At a glanceKey from adjacent plaintext · partial · 5,094 of 5,903 groups
- The letters
- 106 cipher despatches from Antoni Augustyn Deboli, the King’s envoy at St Petersburg, to Stanisław August, 2 January to 29 December 1789: the first year of the Four-Year Sejm.
- Where
- AGAD Warsaw, Zbiór Popielów 17, catalogued as letters in cipher with no decipherment. The clear texts are Zbiór Popielów 419, and for 22–29 December Zbiór Popielów 417, which is catalogued as 1788.
- The cipher
- A Polish syllabary of about 2,200 numbered groups in alphabetical order, with a band of punctuation groups (1775–1788) and a separate table, framed by 4000 9933, for French phrases.
- How it was deciphered
- 103 despatches have a clear text of the same date. Eleven pairs were aligned group by group and the code rebuilt from them; a blind test on a held-out pair confirmed the key. The key then deciphered most of the three despatches without a clear text (86.3% of their groups).
- What it says
- Potemkin, Branicki, the rumoured Ukrainian rising, Prussia’s offer to Poland, and Deboli asking to be recalled: “Śmiam o tym namienić WKrMci”.
- Still open
- In the three despatches without a clear text, 809 groups (13.7%) have no value that fits. The other 92 paired despatches were not transcribed; their clear texts exist.
01 Two series
Zbiór Popielów 17 holds Deboli’s despatches of 1789 in cipher: dotted number groups under a clear “Sire!”, closed by the French formula “Je suis avec le plus profond Respect” and the date. AGAD lists all 106 as “język: szyfr” with no decipherment, and none is written between the lines.
Zbiór Popielów 419, “Deboli do króla 1789”, holds 105 Polish despatches of the same year, fair copies in a secretary’s hand signed “Deboli” and docketed with the day they arrived (“reçue le 17. / rep.”). 100 of the 106 cipher despatches have a piece of the same date there. The clear texts of 22, 25 and 29 December are filed with the January 1790 despatches at the end of Zbiór Popielów 417, a unit catalogued as 1788. That leaves three cipher despatches with no clear text: an addition of 25 March, and the despatches of 10 May and 14 December.
02 The check: eleven pairs
Eleven cipher despatches and their clear texts were transcribed in full (6 January, 1 and 12 May, 4, 8, 11, 15, 18, 22, 25 and 29 December; 22,161 cipher groups) and aligned group by group. Each cipher reads as its clear letter from the first word to the last, at a steady 1.9 groups per clear word. Repeats line up: in the 6 January letter “lokacya” is 623 461 2150 both times, “aby” is 1900 three times in one sentence, and “warunkami” and “warunkow” share 1560 1262 780. Latin and Italian words left in clear inside the cipher (“vulgo”, “Vederemo”, “per consequens”, “Qui vult finem vult media”) stand where they stand in the clear letters. The 15 May pair does not fit: its clear letter is far longer than the cipher, which carries only part of it.
Whether the fair copies are clear duplicates or the cabinet’s decipherments is not settled here. The sessions on the 1790 and 1791 volumes of the same series, run the same day, read them as the cabinet’s decipherments, and the 1782 edition shows the cabinet deciphering Deboli’s letters on separate sheets. Either way the text of 103 despatches has been in the archive since 1789–90.
The key was tested blind. Rebuilt from the other pairs without the 18 December one, it gave a value to 95.6% of that despatch’s groups, and 91.4% of the decoded letters fall in the order of the real clear text: “Pisałem do WKMci pod dniem 15. currentis przez Pana du Hamela, który tegoż dnia z tąd wyiechał”. A second test failed, and its method was dropped: filling unknown groups from a Polish language model, inside their alphabetical bracket, got 5 to 8 of 171 hidden groups right.
03 The code
A one-part syllabary: groups stand for letters, syllables and common words (8 do, 895 nie, 1353 się, 1489 tym, 1681 że, 2004 będzie, 1216 przez), and for some names and formulas (1182 posła, 1578 WKMci, 551 króla, 1307 Rossya). The numbers follow the alphabet in two runs: from 1 to about 1770 the values run a to z (461 ka < 466 ko < 623 lo < 692 mi < 780 n < 895 nie < 961 on < 1262 ru < 1559 w < 1560 wa), and from about 1870 a second run starts again at a (1873 a, 1900 aby, 1926 ale, 1988 bo, 2059 by, 2150 cya). The whole band 1775–1788 carries no letters: 1786 alone occurs 649 times in the transcriptions and is the commonest group in December, though it never appears on 6 January. The 1791 decipherment shows it is punctuation (1786 a comma, 1775 a full stop). A letter written under a group (355a, 873c) marks a variant.
In the despatches of 22 and 29 December, runs of groups between 2300 and 3409 are framed by 4000 9933. The alignment puts French text exactly inside each frame: “quoiqu’il crie avant qu’on l’ecorche”, “droit au solide alloit Bartholomée” and “insinuez à Sa Majesté le Roi qu’il prenne confiance dans l’Abassadeur relativement à cette affaire d’Alliance”. So the frame switches to a French table for quoted French. It is not the second Polish code of 1791. The keys filed in the same fonds, the “Cyfra polska” sent to Deboli in 1783 (Zbiór Popielów 444) and the French cipher of 1780 (451), are not online.
The key rebuilt from the eleven pairs anchors 630 groups. The 1791 session’s tables for the same code, built independently, agree with it where both have a group, up to accents and syllable breaks.
04 The three despatches without a clear text
| Despatch | Folios | Groups | Read as sense |
|---|---|---|---|
| 25 March, addition to the duplicate | k. 77r | 288 | 275 (95.5%) |
| 10 May | k. 138r–142v | 4,393 | 3,727 (84.8%) |
| 14 December | k. 296r–298v | 1,222 | 1,092 (89.4%) |
Counted group by group from the reading files: a group counts when its value from the key, or a reading from context and its alphabetical bracket, makes sense in place. Groups whose key value does not fit were marked unread by hand. Old spelling is kept as the code gives it; {group} is unread, [?] a doubtful value.
25 March 1789, addition sent with the duplicate only
[Post]scriptum. Już po napisaniu listu przychodzi mi na myśl następuiaca uwaga, to iest, że we zwyczay to u siebie wprowadzę, często w listach moich po{wta}[?]ć te zapytanie: co robi Hetman Branicki. […] Przy tym wszystkim, w czym proszę WKMci o sekret: Xże de Nassau tu pisze, że Branicki iest ieden z nayprzywiązańszych do Rossyi. Przebóg! Te[n] Xże de Nassau, który {1407} {672b} odebraniu WKMci, nie miał czasu respons WKMci na odprawie […] A co do Rossyi w ogólności, to ia {437}ie wiem, że {108} nowey woyny nie życzy.
“It has just occurred to me, having written the letter, to make it a habit to ask in my letters what Hetman Branicki is doing. […] With all that, about which I beg Your Majesty for secrecy: the Prince of Nassau writes here that Branicki is one of the most devoted to Russia. Good God! […] As for Russia in general, I know that she wishes no new war.”
10 May 1789
Potemkin has left for the army (“Już tedy dnia wczorayszego z rana X[iążę] Potemkin puścił się w podroż”). Deboli reports long talks with the Prince of Nassau-Siegen about the rumoured rising in Ukraine (“bunt”), about Branicki, and about the withdrawal of the Russian commissariats from Poland. He has seen a letter of Potemkin to Markov “w którym wyraża, że ofiaruie”. Stackelberg reported “że król pruski ofiaruie swoią pomoc Polsce”. Someone had written to Potemkin “że WKMci chciałeś Branickiego otruć”. The King’s past dealings with Repnin, the Primate and the see of Kraków are rehearsed, and Deboli closes a paragraph: “że to teraz pora, aby się Polska podźwignęła, a resztę Panie Boże robi”.
14 December 1789
This despatch, in another hand, mixes cipher with 39 clear Polish phrases. Potemkin had his courier tell the Empress “że przeieżdżaiac przez nasz kray” he met rudeness and had to fight for horses; Russian couriers had been given escorts in Poland “dla bezpiecznieyszego przeiazdu”; Stackelberg kept reporting against Deboli. Deboli asks to be recalled: “iuż od roku prawie będąc tu … Śmiam o tym namienić WKrMci, abyś zawczasu … kogo na zastąpienie mię destynował in petto”. He asks the King to burn the letter and to answer in a separate packet “abym go sam desz[yfr]ował”.
05 What remains open
- 10 May: 666 of 4,393 groups unread. Groups with no value in the eleven pairs, or whose aligned value does not fit in place. The hand writes 0 and 8 alike, and 154 groups were transcribed with a doubt.
- 14 December: 130 of 1,222 groups unread, for the same reasons, in another hand.
- 25 March: 13 of 288 groups unread (1407, 518, 437, 108, 2140b and a few fragments), each once.
- The 92 paired despatches not transcribed: their clear texts exist in Zbiór Popielów 419.
Grades: values from the key are C (from known-plaintext letters); readings from context and the alphabetical bracket are I (1175 Postscriptum, 2161 często, 1287 respons, 2094 czy, 1369 śl-, 1711 zal-, 2009 bie, and 1586 wiadomość, 48 dość, 1612 wyraż- from the 1791 tables). More pairs near May and a second look at the doubtful digits would narrow the gaps.
Full texts
The transcription and the decryption of every document on this page, so that the reading can be used and checked. Short files are shown here; all are in the repository.
c001_1789-01-06 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 001, k. 2-3, 1789-01-06) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 001, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 6 January 1789, k. 2-3 # Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0001 (k.2r) and 0002 (k.2v-3r) # One token per number group. A letter written under a group is appended (355a). ? = unsure reading. # Heading "Sire!" and the close "Je suis avec le plus profond Respect / Sire / De Votre Majesté / # le très humble, très obéissant fidel sujet et serviteur Deboli / St Petersbourg ce 6. Janvier 1789" are in clear. # Transcribed from the scans, 27 Oct 2026. k.2r.01: 8 1046 117 637 690 213 1559 559 686 948 1145 675 3 783 1678 1442 982 374 1326 788 k.2r.02: 1903 1182 355a 1334 117 1001 117 11 1188 1681 1618 1092 1255 1434 1307 8 688 k.2r.03: 208 1353 951 355 1900 1567 403a 657 882 1567 1093 1404 895 1127 2075 k.2r.04: 873? 1657 1681 1679 235a 1674 398 1489 1370 949 1256 1682 1498 2168 948 k.2r.05: 783 1307 1237 1562 1324 2011b 1559 1385 110 1086 8 13 2107 784 213 2085 k.2r.06: 1903 1782 1559 1484 1 892 2107 510 563 968 117 2011 948 1678 1628 1559 k.2r.07: 553 402b 129 1092 66 686 1775 2177 2051 1582b 1679 1470 362 789 1567 k.2r.08: 1327 895 686 403b 117 951 1354 1775 1242 1087 1255 1434 1873 1564 85 1877 k.2r.09: 1433 2132 1341 2085 2107 1353 1678 1559 1683 110 2131 1080 8 223 1679 k.2r.10: 1498 2082 780 461 692 1681 782 1564 948 1317 783 3 1353 1564 82 556 k.2r.11: 1352 2004 2132 1343 636 1775 358 686 782 1394 360 1498 1343 1329 k.2r.12: 1341 656 757 2080 213 948 1489 1349 1242 117 1782 1498 2168 675 k.2r.13: 1163a 663 207 1297 1578 1618 1182 1979 117 561 213 1564 78 126 1678 1538a k.2r.14: 130 1678 690 213 1027 86 1873 948 411 873c 110 1086 2085 1775 8 766 372 k.2r.15: 1353 1716 1681 1564 782 278 1657 620 1319 1559 1489 1681 1353 3 656 k.2v.01: 1559 2129 783 2076 1216 66 2107 1775 949 393a 675 694 1681 1432 1444 k.2v.02: 407 1775 693 360 1117 1564 1874 1679 895 8 551 414 1301 961 895 2004 k.2v.03: 1678 747 1657 1344 784 1216 535a 784 1651 1874 448 1657 1117 1301 1681 k.2v.04: 2004 1145 8 278 1657 620 1319 1778 2083 734c 786 656 2060 1117 1678 k.2v.05: 1565 379 1343 686 786 1678 [struck-through groups] 1145 895 8 75 1782 1092 k.2v.06: 993 931 637 1578 5 1815 109 618 1086 1323 895 1732b 1268 662 692 k.2v.07: 1353 1678 786 465 686 757 948 447 1901 1988 761 109 1450 407 1105 k.2v.08: 1564 29 948 895 782 1256 1679 2076 1353 782 1432 1775 2003 2076 k.2v.09: 358 1588b 78 385 688 359 1586 948 2071 1926 358 1144 1298a 246 k.2v.10: 1873 1341 2076 895 2003 761 2107 1782 358 686 1353 1678 1449 k.2v.11: 751 1275b 1575 1681 1678 1387 1578 908 1353 895 948 751 15? 1678 1575 k.2v.12: 8 1572a 2087a 110 1452 1216 2015 1103 2076 465 117 688 1429 1263 k.2v.13: 356 782 1321 1317 1326 356 1813 1872 1785 1988 1453 1201 360 895 k.2v.14: 33 1874 1448 1105 657 1426 1489 560 2036a 622 1089 780 1326 109 k.2v.15: 3 656 1679 1319 6 569 2087 1255 1087 359 2076 359 1559 1330 1560 k.2v.16: 2107 1117 1353 212 1836 1115 1145 784 1657 1775 1427 1258 1385 1263 k.2v.17: 460 2150 786 466 694 1331 1685 2076 895 762 1679 1507 211 1325 k.2v.18: 734c 892 1775 420 1990 1488 895 895 1591 384 1559 1489 1117 1145 962 k.2v.19: 1092 1685 2152 1679 1087 656 1681 1484 1353 208 560 1089 780 1326 k.2v.20: 109 1780 1160 2083 2015 782 1262 1342 1564 2086 1160 2129 1876 k.2v.21: 895 763 1988 66 686 622 1429 1256 1427 1434 1433 656 895 1331 1685 k.2v.22: 1781 1709 109 2036a 622 1432 1990 895 2059 1559 962 1092 1685 2152 k.2v.23: 1708b 784 1657 1564 789 1775 358 2025 1110 1342 1735 441 2117 96b? k.2v.24: 1560 2076 1426 1559 1092 1115 1385 1873 657 1873 1619e 360 657 1353 k.2v.25: 8 1449 2083 407 880 240 895 1657 1343 686 1657 2002 2087 213 k.2v.26: 1236 1406a 1874 2060 895 1678 11? 8 657 854 1432 407 8 1498 k.2v.27: 1385 1873 787 1588b 892 1163 1425 466 1559 1657 1601 1216 1092 662 k.3r.01: 1563 1449 2083 1598 1354c 1256 85 465 1163 1559 110 360 460 2132 k.3r.02: 1782 117 361 2132 620 212 948 788 951 1310 1873 895 2004 1694 k.3r.03: 1678 873c 110 1093 359 2080 692 1560 1262 780 461 692 1778 1900 k.3r.04: 895 961 1926 524 1609 2085 135 968 485 948 1560 657 1785 1900 k.3r.05: 87b 2076 466 895 2059 240 854 1900 623 461 2150 1559 33 1901 k.3r.06: 1310 1559 1448 2154 2052 509 1331 1678 1683 1567 2129 1876 896 k.3r.07: 2004 1186 358 238 374 87b 1657 620 212 948 788 2098 360 686 k.3r.08: 640a 2160 1873 692 1775 1679 2066a 948 782 110 2088a 1484 k.3r.09: 1560 1262 780 466 1559 623 461 2150 1160 1342 163 1385 1562 k.3r.10: 686 402a 117 1678 1310 968 453 407 1589 1985 84 162 2082 1509 k.3r.11: 1679 1009
Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 002, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 6 January 1789, k. 3-4 # Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0004 (k.3r) and 0005 (k.3v-4r) # Heading: "St Petersbourg ce 6. Janvier 1789. / reçue le 17. / rep." "Sire!" Signed "Deboli". # Transcribed from the scans 27 Oct 2026, old spelling kept; ? = unsure word. Do ostatniego listu mego, w ktorym opisałem daną z tąd na insynuacyą Posła Hiszpańskiego odpowiedź, przydać potrzeba, że względem Porty Rossya domaga się od Hiszpanii aby wyiednała nayprzod wypuszczenie P. Bułhakowa, y że zagadzaiąc tym sposobem obrazę uczynioną Rossyi, Porta zrobi sobie wstęp do dalszych negocyacyi. W tych dniach kilku kuryerow przybiegło z Wiednia wkrotce ieden po drugim. Kobentzl był wczoray zatrudniony wysłaniem iednego od siebie. Pruska partya widząc tu cieszących się z wzięcia Oczakowa, dogryza ucinkami, że na wiosnę da się widzieć, kto się będzie cieszył. Sam na swoie uszy słyszał[em] mowiącego o tym Sekretarza Pruskiego. Uczyniłem podług rozkazu WKMci względem Posła Angielskiego, ktorego widziałem zmartwienie z mego opowiedzenia o Jego następcy. Domyślił się zaraz że wina Haylesa w tym, że się dał wciągnąć przez drugich. Obiaśniłem mu że to tak iest. Moie przywiązanie do Krola Jmci, rzekł on, niebędzie zmnieyszone przez konnexyą interessow, y przyrzekł, że będzie pisał do Haylesa: co mienił bydź przyzwoitszym, niż pisanie do Dworu. Po odebraniu listu WKMci de 24. elapsi, nie zdarzyło mi się z nikim mowić o interessach, bo moie teraz iest prawidło nie narażać się na to: Będęć ia wiedział, iakie maią wiadomości o Branickim, ale ia pierwszy rozgłaszać nie będę moich. Jam się z tego mocno radował, że z Strony WKMci nikt się nieodezwał do wszczętey przez Biskupa Płockiego materyi na Sessyi 22. Xbris, bo też prawdziwie nie dobrze ten Prałat, tym ktorzy brali pensye dał zasadę, czerpiąc ią w słowach przysięgi 1776. przepisaney. Ta restrykcya nikomu służyć niemoże, za ulgę sumnienia. Jeżeliby tylko nie więcey, iak w tym przypisać Oppozycyi zapał, że tych sięga, ktorzy pensye (: pod co Biskupa Naruszewicza podciągać niemożna; bo drugim Litterata tytuł niesłuży:) zagraniczne brali, to by niebyło w Oppozycyi żadney winy. Ja Boga proszę, żeby innych dziwactw poprzestała, a wzięła się do tego, co iest nayg[ł]ownieyszym, y bez czego Polska szczęśliwą bydź niezdoła, to iest: do ustanowienia podatkow y Woyska przez połowę tego, co Woiewoda Sieradzki podał w proiekcie. Przyięcie legionu od Radziwiłła niebędzie złe z następuiącemi warunkami: aby nie on, ale Kommissya Officyerow kreowała; aby dziecko niebyło Generałem, aby lokacya w dobrach Radziwiłła w ten czas była, kiedy służba wyciągać niebędzie postania gdzie indziey Legionu całkiem lub częściami. Zabespieczona przez tych warunkow lokacya, pod Szefostwem iednego z Radziwiłłow, iuż iest wielkie beneficium za Ofiarę.
Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 002, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 6 January 1789, k. 3-4 # Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0004 (k.3r) and 0005 (k.3v-4r) # Heading: "St Petersbourg ce 6. Janvier 1789. / reçue le 17. / rep." "Sire!" Signed "Deboli". # Transcribed from the scans 27 Oct 2026, old spelling kept; ? = unsure word. Do ostatniego listu mego, w ktorym opisałem daną z tąd na insynuacyą Posła Hiszpańskiego odpowiedź, przydać potrzeba, że względem Porty Rossya domaga się od Hiszpanii aby wyiednała nayprzod wypuszczenie P. Bułhakowa, y że zagadzaiąc tym sposobem obrazę uczynioną Rossyi, Porta zrobi sobie wstęp do dalszych negocyacyi. W tych dniach kilku kuryerow przybiegło z Wiednia wkrotce ieden po drugim. Kobentzl był wczoray zatrudniony wysłaniem iednego od siebie. Pruska partya widząc tu cieszących się z wzięcia Oczakowa, dogryza ucinkami, że na wiosnę da się widzieć, kto się będzie cieszył. Sam na swoie uszy słyszał[em] mowiącego o tym Sekretarza Pruskiego. Uczyniłem podług rozkazu WKMci względem Posła Angielskiego, ktorego widziałem zmartwienie z mego opowiedzenia o Jego następcy. Domyślił się zaraz że wina Haylesa w tym, że się dał wciągnąć przez drugich. Obiaśniłem mu że to tak iest. Moie przywiązanie do Krola Jmci, rzekł on, niebędzie zmnieyszone przez konnexyą interessow, y przyrzekł, że będzie pisał do Haylesa: co mienił bydź przyzwoitszym, niż pisanie do Dworu. Po odebraniu listu WKMci de 24. elapsi, nie zdarzyło mi się z nikim mowić o interessach, bo moie teraz iest prawidło nie narażać się na to: Będęć ia wiedział, iakie maią wiadomości o Branickim, ale ia pierwszy rozgłaszać nie będę moich. Jam się z tego mocno radował, że z Strony WKMci nikt się nieodezwał do wszczętey przez Biskupa Płockiego materyi na Sessyi 22. Xbris, bo też prawdziwie nie dobrze ten Prałat, tym ktorzy brali pensye dał zasadę, czerpiąc ią w słowach przysięgi 1776. przepisaney. Ta restrykcya nikomu służyć niemoże, za ulgę sumnienia. Jeżeliby tylko nie więcey, iak w tym przypisać Oppozycyi zapał, że tych sięga, ktorzy pensye (: pod co Biskupa Naruszewicza podciągać niemożna; bo drugim Litterata tytuł niesłuży:) zagraniczne brali, to by niebyło w Oppozycyi żadney winy. Ja Boga proszę, żeby innych dziwactw poprzestała, a wzięła się do tego, co iest nayg[ł]ownieyszym, y bez czego Polska szczęśliwą bydź niezdoła, to iest: do ustanowienia podatkow y Woyska przez połowę tego, co Woiewoda Sieradzki podał w proiekcie. Przyięcie legionu od Radziwiłła niebędzie złe z następuiącemi warunkami: aby nie on, ale Kommissya Officyerow kreowała; aby dziecko niebyło Generałem, aby lokacya w dobrach Radziwiłła w ten czas była, kiedy służba wyciągać niebędzie postania gdzie indziey Legionu całkiem lub częściami. Zabespieczona przez tych warunkow lokacya, pod Szefostwem iednego z Radziwiłłow, iuż iest wielkie beneficium za Ofiarę.
c024_1789-03-25 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 024, k. 77, 1789-03-25) read in part
Postscript to the duplicate: Deboli will ask in every letter what Hetman Branicki is doing; the Prince of Nassau-Siegen writes that Branicki is one of the most devoted to Russia; Russia wants no new war.
Builds coherent sentences, but under the read bar of 95% of words read as sense (96% here); the holes are marked in the reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 024, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 25 March 1789, k. 77
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html image 0094 (k.77r; single page)
# One token per number group. A letter written under a group is appended (355a); in this hand it usually hangs from a slanting
# stroke after the group ("90/b" -> 90b). ? = unsure reading.
# Hand: as in the other 1789 letters: 5 like "s", 6 like "b", 8 a crossed/looped 0 ("θ"), 9 like "q"; 4 often a "u" (2407?, 249?).
# k.77r top, clear: "Ajouté au Duplicata seul, le 25. Mars." (no "Sire!" heading, no close, no signature: a cipher addition
# sent with the duplicate only). Pencil foliation 77 (old number 89 struck).
# k.77r 01: 1175 stands out in the left margin before the first group 453 (kept as the first token).
# k.77r 03: a small c (or ^) written above between the 5 and 9 of 1559 (1559^c). 1908?: last digit under an ink blot.
# k.77r 06: the b under 2140 is underlined. 07: 373 1780 underlined. 08: an ink blot above 1498.
# k.77r 08 and 10: "1319 1498" in the recurring phrase 1653 5 870 1319 1448 is written 149θ here; kept as written (1498).
# k.77r 14: a short stroke above 1353 at the line end.
# k.77r 17: "800a": written 8 + two open loops (8oo / 8ω) with an underlined a under it.
# k.77r 20, 22, 23: long dashes stand in the line ([dash]); 23 (the last line) ends with a dash. Lower half of the page blank.
k.77r.01: 1175 453 1092 782 1145 931 637 1117 2117a 90b 692 782 766 873c 110 1093
k.77r.02: 398 1873 1498 1560 208 1432 2407? 1778 1681 1562 1762 1432 1498
k.77r.03: 1354 1559^c 1110 1560 85 110 2161 948 1559 637 1908? 693 413
k.77r.04: 1092 1559 1427 1564 2076 1429 1679 1094 1427 895 1778 2083
k.77r.05: 1291 295 2071 1776 442 1669 1095 780 1430 1115 2132 1092
k.77r.06: 1657 694 361 386 1678 2140b 1786 1926 895 411 1775 1117 1489
k.77r.07: 1623 373 1780 1559 2090 686 1110 1342 1578 948 1348 1781 1653
k.77r.08: 5 782 1317 1319 1498 1433 1146 1681 2071 407 402b 129 1678
k.77r.09: 880 1117 1564 1874 1679 780 1343 2107 8 1307 1775 1115 2025
k.77r.10: 1448 1653 5 870 1319 1498 559 1407 672b 993 931 1578 1786
k.77r.11: 895 728 2154 1287? 1578 782 1105 1564 1370 1679 1092 1559 1261
k.77r.12: 1429 686 1394 373 1678 1442 1786 1194b 87b 2076 1484 1330 1559
k.77r.13: 457 153 1559 637a 2132 1578 5 1819 123 1889 1323 1567 1426
k.77r.14: 518 2107 1786 8 559 2107 1898 8 1449 1221 948 1681 1317 1353
k.77r.15: 1578 58 1886 1681 1387 1873 895 951 904 1786 2117 1444 1055
k.77r.16: 1330 1560 2053 1383? 136 1321 780 2085 948 782 616 783 558
k.77r.17: 949 3 1269 784 694 672a 692 1578 800a 1932 8 925 1346
k.77r.18: 128 1578 1775 384 239 1990 782 1696 1357a 2071 2182? 1490
k.77r.19: 538 360 1600 1775 1873 2166 1678 67 782 1489 1092 1748
k.77r.20: 1353 895 1092 1564 780 786 [dash] 1775 1873 2083 8 1307 1559
k.77r.21: 948 214 616 787 1357 1432 358 437 360 1588b 686 1681 108? 936
k.77r.22: 153 1600 895 1763 1657 [dash] 1785 1988 1657 1451? 1874 249? 34 1092
k.77r.23: 2089 1657 [dash]Decryption
# c024_1789-03-25: each manuscript line decoded with the key rebuilt on the pairs (key_pass.tsv) and the hand
# readings in reading/c024_1789-03-25.fix.tsv. No word division (the code has none); old spelling as the code
# gives it. {group} = unread (no value, or a value that makes no sense in place); [x] = read from context
# and the alphabetical bracket (grade I); CAPITALS = written in clear in the cipher; punctuation groups omitted.
k.77r.01: [postscriptum]iuzponapisaniulistprzychodziminamyslnastepu
k.77r.02: iacauwagatoiezewezwyczaytou
k.77r.03: siewprowadze[czest]owlist[ach]moich
k.77r.04: powta{1564}ctezapytanieco
k.77r.05: robihetmanabranickiinnychplan{1430}przeciepo
k.77r.06: ymuieiakoz{2140b}aleniejegoprzytym
k.77r.07: wszystkimwczymproszewkmcosekretxze
k.77r.08: denassautupiszezebranickiiestiedenz
k.77r.09: nayprzywiazanszychdorossyaprzebog
k.77r.10: texzedenassauktory{1407}{672b}odebraniuwkmc
k.77r.11: niemial[czasu][respons]wkmcnaprawisposobzapowro
k.77r.12: temswoimztadpowdziectychslow
k.77r.13: jmpeywlisciewkmcde289elapsiwyt
k.77r.14: {518}chdoktorychazdotegoprzysozessie
k.77r.15: wkmc[dowiedzi]alze{1387}anieodniegochoctakowe
k.77r.16: slowabyly{1383}essencyonalnaktora
k.77r.17: obdarzonemulaskamiwkmcnadalodoniescsam
k.77r.18: emuwkmciakgdybynazloscbranickiliby
k.77r.19: {538}iewoyneaczyz{67}natympoznac
k.77r.20: sieniepowinniacodorossyaw
k.77r.21: ogulnoscitoia{437}iewiemze{108}now
k.77r.22: eywoyneniezycyboyterazniaglowedobrzepo
k.77r.23: {2089}yReading
# ZbPop 17 no. 024, k. 77r, 25 March 1789: cipher addition "Ajouté au Duplicata seul, le 25. Mars." (no heading, no close)
# Reading from the key rebuilt on the pairs (key_pass.tsv) and reading/c024_1789-03-25.fix.tsv. Old spelling as the code
# gives it, word division and punctuation added. {group} = unread; [?] = value doubtful in place; (context) = read from
# context and the alphabetical bracket, not from the key. 275/288 tokens read (95.5%), measured by read.py.
[Post]scriptum (context). Już po napisaniu listu przychodzi mi na myśl następuiąca uwaga, to iest, że we zwyczay to u
siebie wprowadzę, często (context) w listach (context) moich po{w ta}[?]ć te zapytanie: co robi Hetman Branicki. Innych
plan{te}[?] przecie po[y]muię, iako z {2140b}, ale nie iego. Przy tym wszystkim, w czym proszę WKMci o sekret: Xże de
Nassau tu pisze, że Branicki iest ieden z nayprzywiązańszych do Rossyi. Przebóg! Te[n] Xże de Nassau, ktory {1407}
{672b} odebraniu WKMci, nie miał czasu (context) respons (context) WKMci na odprawie sposob za powrotem swoim z tąd
powiedzieć tych słów Jmp[eratorow]ey w liście WKMci de 28[9?] elapsi wyt{518}ch, do ktorych aż do tego przyszło, że się
WKMci dowiedział (context), że {rony}[?] a nie od niego, choć takowe słowa były {csie}[?] essencyonalna, na ktora
obdarzonemu łaskami WKMci nadało donieść samemu WKMci, iak gdyby na złość Branicki li by {nkoni}[?]ie woynę. A czy z
{l}[?] na tym poznać się nie powinni? A co do Rossyi w ogulności, to ia {437}ie wiem, że {108} nowey woyny nie życzy, bo
y teraźni[ey]? a głowę dobrze po{zega}[?]y.Translation
# 25 March 1789, cipher addition "Ajouté au Duplicata seul" (ZbPop 17 no. 024, k. 77r): English Translated from `reading/c024_1789-03-25.txt` (27-28 Oct 2026). [...] = groups not read; [?] = doubtful. Postscript. Having already written the letter, the following thought comes to me: that I shall make it a habit, often in my letters, to [repeat?] this question: what is Hetman Branicki doing. The plans of others [?] I do understand, as from [...], but not his. With all that, in which I beg Your Majesty for secrecy: the Prince of Nassau writes here that Branicki is one of the most attached to Russia. Good God! This Prince of Nassau, who [...] receiving Your Majesty's [letter], had no time for Your Majesty's answer at his leave-taking, [the way?] on his return from here to say these words to the Empress, in Your Majesty's letter of the 28th of last month [...], to which it came so far that Your Majesty learned that [...] and not from him, although such words were [...] essential, which gave [him], laden with Your Majesty's favours, [occasion?] to report to Your Majesty himself, as if Branicki, out of spite, [...] the war. And whether [...] they should not recognise each other in that? As for Russia in general, I [...] know that [she] wishes no new war, for even now [...] a head well [...].
c041_1789-05-01 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 041, k. 135-137v, 1789-05-01) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription: c041_1789-05-01.txt
Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 035, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 1 May 1789, k. 143-146
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0167 (k.143r), 0168, 0169, 0170
# Heading: "St Petersbourg ce 1. Mai 1789. / reçue " 16. —,, —,, / rep:" "Sire!" Text starts low on k.143r.
# Secretary's hand. Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.143r
Chcąc przez Krzyżanowskiego użyć wczoray względem Xięcia
Potemkina listu Deputacyi do mnie de 15. currentis z
ktorego można było coś wyczerpnąć dla podchlebienia Xięciu,
dowiedziałem się, iż w Wigilią, odebrał Potemkin list od Marszałkow
Seymowych z rekwizycyą, o wyiście detaszamentu, do Smiły wprowa=
dzonego; że list ow iest grzecznie napisany, y że w nim przyczepka do
Noty Ambassadora, iakoby w niey miało bydź powiedzianym, że ow
detaszament wszedł do Smiły dla bespieczeństwa tych Dobr; że Xże
odpisał Im grzecznie z zaprzeczeniem w prawdzie, iakoby to co Oni
twierdzą, miało znaydować się w wspomnioney Nocie, a że z resztą
uczynił im dokładne swego do Polski przywiązania oswiadczenie,
przydaiąc do tego ofiarę 12. Armat; że po Swiętach, Sapieha wielką
wszczął burzę przeciwko Rossyi, ale że Hetman zachował się w milczeniu.
# k.143v (image 0168, left)
Z tego opowiedzenia, iuż obeymuiącego co się stało po swiętach,
wniosłem, że musiał nadeyść Kuryer, lub sztafeta: o czym Krzyżanowski
nieumiał mi powiedzieć. Tuszył mi o bliskim swoim wysłaniu, że
miał bydź tegoż dnia prezentowanym Imperatorowey, od ktorey to
rozkazanym było; y był ow Krzyżanowski _bonae spei_, że za przybyciem
Jego Branicki upamięta się. Jezeli się to ziści, czysta będzie konkluzya,
że wszystko zebrawszy, musiała bydź iakaś taiemnica, niewiadoma może
nikomu więcey, iak Xciu Potemkinowi, y że co Branicki czynił,
była iedna komedya, ktorą znać mu kazą porzucić, z przyczyny
iż się może wiele scen w nią wchodzących nieudało. Samo tedy
ustanie tey Komedyi, ieżeli nastąpi po przyiezdzie Krzyżanowskiego
/: na ktory należy się mieć baczność:/ będzie dowod do suspicyi y do
dalszey ostrożności.
Ostermann powiedał we Wtorek Ministrowi Neapolitańskiemu,
iż tego dnia odebrali wiadomość o dwudniowych sprzeczkach, ktore
trwały na Seymie; że to klika Sapiehy, y że nic nieskonkludowano.
Rozszerzył się Ostermann z pochwałami dla WKMci, wielbiąc
Jego rostropność y zręczność, ktorą nadrabiasz, y żeś ią mianowicie
w tym razie pokazał. W mowie Ostermana niezbywało na nadziei,
iż się to postaremu dobrze skończy; a na to wszystko Minister
Neapolitański twierdził mu, iż to będzie skutek moderacyi, ktorey z[?]
# k.144r (image 0168, right)
używaią. To tedy, co wyżey wyraiam, wiem o naszym Seymie,
czekaiąc co mi poczta przyniesie.
Z Szwedami na tym tu przestaią, co do krokow Nieprzyiacielskich,
że im oddaią wet za wet. Oni byli dawniey zachwycili pikietę
Rossyiską, za to im odpłacono, y takowy ma bydź plan, to iest
odporny. Że trzy stany ciągle Krolowi sprzyiaią, maią tu pewne
wiadomości; on przeto swoie zrobił, co do formy rządu; choć się
stan szlachecki będzie protestował, ale też wiedzą, że przygotowania
Woienne zwolniały; a Pruski Poseł powiedział im w tych dniach
iż Krol Szwedzki zdaie się bardziey słuchać perswazyi Ministrow
Hiszpańskiego y Pruskiego. Oni tu dobrze pozmuią[?] że to są lenitiva,
a że finalnie pokoy z Szwecyą będzie wstrzymywany, aby go
ułożyć razem z Tureckim. Jakiem iuż doniosł WKMci, że Xże
Potemkin życzący pokoju, zaczął od przymilania się Anglii, tak y
teraz to potwierdzam, przydaiąc, iż iuż w tym, z czym się tu
przed Anglią, zbliżaiąc się niby do niey, oswiadczano, miała się
Anglia porozumieć z Dworem Berlinskim, y czekaią tu Kuryera
z Londynu, do przybycia ktorego zwleka Xże Potemkin swoy
wyiazd. Wszystko to ma się dotąd utrzymywać w granicach
partycypacyi żądaney do pokoju, z Strony Dworow Londyńskiego
# k.144v (image 0169, left)
y Berlińskiego, a nie żeby rozeyść się miał alians z Cesarzem,
czego Imperatorowa niechce. Są poznaki, że iuż w insynuacyach
Dwory zakroiły na demoliowanie Oczakowa; na co tu podobno
przystaną. Zgoła są to ieszcze z Strony Dworow maiaczenia,
tu się okazuie co raz większa nuda z okazyi teraznieyszey Woyny,
a z resztą kampania za pasem. Maią tu mieć wiadomość od
Dunaju, że Tureckie Woysko zbliża się przeciw Korpusowi
Rossyiskiemu.
Ow list o ktorym doniosłem ostatnią Pocztą, był pisany nie
do Imperatorowy, lecz do Potemkina, przez ktorego był iey
podsunięty, bywszy zapewne ułożonym na ten koniec.
Branicki ma się użalać, iż go zostawiono bez kommendy.
Powiedziała w prawdzie Imperatorowa czytaiąc: Ten pisał
niewart y iednym żołnierzem kommenderować, y że to dziwna
iest rzecz, iakie czyni protestacye przywiązania do Rossyi,
a wszystko na wspak robi. Dowodzą te słowa, iak pierwsze
pokuszenie udało się; ale mię to ieszcze niewywodzi z obawy
aby ich więcey takich niebyło. Już tedy y tu y w Warszawie
wychodzi prawda na wierzch, że Branickiemu chce się dopaść
Kommendy. Bog wie, co za dalszy układ. W tym prawdy
# k.145r (image 0169, right)
dociekać potrzeba; ale ani się iey WKMość domacasz od
Stackelberga, ani się ona tu nie wysuwie[?] przez Jego depesze.
W nie prędzey wnidzie Xże Stanisław, lub kto inny, za iaki
uczynek mowy, niżeli Branicki za nayszkodliwsze samemu
interessowi Rossyi kabały. O tych się odemnie nayprędzey[?]
dowiaduią, iako też y o drugich anekdotach; a w moich
oczach, co raz więcey stawia się obiektow, w ktorych widzę,
że Stackelberg rozumi się z Potemkinem, y że to co w początkach
Seymu robione przez Partyzantow Branickiego uchodziło
w myslach WKMci /: iakeś Mi to wyraził:/ za narzędzone
przez Potemkina dla zmartwienia Stackelberga, miało inną
zasadę, ktorą rożne gradacye, często mi, nawet przez Posła
Duńskiego wytykane, oznaczały, to iest: że się Stackelberg
rozumiał z Branickim. Teraz tu Potemkin iest Protektorem
Synow Stackelberga. Starszego bierze z sobą, a młodszy ma
bydź Kamerjunkrem. Krzyżanowski chełpił się wczoray
przedemną, iż to on iest ten, ktory ich wkręcił do Xięcia. Temie
wygadywał przedemną, iż Xże Potemkin chciałby nawet, aby
Jabłonowscy trafili do Lisianki &c. Kiedym był zakiem,
to takowe powieści dobre byby były do łudzenia mię.
# k.145r catchword "Zgoła" (= first word of k.145v), kept in the text below.
# k.145v (image 0170, left)
Zgoła ia się teraz nie do Ministerium uwodzę podeyrzliwością, ale
ku Potemkinowi y Stackelbergowi. Miey go WKMć za Ambassadora
to dosyć będzie do systematycznych układow; ale niemiey go WKMć
za Konfidenta, chyba że masz o tego dla siebie szczerości przeważaiące
dowody, nad te, z ktorych ia wnoszę, że w nim na niey schodzi
względem WKMci y Xcia Prymasa. Serce mi się kraie widząc,
iż z iedney strony tu malował, że WKMość dążysz koniecznie do
powiększenia swoiey władzy; że Xże Prymas chcąc zatrzymać Biskupstwo
Krakowskie z Prymasowstwem, daie przyczynę do niechęci; a z
drugiey strony wciągał Xcia Prymasa, aby do tego celował.
Na wszystkie wczorayszę mowy Krzyżanowskiego bijące na
Hetmana, powiedziałem grzecznie z obowiązkiem doniesienia
o tym Xięciu, że Pa Hetmanowi będą dogadzali, gdy niebędzie
chciał wynosić się nad drugich; że Oginski człowiek zacny, a
niedrze się do Kommendy; że Radziwiłł iuż po zmodyfikowaniu
swoich kondycyi, widząc, że przez obawę, aby się niestał mocnym,
niechcą przyiąć Jego ofiary, pokazał się skłonnym; a za cożby
ieden Branicki miał mieć przywiley, przeciwko ktoremu sam
będę animował WKMość. Przyiazd tego Krzyżanowskiego do
Warszawy strasznie ciekawy. Niema iechać aż po Niedzieli, y powiedział
# k.146r (image 0170, right)
mi, że wszystkie listy gotowe, a chodzi tylko o ieden, ktory Xże ma
pisać swoią ręką. Miłościwy Panie! Znoś się WKMość dobrze
w tym punkcie nie z Stackelbergiem, ale z Narodem; bo bez
stałości WKMci będzie domowa woyna, y te konsekwencye,
ktore wyłuszczyłem w liscie moim de 6. Febrii. Do Systema
Rossyi /: rozumie się ogulnie wziętey:) dość będzie, aby Polska
przeciwko niey niepowstała. Ja się boię akcessorow, przeciwko
ktorym niezabespieczy się WKMość inaczey, iak tylko strzegąc się
podeyscia, y iednocząc się z tym wszystkim, co nie iest partyą
Branickiego. Wczoray /: we Czwartek:) przyiechał Kuryer z
Wiednia do Cobenzla, donoszący o niebespieczeństwie Cesarza.
Jam zaś wiedział co Noailles pisał do Segura, iż choć Doktorowie
taili, niebyło prawie więcey nadziei. Ktory z Nas /: bo to sobie
ieszcze powiadano po cichu:) o tym wiedział, mocno był tym
strwożony, y iest czym. Deboli:
# Notes: secretary's hand throughout (the same as p103), signed "Deboli:" at the end of k.146r. No enclosure and
# no letter to anyone else: the piece is Deboli's letter to the King only (k.143r-146r; k.146v not in the images).
# k.143v last line "ktorey z[?]": the line ends in a small cramped word at the margin ("z"/"zte"?), then k.144r
# begins "używaią". k.143v line 5 "_bonae spei_" underlined in the manuscript.
# k.144r line 11 "pozmuią[?]" as read (= poymuią/rozumieią?); "to są lenitiva" written "to sąlenitiva".
# k.145r line 2 "wysuwie[?]" (letters "wysuwi" + e/u); line 5 "nayprędzey[?]" written "nayrzęsciey"?
# line 18 "Temie" as written (= Tenże?); line 19 "zakiem" as written (= żakiem?). line 20 "byby były" as written.
# k.145v line 11 "wczorayszę" as written; line 13 "Pa Hetmanowi" written "P.^u" (= Panu Hetmanowi).
# k.146r line 5 "Febrii" written "Febr.^ii"; line 6 the parenthesis opens "/:" and closes ":)" as written (also 10, 14).
# Catchwords: k.145r ends with the catchword "Zgoła" (first word of k.145v), kept once.
# Length: about 1200 words against 2324 cipher groups in c041 (1.9 groups per word, normal).
# The cipher's one clear item "550.000" (c041 k.135v 11) has no counterpart here: no number 550 000 in this text.Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 035, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 1 May 1789, k. 143-146
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0167 (k.143r), 0168, 0169, 0170
# Heading: "St Petersbourg ce 1. Mai 1789. / reçue " 16. —,, —,, / rep:" "Sire!" Text starts low on k.143r.
# Secretary's hand. Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.143r
Chcąc przez Krzyżanowskiego użyć wczoray względem Xięcia
Potemkina listu Deputacyi do mnie de 15. currentis z
ktorego można było coś wyczerpnąć dla podchlebienia Xięciu,
dowiedziałem się, iż w Wigilią, odebrał Potemkin list od Marszałkow
Seymowych z rekwizycyą, o wyiście detaszamentu, do Smiły wprowa=
dzonego; że list ow iest grzecznie napisany, y że w nim przyczepka do
Noty Ambassadora, iakoby w niey miało bydź powiedzianym, że ow
detaszament wszedł do Smiły dla bespieczeństwa tych Dobr; że Xże
odpisał Im grzecznie z zaprzeczeniem w prawdzie, iakoby to co Oni
twierdzą, miało znaydować się w wspomnioney Nocie, a że z resztą
uczynił im dokładne swego do Polski przywiązania oswiadczenie,
przydaiąc do tego ofiarę 12. Armat; że po Swiętach, Sapieha wielką
wszczął burzę przeciwko Rossyi, ale że Hetman zachował się w milczeniu.
# k.143v (image 0168, left)
Z tego opowiedzenia, iuż obeymuiącego co się stało po swiętach,
wniosłem, że musiał nadeyść Kuryer, lub sztafeta: o czym Krzyżanowski
nieumiał mi powiedzieć. Tuszył mi o bliskim swoim wysłaniu, że
miał bydź tegoż dnia prezentowanym Imperatorowey, od ktorey to
rozkazanym było; y był ow Krzyżanowski _bonae spei_, że za przybyciem
Jego Branicki upamięta się. Jezeli się to ziści, czysta będzie konkluzya,
że wszystko zebrawszy, musiała bydź iakaś taiemnica, niewiadoma może
nikomu więcey, iak Xciu Potemkinowi, y że co Branicki czynił,
była iedna komedya, ktorą znać mu kazą porzucić, z przyczyny
iż się może wiele scen w nią wchodzących nieudało. Samo tedy
ustanie tey Komedyi, ieżeli nastąpi po przyiezdzie Krzyżanowskiego
/: na ktory należy się mieć baczność:/ będzie dowod do suspicyi y do
dalszey ostrożności.
Ostermann powiedał we Wtorek Ministrowi Neapolitańskiemu,
iż tego dnia odebrali wiadomość o dwudniowych sprzeczkach, ktore
trwały na Seymie; że to klika Sapiehy, y że nic nieskonkludowano.
Rozszerzył się Ostermann z pochwałami dla WKMci, wielbiąc
Jego rostropność y zręczność, ktorą nadrabiasz, y żeś ią mianowicie
w tym razie pokazał. W mowie Ostermana niezbywało na nadziei,
iż się to postaremu dobrze skończy; a na to wszystko Minister
Neapolitański twierdził mu, iż to będzie skutek moderacyi, ktorey z[?]
# k.144r (image 0168, right)
używaią. To tedy, co wyżey wyraiam, wiem o naszym Seymie,
czekaiąc co mi poczta przyniesie.
Z Szwedami na tym tu przestaią, co do krokow Nieprzyiacielskich,
że im oddaią wet za wet. Oni byli dawniey zachwycili pikietę
Rossyiską, za to im odpłacono, y takowy ma bydź plan, to iest
odporny. Że trzy stany ciągle Krolowi sprzyiaią, maią tu pewne
wiadomości; on przeto swoie zrobił, co do formy rządu; choć się
stan szlachecki będzie protestował, ale też wiedzą, że przygotowania
Woienne zwolniały; a Pruski Poseł powiedział im w tych dniach
iż Krol Szwedzki zdaie się bardziey słuchać perswazyi Ministrow
Hiszpańskiego y Pruskiego. Oni tu dobrze pozmuią[?] że to są lenitiva,
a że finalnie pokoy z Szwecyą będzie wstrzymywany, aby go
ułożyć razem z Tureckim. Jakiem iuż doniosł WKMci, że Xże
Potemkin życzący pokoju, zaczął od przymilania się Anglii, tak y
teraz to potwierdzam, przydaiąc, iż iuż w tym, z czym się tu
przed Anglią, zbliżaiąc się niby do niey, oswiadczano, miała się
Anglia porozumieć z Dworem Berlinskim, y czekaią tu Kuryera
z Londynu, do przybycia ktorego zwleka Xże Potemkin swoy
wyiazd. Wszystko to ma się dotąd utrzymywać w granicach
partycypacyi żądaney do pokoju, z Strony Dworow Londyńskiego
# k.144v (image 0169, left)
y Berlińskiego, a nie żeby rozeyść się miał alians z Cesarzem,
czego Imperatorowa niechce. Są poznaki, że iuż w insynuacyach
Dwory zakroiły na demoliowanie Oczakowa; na co tu podobno
przystaną. Zgoła są to ieszcze z Strony Dworow maiaczenia,
tu się okazuie co raz większa nuda z okazyi teraznieyszey Woyny,
a z resztą kampania za pasem. Maią tu mieć wiadomość od
Dunaju, że Tureckie Woysko zbliża się przeciw Korpusowi
Rossyiskiemu.
Ow list o ktorym doniosłem ostatnią Pocztą, był pisany nie
do Imperatorowy, lecz do Potemkina, przez ktorego był iey
podsunięty, bywszy zapewne ułożonym na ten koniec.
Branicki ma się użalać, iż go zostawiono bez kommendy.
Powiedziała w prawdzie Imperatorowa czytaiąc: Ten pisał
niewart y iednym żołnierzem kommenderować, y że to dziwna
iest rzecz, iakie czyni protestacye przywiązania do Rossyi,
a wszystko na wspak robi. Dowodzą te słowa, iak pierwsze
pokuszenie udało się; ale mię to ieszcze niewywodzi z obawy
aby ich więcey takich niebyło. Już tedy y tu y w Warszawie
wychodzi prawda na wierzch, że Branickiemu chce się dopaść
Kommendy. Bog wie, co za dalszy układ. W tym prawdy
# k.145r (image 0169, right)
dociekać potrzeba; ale ani się iey WKMość domacasz od
Stackelberga, ani się ona tu nie wysuwie[?] przez Jego depesze.
W nie prędzey wnidzie Xże Stanisław, lub kto inny, za iaki
uczynek mowy, niżeli Branicki za nayszkodliwsze samemu
interessowi Rossyi kabały. O tych się odemnie nayprędzey[?]
dowiaduią, iako też y o drugich anekdotach; a w moich
oczach, co raz więcey stawia się obiektow, w ktorych widzę,
że Stackelberg rozumi się z Potemkinem, y że to co w początkach
Seymu robione przez Partyzantow Branickiego uchodziło
w myslach WKMci /: iakeś Mi to wyraził:/ za narzędzone
przez Potemkina dla zmartwienia Stackelberga, miało inną
zasadę, ktorą rożne gradacye, często mi, nawet przez Posła
Duńskiego wytykane, oznaczały, to iest: że się Stackelberg
rozumiał z Branickim. Teraz tu Potemkin iest Protektorem
Synow Stackelberga. Starszego bierze z sobą, a młodszy ma
bydź Kamerjunkrem. Krzyżanowski chełpił się wczoray
przedemną, iż to on iest ten, ktory ich wkręcił do Xięcia. Temie
wygadywał przedemną, iż Xże Potemkin chciałby nawet, aby
Jabłonowscy trafili do Lisianki &c. Kiedym był zakiem,
to takowe powieści dobre byby były do łudzenia mię.
# k.145r catchword "Zgoła" (= first word of k.145v), kept in the text below.
# k.145v (image 0170, left)
Zgoła ia się teraz nie do Ministerium uwodzę podeyrzliwością, ale
ku Potemkinowi y Stackelbergowi. Miey go WKMć za Ambassadora
to dosyć będzie do systematycznych układow; ale niemiey go WKMć
za Konfidenta, chyba że masz o tego dla siebie szczerości przeważaiące
dowody, nad te, z ktorych ia wnoszę, że w nim na niey schodzi
względem WKMci y Xcia Prymasa. Serce mi się kraie widząc,
iż z iedney strony tu malował, że WKMość dążysz koniecznie do
powiększenia swoiey władzy; że Xże Prymas chcąc zatrzymać Biskupstwo
Krakowskie z Prymasowstwem, daie przyczynę do niechęci; a z
drugiey strony wciągał Xcia Prymasa, aby do tego celował.
Na wszystkie wczorayszę mowy Krzyżanowskiego bijące na
Hetmana, powiedziałem grzecznie z obowiązkiem doniesienia
o tym Xięciu, że Pa Hetmanowi będą dogadzali, gdy niebędzie
chciał wynosić się nad drugich; że Oginski człowiek zacny, a
niedrze się do Kommendy; że Radziwiłł iuż po zmodyfikowaniu
swoich kondycyi, widząc, że przez obawę, aby się niestał mocnym,
niechcą przyiąć Jego ofiary, pokazał się skłonnym; a za cożby
ieden Branicki miał mieć przywiley, przeciwko ktoremu sam
będę animował WKMość. Przyiazd tego Krzyżanowskiego do
Warszawy strasznie ciekawy. Niema iechać aż po Niedzieli, y powiedział
# k.146r (image 0170, right)
mi, że wszystkie listy gotowe, a chodzi tylko o ieden, ktory Xże ma
pisać swoią ręką. Miłościwy Panie! Znoś się WKMość dobrze
w tym punkcie nie z Stackelbergiem, ale z Narodem; bo bez
stałości WKMci będzie domowa woyna, y te konsekwencye,
ktore wyłuszczyłem w liscie moim de 6. Febrii. Do Systema
Rossyi /: rozumie się ogulnie wziętey:) dość będzie, aby Polska
przeciwko niey niepowstała. Ja się boię akcessorow, przeciwko
ktorym niezabespieczy się WKMość inaczey, iak tylko strzegąc się
podeyscia, y iednocząc się z tym wszystkim, co nie iest partyą
Branickiego. Wczoray /: we Czwartek:) przyiechał Kuryer z
Wiednia do Cobenzla, donoszący o niebespieczeństwie Cesarza.
Jam zaś wiedział co Noailles pisał do Segura, iż choć Doktorowie
taili, niebyło prawie więcey nadziei. Ktory z Nas /: bo to sobie
ieszcze powiadano po cichu:) o tym wiedział, mocno był tym
strwożony, y iest czym. Deboli:
# Notes: secretary's hand throughout (the same as p103), signed "Deboli:" at the end of k.146r. No enclosure and
# no letter to anyone else: the piece is Deboli's letter to the King only (k.143r-146r; k.146v not in the images).
# k.143v last line "ktorey z[?]": the line ends in a small cramped word at the margin ("z"/"zte"?), then k.144r
# begins "używaią". k.143v line 5 "_bonae spei_" underlined in the manuscript.
# k.144r line 11 "pozmuią[?]" as read (= poymuią/rozumieią?); "to są lenitiva" written "to sąlenitiva".
# k.145r line 2 "wysuwie[?]" (letters "wysuwi" + e/u); line 5 "nayprędzey[?]" written "nayrzęsciey"?
# line 18 "Temie" as written (= Tenże?); line 19 "zakiem" as written (= żakiem?). line 20 "byby były" as written.
# k.145v line 11 "wczorayszę" as written; line 13 "Pa Hetmanowi" written "P.^u" (= Panu Hetmanowi).
# k.146r line 5 "Febrii" written "Febr.^ii"; line 6 the parenthesis opens "/:" and closes ":)" as written (also 10, 14).
# Catchwords: k.145r ends with the catchword "Zgoła" (first word of k.145v), kept once.
# Length: about 1200 words against 2324 cipher groups in c041 (1.9 groups per word, normal).
# The cipher's one clear item "550.000" (c041 k.135v 11) has no counterpart here: no number 550 000 in this text.c042_1789-05-10 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 042, k. 138-142v, 1789-05-10) read in part
Potemkin has left for the army; talks with Nassau-Siegen on the rumoured Ukrainian rising, Branicki and the withdrawal of the Russian commissariats; Stackelberg's report that the King of Prussia offers Poland help; a charge that the King wanted Branicki poisoned; 'now is the time for Poland to rise'.
Builds coherent sentences, but under the read bar of 95% of words read as sense (85% here); the holes are marked in the reading.
Transcription: c042_1789-05-10.txt
Decryption: c042_1789-05-10.decoded.txt
Translation
# 10 May 1789 (ZbPop 17 no. 042, k. 138r-142v): English Translated from the decode `reading/c042_1789-05-10.decoded.txt` and the token reading `reading/c042_1789-05-10.tsv` (84.8% of groups read), with word division and spelling normalised by the reader. [...] = groups not read or not making sense; [?] = doubtful. Proper names as the code gives them. 27-28 Oct 2026. **k. 138r.** Yesterday morning, then, Prince Potemkin set out on his journey. May he [succeed] in it and in all his [designs] as it shall please God; may He not mete out to him the [lot] he has deserved. But it is true that I awaited his departure with impatience, and until it happened I held back from [reporting] to Your Majesty many things [...] concerning him from beginning to end, and in what state they were left, which I watched; and I did not want to describe them [...], lest he change them, for until the devil carried him off there could be no certainty about him. I come to that description, answering first Your Majesty's letter of the 6th [...], received through the Prince of Nassau, the other by post. What Your Majesty instructed the Prince of Nassau to tell the Empress [...] which monarchs often use among themselves [...] proper from Your Majesty towards the Empress; but that monarchs are accustomed [...] their country [...], and to take as a rule the voice of friendship [...], which rule [...] **k. 138v.** Your Majesty, [shown] by Russia throughout the [years] of your reign. So I thank Your Majesty for the [kindly] addition [...] that Your Majesty will not be able to dissociate yourself from the nation; without that addition I should not have served Your Majesty, for I could not then serve sincerely and faithfully [...] in an honest way. Whether the Prince of Nassau kept his promise to tell the Empress himself, Your Majesty will judge from the following description. Yesterday I saw the Prince of Nassau for the first time; we parted with great cordiality, such as had never been between us. He spoke with me on the matter of the rising so openly that I could not [...], and assured me that there is not the least doubt about the [instigation], and that on this point I could appeal to his [...]. Having won [...] that category [...], he told me that [...] Prince Potemkin speaks. I told him everything frankly with caution, but [...] well explained. As for Branicki [...], I told the Prince of Nassau so plainly how the thing stood, [that] Nassau spoke out against Branicki [...], so that it went so far that he told me that in Warsaw [...] that he had taken part in the rising, and that the distrust of him is [general]. Then I too, on my side, when it was expressed through him that Your Majesty had spoken to him of the rising, let him know that I know what Your Majesty said. Here was the place for him to tell me whether he had reported it to the Empress; [but] when I saw that he did not come to it, I asked him plainly what Prince Potemkin says of it. He sent, he said, at once an order that the rest of the Russian commissariats be withdrawn from Poland, **k. 139r.** that [...] be moved, and ordered [...] that they keep there in the greatest [caution]. He [showed] me a letter which Prince Potemkin wrote to Markov [...], in which he says that he offers [...] the Republic [...] cannon. I knew that this all agrees with what Prince Potemkin said about withdrawing the rest of the Russian commissariats [...]. At last the Prince of Nassau added [...] that a courier from Berlin [...] a note, but I have not got it, I said. The Prince of Nassau [...], for the post had already left; but here, I beg you, take good note, for the Prince of Nassau forgot that he was speaking with me, who [...] speaking of interests, when I speak of them I do not lose my words. Branicki [sent] to me, warning me of the note [...]; I hurried at once to the ambassador, who knew nothing of it; he set out to make enquiries, and after [...] hours sent me a letter to the Vice-Chancellor; handing it to him, I said [...] what I had heard of the note. On opening the letter it was found that Stackelberg too had reported that the King of Prussia offers his help to Poland and as regards Russia lays down a decision that the Empress should keep the custom [...] of the Emperor [...]. At the mention of Branicki I thought to myself: there [...] Russian, who came with a warning about the Prussian note [...] in the same opinion [...] must also [...] in a letter to Prince Potemkin. As for the note, my thought was [...] to anger Europe by stirring up our rising, that Europe, and especially the King of Prussia, will be [inflamed] by it. The Spanish envoy foretold me these consequences [...]. **k. 139v.** The rising among us: on this rising the Prince of Nassau agreed with me, at my reflection that [...] who thought here that in [...] years there would be in [...] as in the year [...] that there was then in the Ukraine [...] our [commissions], now there are [...] more [...] that then it was scattered, now gathered [...]. With that we ended, the Prince of Nassau and I. When it comes to examining the matter [...] of the rising, I tell Your Majesty that [...] of the policy of the court here [...] in which I do not lack [...]. And this [...] last year I said to myself [...]. I wanted, then, I made enquiries [...] Potemkin and Branicki [...] here [...] "you will see, Sir, it will rebound." Those words made [an impression] on me [...]. I knew that a certain person had been sent from before Ochakov to [...] to make certain arrangements with the clergy there [...] and this [extra?] was [...] drawn towards us. I knew also what came out of the mouth of Prince Potemkin [...] it will come to the enlisting of their cavalry. From these and similar dark traces [...], for in such matters [...]. I warned Your Majesty in my letter of the 30th [...]; to say plainly, Your Majesty would not have believed it and would have understood it was by no means [...]; and I was in this as [right] as in many other things of which I [informed] Your Majesty, such as [...] war on Poland [...], about our not wishing a treaty [...]. But what was there to say when, on this last point, in which I groped my way to the various intrigues of Stackelberg, **k. 140r.** Your Majesty wrote to me in the old way that Stackelberg [...], and when even in that confidence Stackelberg showed [...] my letters, in which [...] this was the question, and that it always seemed to me that [...] one need not [...] the ambassador; but I do [...] when [...] the circumstances [...] that someone from Stackelberg [...] that the King of Prussia does not want [...] Poland, that [...] plan [...] Poland, in quantum [...]. To these arguments I [said] that if [it were stated] plainly between the courts, [...], then one could not even think of [...]; but until there is such a declaration, one must do what one can [...]. What was there to say when [...] the persuasions which Your Majesty used at the beginning of the Sejm, and that the King of Prussia will not let us set up any factories? Your Majesty did not [blame] me for that, for I have in my hands Your Majesty's letters of the year [17]7[?], in which Your Majesty wrote how Prince Repnin ordered all the craftsmen whom Your Majesty brought in at the beginning of your reign to be cleared out of Poland. What was there to say when in your letter of the 21st [...] Your Majesty called [...] the Berlin court [...] towards the Prince Primate, and [...] belongs to the command [...] of the Prince Primate? As to the unpleasantness: as to [...] the result is visible in the [...] of the Prince Primate, so as to make for himself the compatibility of the bishopric of Kraków with the primacy, and on the other hand [...] that the Prince Primate [...] presses for it, **k. 140v.** [...] the bishopric, I do not threaten Your Majesty with reducing him to [...] Masovia, nor with dethroning, as Stackelberg did when it was a question of the [dissidents' rights?], when now they [...] stand on their heads and swear before [...] that Stackelberg never had such [...]. [...] himself and many other things. And the describing here of Your Majesty as one aiming to enlarge your power [...] practices, which serve [...] Your Majesty [...] In that unhappy [...] it was necessary [...] Your Majesty with the first [dispositions], for [...] then [...] in agreement, and the [Vienna] court [...] that it was [...] embittered by Your Majesty; they [...] in that intent [...] notes which slipped in [...]. To that the partiality and policy demanded from the Empress letters with the attached project of reparation to Branicki, which reparation is by no means his due [...], what envoy [...] to reproach Your Majesty with the repeal of some right [...], the repeal of the right having been obtained from Your Majesty by the ambassador. I made Your Majesty this recapitulation so as to show that the court [...] policy, and the ambassador still prejudged; that he came to an understanding with Branicki I have proofs of, and of this, that in my despatches Stackelberg [...] mention of Branicki [...], and of this [...] that at [that] time Prince Potemkin tried hardest [...] Stackelberg as a partisan. Govern yourself, then, Your Majesty, by this as to the policy of the court [...] and the [craft] of the ambassador [...] that maxim, that the ambassador is not confidential, that one need not consult him when the King wishes to talk with a citizen of his own country. **k. 141r.** Krzyżanowski, through whom [...] goes, showed me today a copy of a most courteous letter to Markov [...] which the Prince brought with him from [Moscow?]. Krzyżanowski threw suspicion of the rising now on Branicki, now on the Berlin court [...], at last on [...] to the end that Russia [enter] Poland. I [listened] to all he said; so let Your Majesty do, and believe what will be likeliest, take what [...] in the tone of sweetness which [...] Your Majesty [...] you did not expect [...] by the dispensation of Providence [...] the Prince, that by this sweetness they should not beguile Your Majesty and not lead you into a quarrel with the King of Prussia. Prince Potemkin wanted to overturn [...]; that did not succeed. It would have come about if the Empress could have been brought to [...] with the Emperor. Kobentzl also clung to [...]. [...] intrigue [manigance] [...]; Potemkin lent himself [...] not to all his [...]. My reason was that now is the time for Poland to rise, and the rest, Lord God, do Thou. So it has remained till now [...] that the Empress's mind is set on the King of Prussia and on England [...], and that all their courts [...] visible [...] **k. 141v-142r.** If he were to have success, then I [...] that Poland would be drawn into the war against her [...]; nevertheless it may be enough for the King of Prussia as a diversion, [...] forced Moscow out of Poland. If anything [...] shows itself, that will have been his intention and not the [...] of Poland. I [ask] Your Majesty [...] that I may write to the Deputation [...] the subscription [...] on the status quo, for the King of Prussia yields [...] my gazette [...] the envoy with Madame Branicka; I knew that long ago [...] not courtesy but [respect] ought to be shown to Your Majesty by Madame Branicka as to a King [...]. I know that she will never be sincere, for who wrote in the year [...] to Prince Potemkin that Your Majesty wanted to poison Branicki? She will not be sincere towards Your Majesty [...] that in Your Majesty's heart [...] ever [hatred?]. As to Madame Markow [...], I expected that I and Madame Branicka [...] the rest [...] what Madame [...] herself told me: ladies should not meddle in affairs of state. As long as I [...], Your Majesty [...] I shall write as I write, a sign that I am faithful [...]; but for the secret [...] that he did not take articles for the gazette, he says, for that [...]; that Stackelberg wrote that he had given him [...] for that article, which he had to retract. So, Most Gracious Lord, one must listen to both sides. As to the oath, Stackelberg reportedly asked Your Majesty not to allow it; he had [...] for it, that Your Majesty can oppose the opposition [...] Your Majesty [...] that he listened to [...] only the Sejm, which neither deceives Your Majesty nor betrays, for he knows that the King in Poland is for [the nation?] the road to its object [...]. [...] I cannot [...] which I have from showing my despatches to Stackelberg, for although it seems to me that it lowers me, that I am his correspondent, there also follow from it inconveniences, for he even fastened on Your Majesty's answer [...]. What I wrote to Your Majesty [...] showed him [...] distrust of Potemkin towards Branicki; and without communicating my despatches, the system with Russia and the [management] of that power, as is due to her, must be kept up [...]. In this letter of Madame Branicka there may still be the aim [...] Stackelberg, to throw distrust of Branicki on all, putting them in the belief that Your Majesty is in understanding with him. When yesterday I spoke with the Vice-Chancellor of the rising, and read him [...] the letter of the 6th [...], it astonished him greatly; it seems [...] they have no suspicion of us, he asked me. They have none of the Empress, I said, and here I asked for a declaration, adding that Your Majesty must surely have told Stackelberg of it. The Vice-Chancellor told me that he had nothing about it from him yet, [and could?] tell me nothing. When I said that there are suspicions of Branicki too, "oh, how I would wish," he said, "that this should turn out [...] sincerely said"; for do not think, Your Majesty, that the whole ministry thinks as Potemkin and Stackelberg [...]; there was quite a sincere wish that we [...] the Empress, our nobility [...], with which Your Majesty reckoned [...] the throne [...], and who say in their prayers *Domine salvum fac regem* [...] Potemkin, but only as our citizen [...]. Your Majesty understood that it would be [wonderful] [...] in that opinion [...] Branicki [...] that Your Majesty [was used] to believe that Russia can do everything; and now **k. 142v.** there are other circumstances [...] courtesies [...], for [...] when England [...] we shall [decide?]. When Krzyżanowski arrives, I beg Your Majesty and the Prince Primate to keep a watchful eye on him, on Branicki and on Stackelberg, [...] by all means [...]. Your Majesty could not show [...] although today's letter to Markov [...] Małachowski [...] to show my despatches to Stackelberg.
c045_1789-05-12 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 045, k. 147-150v, 1789-05-12) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription: c045_1789-05-12.txt
Decipherment of the time: p038_1789-05-12.txt
Decryption: p038_1789-05-12.txt
c046_1789-05-15 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 046, k. 151-152v, 1789-05-15) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 046, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 15 May 1789, k. 151-152v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0190 (k.151r), 0191 (k.151v-152r), 0192 (k.152v)
# One token per number group. A letter written under a group is appended (355a). ? = unsure reading.
# Hand as in c045: 5 like "s", 6 like "b", 8 a crossed 0 ("θ"), 9 like "q"; 1601 ("1b01") and 1681 ("1b81") look alike.
# Heading "Sire!" on k.151r in clear (the cipher starts about a third of the way down the page).
# Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
k.151r.01: 237 686 782 1582 153 541 1194b 78 1160 615 128 1786 1681 1448 870 2087 461 359 782
k.151r.02: 1001 951 75 2067 1334 117 1786 8 561 213 1432 1117 3 675 1786 1476 1353 2059
k.151r.03: 1523 1786 1900 1216 374 1385 1657 208 2124? 109 2071 117 895 1448 2117a 90b
k.151r.04: 622 1559 1093 2020b 2087a 787 1357 1679 1734bo? 1097 2083 1559 2082 560
k.151r.05: 1990 1353 2055 1145 622 782 1559 786 356 1357 109 1559 1498 476 1 1618
k.151r.06: 1601 1307 1334 117 1785 1160 615 1301 692 1786 382 453 688 359 951 784
k.151r.07: 1317 1321 616 1261 3 8 895 1354c 895 1786 1681 237 1353 1559 2067 58 1945? 948
k.151r.08: 874 153 936 153 2048b 87b 1786 374 2070? 1255 1427 5 1203? 1307 1786 1049a 948
k.151r.09: 787 1716 1786 382 2005a 1186 109 895 951 1559 662 2087a 895 1297 1657 8 624
k.151r.10: 2107 109 1323 904 8 1274a 1915 109 812a 693 5 1256 2151 1618 1307 1785 1926
k.151r.11: 1786 8 678 1160 615 782 2083 442 117 1117 1266 461 359 1786 1873 2083
k.151r.12: 441 117 1678 1291 1874 1775 358 782 1429 1330 1560 8 2058a? 686 637 1578
k.151r.13: 5 1813? 123 1889? 1323 1657 1115 2170 675 694 1448 1957 1786 559 1353 1679
k.151r.14: 2090 782 951 1484 1330 1559 1778 129 1893? 1448 3 780 1426 371 13? 1426
k.151r.15: 1873 2076 1261 356 1258 1283z? 1253 620 1261 356 5 1241a? 1321 624 356
k.151r.16: 690 690 1787 1657 1360b 780 475 8 1560 675 1681 5 2049? 1685 1873 1089
k.151r.17: 1255 1099? 1256 622 1427 1429 686 951 1559 1261 2082 1237b 1560 895 1353
k.151r.18: 782 1307 1775 1191 1160 615 948 1194b 78 692 382 993 622 951 186? 461 1312?
k.151r.19: 8 895 1354 895 1786 1681 782 532 1901 874 1669 1564 2129 1914 2041? 951
k.151r.20: 1110 1564 1888 1433 26 1601 1307 1334 117 1775 1681 1448 1957 1684 1382b 636
k.151r.21: 1722 26 747 2132 747b 1670 1786 742 1601 686 1353 1559 510 20 1901 8 1105
# k.151r catchword "1341" at the foot (= first group of k.151v), not a token. Folio 151 (old 175 struck).
# k.151r 03: 2124? last digit 4 or 9 (2129?). 04: 1734bo? two loops ("oo") under the 4; 2020b, 2087a the 6/a under.
# k.151r 07: 616 ... 3 tied by a curved stroke underneath; 1945? (1948?). 08: "374 2070 1255 1427" underlined;
# 2070? last digit 0 or θ (2078?); 1203? written "12o3" (1283?); 87b and 2048b, 6 under each.
# k.151r 12: 2058a? (2050?), a under. 13: 1813? written "1θ13"; 1889? written "1θθq" (1009?).
# k.151r 14: "129 1893 1448 3 780 1426 371 13 1426" underlined; 1893? written "1θq3" (1093?); "13? 1426" written
# "13●1426" with an ink blot after 13 (one group 1361/1301 + 426, or 13 + 1426). 1426 (twice) written "142b".
# k.151r 15: the whole line underlined; 1283z? written "7283" (7-shaped first digit, the 8 overwritten), a z under
# the 3 (cf. c045 "7498" z, c106 "7601" z); 1241a? (1244?). 16: "690 690 1787" underlined; 2049? (2044?).
# k.151r 17: 1099? written "1oqq" (1094?). 18: 186? written "1θb" (786?); 1312? last digit 2 (1317?).
# k.151r 19: 2041? (2011?). 20: "1684 1382b" written run together; 636 written "b3b" (656?).
k.151v.01: 1341 636 1578 948 949 393 895 1559 1452 734 1786 1900 686 1117 2062b 1594
k.151v.02: 2083 757 1785 1301 126 1160 615 128 382 240 1450? 895 765 2080 948 1489
k.151v.03: 1657 362 1021a 1785 1926 237 692 1160 615 1000 1786 1601 1597 240 1450?
k.151v.04: 1258 565 356 1261 1560 789 948 1432 951 186? 461 951 1145 694 1601 688 1297
k.151v.05: 8 3 1560 892 1678 2039a 1657 784 1657 1092 693 2085 532 960 2100? 1021a
k.151v.06: 1785 782 1444 1074 1194 895 2059 453 2087 213 1117 1432 2090 2076 1775
k.151v.07: 3 675 1429 10 542c 1657 780? 1054 1394 1657 76 1160 615 128 1786 559 692
k.151v.08: 1194b 78 382 2005a 1186 109 1559 1452 734 1258 1106 1601 780 1427 2149
k.151v.09: 109 8 1127 1420 1775 695 1786 542c 1657 780? 1054 961 1786 1448 2168
k.151v.10: 1924a 1559 1426 1404 1307 1901 1569 616 509 674b 1357 26 1580 1342 4? 13z?
k.151v.11: 213 208 1786 1873 1567 1567 2129 1873 2132 948 1100 1434 951 1567
k.151v.12: 1110 1560 85 130 1679 262? 109 1404 1346 1669 690 968? 1786 561 1317 695
k.151v.13: 1559 1236 1679 467 1091 622 1785 895 895 1146 1576 403 948 1489 440 384
k.151v.14: 8 551 414 1786 1873 1678 1145 912a 8 21a 2152 1605 1657 1353 1576 1786 1488
k.151v.15: 635 2004 1786 1681 1420 2004 728 1678 1259 2087a 787 1357a 1117 213 1461a
k.151v.16: 892 1559 882c 1536 968 1092 30a 1449 1786 384 360 1619 1382b 895 782 960
k.151v.17: 2154 102 936 1943 692 1786 786 1678 237 1990 1216 1578 8 21a 2152 1127
k.151v.18: 360 1298a 247 356 662 1353 1786 1681 948 1489 2004 565 1775 1444
k.151v.19: 2087 675 1117 1678 1563 356 1432 1357a 1452 1258 167 1631 356 1786 1681 686 359
k.151v.20: 870 1092 1087 1255 636 760 692 1786 1657 1117 1301 126 1786 1601 8 21a 2152 1145
k.151v.21: 895 2068? 1775 1679 451z? 109 692 662 1357 1567 1127 1786 1444 384 1303 1328?
k.151v.22: 1448 870 1786 358 453 1346 895 1588b 686 2083 1145 8 21a 2152 1786 1657 30
k.151v.23: 109 693 360 54 782 1432 1117 2062b 1331 1685 1786 1681 509 2087 213 895 1092 1105
k.151v.24: 1564 110 1432 403 895 1601 1086 1325 361 1775 1092 541 1681 747b 1874 873 657 895
k.151v.25: 1679 30a 948 541 1678 1182 1242 686 1775 1191 1564 78 1160 615 1786 1681 358 2117a
k.151v.26: 85 1077 1092 1178 1679 1342 24 126 1559 543b? 135 1319 2151 1678 463 616 620
k.151v.27: 1258 686 1775 237 948 1353 1448 1317 1094 1427 636 1786 2166 1448 870 1679 1370c
k.151v.28: 466 420 1353 1559 972a 109 2046 960 1776 1657 237 686 358 694 782 1432
k.151v.29: 1000 1786 2083 1188 2039 1786 1346 126 1619 488? 372 782 688 1429 1263 1874
k.151v.30: 528b 1448 786 461 2152 1216 870 1448 2160 1094 1657 75 1058 2064? 1334 128 1046
k.151v.31: 412 707 1434 1420 1786 1657 1679 1094 1427 675 1353 213 1786 2166 895 1588b 1786
k.151v.32: 1900 453 782 1432 1567 1337 951 411 75 1288 1775 1000 692 1786 1601 448?
# k.151v: below the last line at the right "912" with a large flourish beneath it; k.152r begins "762", so it is not
# a catchword of the usual kind (perhaps a mark or a misplaced catchword); not a token.
# k.151v 01: a b-shaped ascender over 636 (from no group above; read 636, possibly 656). 02, 03: 1450? written "145θ"
# (1458); "240 1450" written raised at the end of line 03 (the same pair as in line 02). 02: 765 written "7b5".
# k.151v 04: 186? written "1θb" as at k.151r 18 (both "951 186 461" / "951 186? 461"; 786?). 05: a P-shaped sign above
# 892; 2100? written "2ιoo" (2160?). 07, 09: "542c 1657 780? 1054" twice; 780? written "7θθ" (788?).
# k.151v 10: "1342 4? 13z?" written "1342" + a heavily blotted digit (4) + "13" with a z under, at the edge (one group
# 13424?/1342 + 413?). 12: 262? written "2b2"; 968? written "qbθ" (960?); 690 written "bqo".
# k.151v 21: 2068? blotted (2060?); 451z? "45" + a z-like sign; 1328? (1320?). 26: 543b? a 6 under the 4 (543 not a
# known group); "24 126" written "24.12b". 29: 488? written "4θθ" (480?). 30: 2064? written "2ob4" (2084?).
# k.151v 32: 448? written "uθθ" at the edge. 11: the a above 213 is the a of 1924a in line 10 (underlined).
k.152r.01: 762 1444 757 1559 989 1578 1786 1873 1679 989 2004 1559 1087 396? 1559 1243
k.152r.02: 2107 97a 356 5 780 2151 8 1578 1657 486 2137 782 1432 1786 1900 1559 786
k.152r.03: 2107 1678 1291 535a 1564 460 2151 1786 1681 1317 1353 1578 1296 1886 1678 1127
k.152r.04: 2071 1775 1748 295 33 1669 1558 656 1376c 110 1685 780 1657 1559 2129 783
k.152r.05: 656 762 1346 1874 1684 785 240 1458? 1786 1900 213 1567 1262 213 1573
k.152r.06: 1775 1207 1578 1786 1678 384 895 559 2087 1014? 730 1529 1786 2004 1432
k.152r.07: 688 623 1560 1621a 1786 1601 374 473 782 2150 1346 153 1127 356 240
k.152r.08: 1055 1657 1958 8 1409 1117 678 657 1353 8 1449 1782 1597 1453 1420 728
k.152r.09: 11 1578 150 1903 1330 1559 1248 8 747 1567 1266 2088 1020a 948 2071 1775
k.152r.10: 1559 693 413 989a 1901 1094b 895 1320 893 441 117 384 2107 1657 1468a 2082
k.152r.11: 1874 1786 1926 1420 2004 1498 728 786 1874 800 1291 1207 1578 1657 2083
k.152r.12: 1276 1591 1681 528bo 1448 786 466 1560 895 694 693 413 20 782 1694 1567 2117a
k.152r.13: 90b 1775 1092 1678 1565 616 1324 1354c 1194b 82 692 662 1357 1567 1127 1786
k.152r.14: 1601 801? 1341 2083 1559 784 26 970 2090 1750 1734 1578 1786 1735 1317
k.152r.15: 1353 728 788? 1444 360 692 1014 1940 1786 386 1361? 2052 2048 1203? 2182a 128
k.152r.16: 1657 1772 128 1775 358 1353 476 6 1678 895 692 1559 1267? 82a 1786 1873
k.152r.17: 237 1433 1117 1341a 619 66 117 744 1657 948 693 1256 1686 1009? 616 1559 1448
k.152r.18: 2134 78z 810b 208 2076 2005a 1786 895 2004 1559 1409 1679 1 784 1657 688
k.152r.19: 1429 1263 356 8 788? 130 1578 1786 1988 1678 696? 213 1256 1686 1009? 616
k.152r.20: 624 427 2132 1255 1091 2076 895 2005a 1785 1926 2083 1258 1685 207
k.152r.21: 782 2152 240 1458? 1432 895 763 1160 2129 783 2076 1160 1430 1448
k.152r.22: 1560 211 1782 1559 1489 693 690 780 2132 951 2012b 1087 1248? 1654 5
k.152r.23: 870 1319 1498 637 1578 5 1797 2148 1775 2083 692 1578 1612 1965 948
k.152r.24: 1014 1901 2046 2168 1562 747 880 1592 109 1115 1256 1601 895 1775 118?
k.152r.25: 1777 551 1448 895 1404 1432 407 734c 2076 1559 549 1748 1685 1020a
k.152r.26: 33 1597 2082 2132 620 686 556 1353 1559 1489 544 895 1261 90b 656 1775
k.152r.27: 762 1342a 1601 1578 1020 1876 782 1261 1 1786 782 559 1444 2002 109 2087a
k.152r.28: 784 1679 1302a 1564 1019b 2053 1323 29 1873 1657 559 2051 1679 224 1684
k.152r.29: 789 1567 620 1562 686 490b? 1564 895 1564 780 784 1657 1775 453 358
k.152r.30: 895 767 1323 661 757 1591 948 1489 1578 1785 1988 1730 49 8
# k.152r catchword "1678" at the foot with a flourish (= first group of k.152v), not a token. Folio 152 (old 174 struck).
# k.152r 01: 396? written "39b". 02: 97a, the a under the 7 (97 rare). 05, 21: "240 1458?" written "240.145θ" (1450?,
# cf. k.151v 02-03 and c045 "240 1958"); 06: 1014? first digit c-shaped (1614?). 08: 1958 written "195θ"; 1782 with
# a wavy stroke under it. 09: "1248 8 747" (one 8). 12: 528bo two loops under the 8. 13: "90b" written "9°" with a 6
# under (line start). 14: 801? a blot over the group ("θo1"); a long curved stroke under the start of 13-14.
# k.152r 15: 788? written "7cθ" (760?/780?); 1361? written "13bι"; 1203? (1283?); "2182a 128" written "2182128" with an
# a under the 2 after 218. 16: 1267? written "12b7" (1287?); "476 6" as written. 17: 1009? written "cθθq" (1889?), the
# same "1256 1686 1009 616" recurs in 19. 18: 78z, z under the 8; 810b, 6 under the 0. 19: 696? written "bqb";
# 788? as in 15. 22: 2012b, 6 under; 1248? written "12uθ". 24: 118? written "11θ" at the edge (110?).
# k.152r 25: 1020a underlined. 28: 1019b, the 6 written below it (above 686 in 29). 29: 490b? written "4q0" with a 6 under.
k.152v.01: 1678 1296 130 1194 78 126 1782 1678 2154 8 1596a 1678 1353 1578 1140 1669 1303
k.152v.02: 1432 407 1778 1608? 1420 1144 1105 2083 1575 1160 1259 462 1900 295 1092 1299a
k.152v.03: 1678 2160 1958 1782 895 1377 1353 1578 1370c 213 85 130 686 75 968 1988
k.152v.04: 782 1489 893 895 1567 221 1341a 1944 1236 1775 898 1432 1127 2025 1291
k.152v.05: 8 2153 1498 359 2076 637 1578 782
k.152v.06: 1087? 3 686 782 1429 1330 1560 948 1330
k.152v.07: 83? 365 1536 1775 1679 356 1385 109 384
k.152v.08: 1433 1330 85 365 509 874 1669 2107 662
k.152v.09: 1092 1559 1092 1 1601 2000? 359 1900 870
k.152v.10: 1679 1987 358 622
# k.152v: lines 01-04 continue the despatch in the secretary's hand; then in clear "Je suis avec le plus profond Respect /
# Sire / De Votre Majesté". Lines 05-10 are a postscript headed "PS." (in clear, not a token), written in a larger,
# heavier hand (probably Deboli's own), below the close. At the foot left "St Petersbourg / ce 15. may. 1789", right
# "le très humble, très obeissant / fidel sujet et serviteur / Deboli".
# k.152v 01: 1194 78 without a visible b; 126 blotted ("12b"); 1596a, a 6-like ascender above and an a under.
# k.152v 02: 1608? written "160θ" heavily inked (1688?/1600?); 1299a, the a written after the group above the line end.
# k.152v 03: 1370c, c under the 0. 04: 898 underlined with a curved stroke; 1341a.
# k.152v 06 (PS): 1087? written "1ɷ07" (1007?/1807?); "948 1330" underlined. 07: 83? first group written "θ3" (85?);
# "83 365 1536" underlined; 384 written "3θ4" with a long tail stroke. 09: 2000? written "2ωθ" (2008?).
# The PS has no clear words; no [clear:] words anywhere in this despatch.Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 039, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 15 May 1789, k. 167-172
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0193 (k.167r), 0194 (k.167v-168r), 0195,
# 0196, 0197, 0198 (k.171v-172r)
# Heading: "St Petersbourg ce 15. Mai 1789. / reçue ,, 29. —,,— —,, / rep:" (no date after rep:), "Sire."; pencil foliation 167.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" at line ends are the writer's hyphens (written ":" or "="). Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.167r
Gdym na wczorayszey Konferencyi powiedział Podkanclerze=
mu że u Nas czekaią na odpowiedź od Dworu Berlin=
skiego, do ktorego to przydałem, trzeba się było udać, aby
przez instygacye Branickiego nieuchodzili w publiczności
za zdraycow ci ktorzy by się byli pisali na wniyście w
układ względem Woyska Rossyiskiego; Podkanclerzy rzekł
mi, iż iuż maią od Nesselroda doniesienie, że gdy się w Ber=
linie dowiedziano o Naszey nowey burdzie _incartade_ prze=
ciwko Rossyi, oświadczono zaraz, iż będą posłane nieod=
włocznie rozkazy do Luchesiniego doradzaiące Nam mode=
racyą względem Rossyi; ale dołożył Podkanclerzy, może
co innego przyrzekaią, a co innego zrobią. Ja na te sło=
wa dobyłem listu WKMci de 22. elapsi, ktory się zaczyna
od tych słow: _En attendant il est à croire que le Roi de_
# k.167r catchword "Prusse" at the foot, underlined (= first word of k.167v), kept once below.
# k.167v
_Prusse lui même_ etc, y skonkludowałem że decyzya per
pluralitatem odwroci porwanie się na Rossyą. Potym
Podkanclerzy opowiedział mi, iż odebrali od Feld Marszał=
ka Romanzoffa doniesienie, że na Komorach Naszych
wyciągaią cła od prowiantu dla Woyska Rossyiskiego.
Że ten artykuł został zawsze dla mnie ciemnym, mimo
żem się w kilku depeszach dopraszał WKMci o obiaśnie=
nie mię w tey mierze, abym przynaymniey wiedział
co mowić, rzekłem Podkanclerzemu iż Generał Artylleryi
niemusiał bydź o tym uwiadomionym; ale gdy mi Pod=
kanclerzy odpowiedział, że właśnie Generał Artylleryi
rekwirowany o to od Feld Marszałka, odpisał mu że ma
rozkaz do dawania zbroyney pomocy Komorom Celnym.
Na taką powieść niebyło iuż czego przytoczyć. Dałem
tedy kontynuować swoy dyskurs Podkanclerzemu,
ktory mi powiedział, iż będą posłane w tey mierze
reprezentacye do Hr.a Stackelberga. My, kontynuował
On, uczyniliśmy w tamtych Stronach wszelkie łatwości
dla Waszego handlu, a Wy wyciągacie opłaty od wypro=
wadzenia za granicę tych samych magazynow ktoreś=
my w Polszcze zakupili; niepisz WPan iednak o tym
# k.167v catchword "inaczey" at the foot, underlined (= first word of k.168r), kept once below.
# k.168r
inaczey iak do Krola Jmci, a z pisaniem do Deputacyi wstrzymay
się WPan, bo lepiey będzie, że Stackelberg będzie miał
zręczność przygotowania wprzod umysłow podług tego
iak ie zastanie na ow czas dysponowanemi, niż gdyby
przez WPana do Deputacyi pisanie rozgłosiło się, że o
tym będzie kwestya. Tak czułem przyzwoitość tey reflexyi,
żem ią nawet poparł moiemi, y przyrzekłem, że do
Deputacyi pisać niebędę. Zaiste, Miłościwy Panie, tak, iak
rzeczy są u Nas, ia iuż sam niewiem co pisać do Deputacyi,
y długie moie doświadczenie na to przynaymniey służy,
że kiedy czego niepoprawię, to iednak niezepsuię. Po
konferencyi ze mną nastąpiła niezadługo konferencya
z [struck: Krolem] Posłem Pruskim. Potym widział Podkanclerzy, że Ja
chodząc po pokoiu zaszedłem w konwersacyą z Kellerem.
Gdy mię się ten spytał, czyli u nas zaspokoili się w
obawie buntow! y gdym ia mu na to odpowiedział, iż
potrzeba było, samem zaczął na materyą kommunikacyi
przez nas uczynioney Dworowi Berlinskiemu ostatniey
Noty Stackelberga, y zapytałem się go, czyli niewie,
# k.168r: pencil foliation 168. From this page the ink is lighter brown (same hand); "Krolem" struck through with
# "Posłem" written above it (line 13). The page ends without a catchword; k.168v follows.
# k.168v
aby iuż na to wyszła od Jego Dworu rezolucya. Odpowiedział
mi, że ieszcze niema o tym informacyi; z reszty słow iego
poznałem, że był w uprzedzeniu, iż skutek tey ostatniey
Noty Ambassadora, był zatamowany, przez doszłe razem
ze wszystkich stron informacye o podżeganiu do buntu.
Takowego uprzedzenia zbiiać formalnie niemożna było,
boć Pruski y Angielski Ministrowie maią swoie o tym
wiadomości, na ktorych polegaią.
Ponieważ konwersacya moia z Kellerem była w oczach
Podkanclerzego, gdym się został u niego na wieczor,
pytał mię się o czym była kwestya w tey konwersacyi.
Uczyniłem mu relacyą, że Keller twierdził mi, iakoby
niewiedział, co iuż wypadło w Berlinie na Notę Xcia
Stolnika; y przydałem: tu coś niedostaie do doniesienia
od Nesselroda, o ktorym mi WPan wspomniałeś; ale
ponieważ WPan sam gadałeś z Kellerem, musiałeś
widzieć, iak on się explikował, czyli tak, iak przedemną.
Podkanclerzy wyraźnie niepowiedział, że iest w mowieniu
kontradykcya, lecz potrząsłszy głową, rzekł: Niema tam szczerości.
# k.169r
Ja na to: Powtarzam WPanu, że obłudą Dwor Berlinski
z Nami niewskora, boć y u Nas wyiąwszy Branickiego
rozumow niepotracili, y daliBog niewciągnie nas Berlin
do zerwania z Wami. Ale co WPan rzekł On nazywasz
zerwaniem? kiedy nam ze wszech stron przeszkody czynić
będziecie, iak się to teraz dzieie, nawet w przewożeniu
Magazynow, to może przyiść do iakiego zdarzenia, ktorego
ani my nieżyczemy, ani wy niechcecie. Na to iuż nic
nieodpowiedziałem, alem sobie pomyślał, że w takim
zamięszaniu, iak są u nas rzeczy, sam P. Bog one
rozwiązać potrafi, boć na magazyny zezwalać; cło od nich
wybierać; kto do tego dał rozkazy, mnie nawet zostawić
bez informacyi; iuż to są komplikacye, w ktorych ia
mianowicie definicyi dać niemogę.
Dotąd ciągnął się moy rapport o Srodowey Konferencyi.
Teraz przystępuię do odpisania na list WKMci de 2. Maii.
w ktorym odpisaniu kładę pro basi; że od miesięcy sześciu
iuż w depeszach moich były ślady rożnicy, ktorą czynić
potrzeba, pomiędzy Ministeryalnym do Mnie mowieniem,
# k.168v: no catchword; the last line ends "Niema tam szczerości" written small at the edge.
# k.169r: pencil foliation 169. Lines 10-14 ("zamięszaniu ... dać niemogę.") are marked in the left margin with a
# bracket (a round bracket before "mianowicie" and after "niemogę."). Line 4 "rzekł On" as written.
# No catchword at the foot.
# k.169v
y manigancyami, w ktorych, trzy się pomiędzy sobą
rozumieią Osoby, Potemkin, Branicki y Stackelberg.
Z tych śladow od samych Seymikow, wyrzanych, robiły
się co raz daley ścieszki, aż nareszcie przyszło do tego,
że co do mnie, wpadłem nawet y na bity gościniec.
Stopniami w liscie moim de 6. Febr. wytkniętemi,
dążył Branicki do podkopania Generała Artylleryi.
Lubo sam iest dosyć frant, ma widzę nieznacznie do
każdego kroku za konsyliarza, większego od siebie franta,
to iest Stackelberga. Nierozumiey WKMość, żeby kiedyżkolwiek
były bez fundamentu doniesienia moie, że w wielu
rzeczach Ministerium tuteysze samo niepoymowało
manigancyi Stackelberga z Branickim. Zostawiony bez
wiadomości co się święci, y łatwy do złudzenia Generał
Artylleryi, dał się nareszcie naywprzod podeyść, potym
znudzić. To nic nieznaczy, iak WKMość sam powiadasz,
że Branicki daleki[?] się pokazuie od przyięcia Komendy;
chyba że widzi, że do niey nietrafi; inaczey niewątpliwą
iest rzeczą, że do niey dąży. To zaś prawda, że Generał
# k.170r
Artylleryi uczynił krzywdę WKMci, Oyczyznie, a mianowicie
sobie.
W rozgłoszeniu o bliskim wniyściu Woyska Rossyiskiego
iest znowu figiel Branickiego. Marszałek Małachowski
złą uczynił komparacyą, pomiędzy buntem y zamysłem
uczynienia Polszcze gwałtu przez wniyście Woyska. Bunt
był narzędziem ktory podkopuiąca gotowała polityka.
Ja w niey dopatrywałem tego podobieństwo, y o potrzebie
na to ostrozności, ostrzegałem WKMość także nie bez
fundamentu. Udałoby się było, dowieśćby niemożna
zkąd to było napięte. Nietak ciemny iest zamysł uczy=
nienia gwałtu przez wniyście Woyska: ktorą to nie=
ciemnością przeświadczyć można Marszałka Mała=
chowskiego że pomiędzy iednym y drugim wielka
iest rożnica.
Niepowiedziałem nigdy WKMci słow Podkancle=
rzego do mnie wyrzekanych z takim twierdzeniem,
żebym z tąd wnosił, że Rossya, ex quo że mi Podkan=
clerzy to lub owo mowi, miała się iuż wyzuć z swoiey
polityki, alem WKMci zawsze definiował, dla czego
# k.170r catchword "w tuteyszey" at the foot, underlined (= first words of k.170v), kept once below.
# k.169v line 3 "wyrzanych" as written (= wyrżnionych?). Line 10 "kiedyżkolwiek" crowded at the edge. Line 17 "daleki[?]" written "dalekim" (sense "daleki"). k.170r line 8 "tego podobieństwo" as written.
# k.170r: pencil foliation 170.
# k.170v
w tuteyszey teraznieyszey polityce nie tylko z samych
mow Podkanclerzego dochodzoney odemnie, mnieysze
konsyderacye ustępuią większym. Niezaprzeczam w
reszcie wiadomościom, ktore WKMć z innych Stron
mieć możesz; ale nad listem z Mirhoroda uczynię mo=
ie remarki: że tam wrą na Nas w dyskursach tamtey=
szych, obeymować postaremu niemogą polityki, ktoraby
była durna, gdyby się razem odkazywano y na Nas
y na Krola Pruskiego, a nieuważna, gdyby Nam chcąc
dokuczyć dogodzili temu, ktory właśnie Nas przeciwko
Rossyi pobudził; ale tak, że Rossya ieszcze dotąd nie=
ma uszczerbku. 2do Woysko Rossyiskie musiałoć
zaiąć kwatery w tych mieyscach gdzie się znayduie,
bo są naybliższe tego mieysca gdzie się to Woysko
zgromadzić musi dla toczenia woyny z Turkami.
3tio Generał Tekieli iuż niekommenderuie, bo wziął
swoy abszeyt. 4to O repartycyi Woyska iakowe nastą=
pić miało iuż ia y Deputacyi doniosłem pod datą 7.
Aprilis; y że tu mamy za rzecz pewną, iż licząc w to
korpus przeciwko Szwedom będzie rozłożonego Woyska
po kraiu do 70. tysięcy w tey liczbie 5. Regimentow,
# k.170v catchword "ktore" at the foot, underlined (= first word of k.171r), kept once below.
# k.171r
ktore pod Oczakowem stratę poniesły. 5to O wskrzesze=
niu przez Xcia Potemkina Kozakow Zaporowskich,
y o uwadze ktorą nad tym uczynić powinniśmy dla
Naszych Prowincyi południowych, iam pisał do WKMci
ieszcze przeszłego roku zdaie mi się in Augusto. 6to
Feldmarszałek Romanzoff niewziął abszeytu, lecz
tylko zrzekł się kommendy. A o Sołtykowie y Repninie
nieprawda aby mieli brać abszeyt; bo Repnin iuż
musi bydź dotąd w Moldawii y z taką teraz służy rezy=
gnacyą, że gdzieby go nieposłali gotow iechać. Ja takie
a nie insze daię WKMci wiadomości; demonstruiące
iakie iest teraz systema, ale też oraz nieznaydzie się
w żadney moiey depeszy nic takowego, coby zdrażało
od obstawania przy tym, że Nam na dochowaniu
przyiaźni Rossyi wiele zależy. A y to WKMci wiado=
mo, iaką kładłem y kładę konkluzyą gdyby Nas Rossya
pierwsza attakowała.
Stackelberg, iak mi Podkanclerzy powiadał, doniosł
tu, że się mocno o to starał, aby Episkop Słucki był przy=
prowadzony przystoynym sposobem. Odpowiedziałem,
że y Marszałek Małachowski y drudzy byli bez tego takowe=
# k.171r catchword "go" at the foot, underlined (= last syllable of "takowe=go", first word of k.171v), kept once below.
# k.170v line 12 "2do" (and 3tio, 4to, 5to, 6to) written with raised abbreviations. k.171r: pencil foliation 171.
# k.171v
go zdania. Jeszcze onegday Podkanclerzy odemnie pierwszego
usłyszał o rezygnacyi Generała Artylleryi. Mocno go to dziwiło
y rzekł te słowa: kiedy wiatr pomyślny to tam y bez Potockie=
go się obeydzie, ale też w zawiłych okolicznościach rzucać
swoią Oyczyznę niezdobi to Generała Artylleryi. Podkancle=
rzy iak ia się spodziewam, mowił to szczerze, a Stackelberg
rozumieiący się z Xciem Potemkinem /: bo to drugi Gabinet:/
będzie może tak mowić w oczy WKMci, a za oczy będzie
wpaiał w Potockich dyffidencyą do WKMci y kręcił na to, aby
w Nich zrobić konwikcyą, żeś się WKMość rozumiał z Panem
Branickim. Znać Hetman dobrych użył sprężyn y wciąg=
nął może samą Zonę Generała Artylleryi, aby go wyrugo=
wać. Przed WKMcią, z iak niektorych okoliczności miar=
kuię, będzie to malowanym, że inklinacya samey Pani
Generałowey Artylleryi przyłożyła się do tego.
Właśnie też Stackelberg miał dać WKMci explikacyą
słow Potemkina do mnie wyrzeczonych o Branickim.
W moich oczach one nieszą nic innego iak chytrością, ale
Stackelberg będzie umiał nią nadrobić przed WKMcią y
co raz więcey ze kommunikowanie mu moich depesz
na złe wychodzi. Pozwol sobie powiedzieć, Miłł: Panie, że
nad to szacowne dla Oyczyzny zdrowie WKMci, żebyś się
miał martwić takiemi okolicznościami, iakową była burza
# k.171v catchword "przeciwko" at the foot, underlined (= first word of k.172r), kept once below.
# k.172r
przeciwko Corticellemu y Zabłockiemu. Ja się kładę z niemi
w rzędzie, a gdy tu przyszlą drugiego Ministra y o moy
rappel w ten czas nalegać będę, niebędzie w tym żadney
materyi do martwienia WKMci, bo z mego rappelu inte=
ressa cierpieć niebędą, ale co rezygnacyi Generała Artyl=
leryi, to niemożna podciągnąć pod tę uwagę.
W tym momencie odbieram przez Xcia de Nassau list
WKMci de 6. currentis. Co mi WKMć wyrażasz o okoliczno=
ściach buntu, czyni we mnie naywiększe przerażenie.
Eh! Krola nieszczęście to iest mieć w Kraiu znacznych
dobr właścicielów, ktorzy się w tym Kraiu nierodził.
Możeż[?] że WKMć opuszczać Narod na ktory tak bezecne
zastawione były sidła, y ktory był zagrożony wylewem
krwi niewinney. Już ia niemam siły więcey mowić o
tym WKMci, bo zdaie mi się dość do zrozumienia powie=
działem.
Z czasem dowiesz się WKMć pięknych rzeczy, to iest:
że Stackelberg pierwszy pracował pod rękę, aby Hetma=
na poroznić z Generałem Artylleryi.
Niespiesz się WKMość z pogodzeniem Dworow bo na
tym nic niewygrasz, ani Polska. Niech to P. Bog robi.
# signed: Deboli
P.S. Decyfruiąc list WKMci napadam na te słowa:
_ostudzić umysł._ Zaiste iak tu studzić, kiedy naszych Chłopow
podżegaią, aby nas zabiiali.
# k.171v line 18 "nieszą" as written (= niosą); "chytrością" as written. Line 21 "Miłł: Panie" = Miłościwy Panie.
# k.172r: pencil foliation 172. Line 11 "właścicielów ... nierodził" as written: "właścicielów" corrected over
# another ending, "ktorzy" with the -y written over. Line 12 "Możeż[?]" written "mozez". The signature "Deboli"
# stands at the right end of the P.S. line ("Debboli"-like flourish); the P.S. ("P.S." in the margin) is written
# below the last line of the letter in the same hand, in a smaller script, its last line squeezed at the foot.
# No enclosure or letter to anyone else in images 0193-0198. k.172v not in the image list (not seen).
# Clear words inside the cipher: c046 has none, so nothing to match. The clear letter has French "incartade",
# "En attendant il est à croire que le Roi de Prusse lui même etc" (quoted from the King's letter, underlined),
# Latin "per pluralitatem", "pro basi", "in Augusto", "ex quo", "currentis", "elapsi".Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 039, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 15 May 1789, k. 167-172
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0193 (k.167r), 0194 (k.167v-168r), 0195,
# 0196, 0197, 0198 (k.171v-172r)
# Heading: "St Petersbourg ce 15. Mai 1789. / reçue ,, 29. —,,— —,, / rep:" (no date after rep:), "Sire."; pencil foliation 167.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" at line ends are the writer's hyphens (written ":" or "="). Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.167r
Gdym na wczorayszey Konferencyi powiedział Podkanclerze=
mu że u Nas czekaią na odpowiedź od Dworu Berlin=
skiego, do ktorego to przydałem, trzeba się było udać, aby
przez instygacye Branickiego nieuchodzili w publiczności
za zdraycow ci ktorzy by się byli pisali na wniyście w
układ względem Woyska Rossyiskiego; Podkanclerzy rzekł
mi, iż iuż maią od Nesselroda doniesienie, że gdy się w Ber=
linie dowiedziano o Naszey nowey burdzie _incartade_ prze=
ciwko Rossyi, oświadczono zaraz, iż będą posłane nieod=
włocznie rozkazy do Luchesiniego doradzaiące Nam mode=
racyą względem Rossyi; ale dołożył Podkanclerzy, może
co innego przyrzekaią, a co innego zrobią. Ja na te sło=
wa dobyłem listu WKMci de 22. elapsi, ktory się zaczyna
od tych słow: _En attendant il est à croire que le Roi de_
# k.167r catchword "Prusse" at the foot, underlined (= first word of k.167v), kept once below.
# k.167v
_Prusse lui même_ etc, y skonkludowałem że decyzya per
pluralitatem odwroci porwanie się na Rossyą. Potym
Podkanclerzy opowiedział mi, iż odebrali od Feld Marszał=
ka Romanzoffa doniesienie, że na Komorach Naszych
wyciągaią cła od prowiantu dla Woyska Rossyiskiego.
Że ten artykuł został zawsze dla mnie ciemnym, mimo
żem się w kilku depeszach dopraszał WKMci o obiaśnie=
nie mię w tey mierze, abym przynaymniey wiedział
co mowić, rzekłem Podkanclerzemu iż Generał Artylleryi
niemusiał bydź o tym uwiadomionym; ale gdy mi Pod=
kanclerzy odpowiedział, że właśnie Generał Artylleryi
rekwirowany o to od Feld Marszałka, odpisał mu że ma
rozkaz do dawania zbroyney pomocy Komorom Celnym.
Na taką powieść niebyło iuż czego przytoczyć. Dałem
tedy kontynuować swoy dyskurs Podkanclerzemu,
ktory mi powiedział, iż będą posłane w tey mierze
reprezentacye do Hr.a Stackelberga. My, kontynuował
On, uczyniliśmy w tamtych Stronach wszelkie łatwości
dla Waszego handlu, a Wy wyciągacie opłaty od wypro=
wadzenia za granicę tych samych magazynow ktoreś=
my w Polszcze zakupili; niepisz WPan iednak o tym
# k.167v catchword "inaczey" at the foot, underlined (= first word of k.168r), kept once below.
# k.168r
inaczey iak do Krola Jmci, a z pisaniem do Deputacyi wstrzymay
się WPan, bo lepiey będzie, że Stackelberg będzie miał
zręczność przygotowania wprzod umysłow podług tego
iak ie zastanie na ow czas dysponowanemi, niż gdyby
przez WPana do Deputacyi pisanie rozgłosiło się, że o
tym będzie kwestya. Tak czułem przyzwoitość tey reflexyi,
żem ią nawet poparł moiemi, y przyrzekłem, że do
Deputacyi pisać niebędę. Zaiste, Miłościwy Panie, tak, iak
rzeczy są u Nas, ia iuż sam niewiem co pisać do Deputacyi,
y długie moie doświadczenie na to przynaymniey służy,
że kiedy czego niepoprawię, to iednak niezepsuię. Po
konferencyi ze mną nastąpiła niezadługo konferencya
z [struck: Krolem] Posłem Pruskim. Potym widział Podkanclerzy, że Ja
chodząc po pokoiu zaszedłem w konwersacyą z Kellerem.
Gdy mię się ten spytał, czyli u nas zaspokoili się w
obawie buntow! y gdym ia mu na to odpowiedział, iż
potrzeba było, samem zaczął na materyą kommunikacyi
przez nas uczynioney Dworowi Berlinskiemu ostatniey
Noty Stackelberga, y zapytałem się go, czyli niewie,
# k.168r: pencil foliation 168. From this page the ink is lighter brown (same hand); "Krolem" struck through with
# "Posłem" written above it (line 13). The page ends without a catchword; k.168v follows.
# k.168v
aby iuż na to wyszła od Jego Dworu rezolucya. Odpowiedział
mi, że ieszcze niema o tym informacyi; z reszty słow iego
poznałem, że był w uprzedzeniu, iż skutek tey ostatniey
Noty Ambassadora, był zatamowany, przez doszłe razem
ze wszystkich stron informacye o podżeganiu do buntu.
Takowego uprzedzenia zbiiać formalnie niemożna było,
boć Pruski y Angielski Ministrowie maią swoie o tym
wiadomości, na ktorych polegaią.
Ponieważ konwersacya moia z Kellerem była w oczach
Podkanclerzego, gdym się został u niego na wieczor,
pytał mię się o czym była kwestya w tey konwersacyi.
Uczyniłem mu relacyą, że Keller twierdził mi, iakoby
niewiedział, co iuż wypadło w Berlinie na Notę Xcia
Stolnika; y przydałem: tu coś niedostaie do doniesienia
od Nesselroda, o ktorym mi WPan wspomniałeś; ale
ponieważ WPan sam gadałeś z Kellerem, musiałeś
widzieć, iak on się explikował, czyli tak, iak przedemną.
Podkanclerzy wyraźnie niepowiedział, że iest w mowieniu
kontradykcya, lecz potrząsłszy głową, rzekł: Niema tam szczerości.
# k.169r
Ja na to: Powtarzam WPanu, że obłudą Dwor Berlinski
z Nami niewskora, boć y u Nas wyiąwszy Branickiego
rozumow niepotracili, y daliBog niewciągnie nas Berlin
do zerwania z Wami. Ale co WPan rzekł On nazywasz
zerwaniem? kiedy nam ze wszech stron przeszkody czynić
będziecie, iak się to teraz dzieie, nawet w przewożeniu
Magazynow, to może przyiść do iakiego zdarzenia, ktorego
ani my nieżyczemy, ani wy niechcecie. Na to iuż nic
nieodpowiedziałem, alem sobie pomyślał, że w takim
zamięszaniu, iak są u nas rzeczy, sam P. Bog one
rozwiązać potrafi, boć na magazyny zezwalać; cło od nich
wybierać; kto do tego dał rozkazy, mnie nawet zostawić
bez informacyi; iuż to są komplikacye, w ktorych ia
mianowicie definicyi dać niemogę.
Dotąd ciągnął się moy rapport o Srodowey Konferencyi.
Teraz przystępuię do odpisania na list WKMci de 2. Maii.
w ktorym odpisaniu kładę pro basi; że od miesięcy sześciu
iuż w depeszach moich były ślady rożnicy, ktorą czynić
potrzeba, pomiędzy Ministeryalnym do Mnie mowieniem,
# k.168v: no catchword; the last line ends "Niema tam szczerości" written small at the edge.
# k.169r: pencil foliation 169. Lines 10-14 ("zamięszaniu ... dać niemogę.") are marked in the left margin with a
# bracket (a round bracket before "mianowicie" and after "niemogę."). Line 4 "rzekł On" as written.
# No catchword at the foot.
# k.169v
y manigancyami, w ktorych, trzy się pomiędzy sobą
rozumieią Osoby, Potemkin, Branicki y Stackelberg.
Z tych śladow od samych Seymikow, wyrzanych, robiły
się co raz daley ścieszki, aż nareszcie przyszło do tego,
że co do mnie, wpadłem nawet y na bity gościniec.
Stopniami w liscie moim de 6. Febr. wytkniętemi,
dążył Branicki do podkopania Generała Artylleryi.
Lubo sam iest dosyć frant, ma widzę nieznacznie do
każdego kroku za konsyliarza, większego od siebie franta,
to iest Stackelberga. Nierozumiey WKMość, żeby kiedyżkolwiek
były bez fundamentu doniesienia moie, że w wielu
rzeczach Ministerium tuteysze samo niepoymowało
manigancyi Stackelberga z Branickim. Zostawiony bez
wiadomości co się święci, y łatwy do złudzenia Generał
Artylleryi, dał się nareszcie naywprzod podeyść, potym
znudzić. To nic nieznaczy, iak WKMość sam powiadasz,
że Branicki daleki[?] się pokazuie od przyięcia Komendy;
chyba że widzi, że do niey nietrafi; inaczey niewątpliwą
iest rzeczą, że do niey dąży. To zaś prawda, że Generał
# k.170r
Artylleryi uczynił krzywdę WKMci, Oyczyznie, a mianowicie
sobie.
W rozgłoszeniu o bliskim wniyściu Woyska Rossyiskiego
iest znowu figiel Branickiego. Marszałek Małachowski
złą uczynił komparacyą, pomiędzy buntem y zamysłem
uczynienia Polszcze gwałtu przez wniyście Woyska. Bunt
był narzędziem ktory podkopuiąca gotowała polityka.
Ja w niey dopatrywałem tego podobieństwo, y o potrzebie
na to ostrozności, ostrzegałem WKMość także nie bez
fundamentu. Udałoby się było, dowieśćby niemożna
zkąd to było napięte. Nietak ciemny iest zamysł uczy=
nienia gwałtu przez wniyście Woyska: ktorą to nie=
ciemnością przeświadczyć można Marszałka Mała=
chowskiego że pomiędzy iednym y drugim wielka
iest rożnica.
Niepowiedziałem nigdy WKMci słow Podkancle=
rzego do mnie wyrzekanych z takim twierdzeniem,
żebym z tąd wnosił, że Rossya, ex quo że mi Podkan=
clerzy to lub owo mowi, miała się iuż wyzuć z swoiey
polityki, alem WKMci zawsze definiował, dla czego
# k.170r catchword "w tuteyszey" at the foot, underlined (= first words of k.170v), kept once below.
# k.169v line 3 "wyrzanych" as written (= wyrżnionych?). Line 10 "kiedyżkolwiek" crowded at the edge. Line 17 "daleki[?]" written "dalekim" (sense "daleki"). k.170r line 8 "tego podobieństwo" as written.
# k.170r: pencil foliation 170.
# k.170v
w tuteyszey teraznieyszey polityce nie tylko z samych
mow Podkanclerzego dochodzoney odemnie, mnieysze
konsyderacye ustępuią większym. Niezaprzeczam w
reszcie wiadomościom, ktore WKMć z innych Stron
mieć możesz; ale nad listem z Mirhoroda uczynię mo=
ie remarki: że tam wrą na Nas w dyskursach tamtey=
szych, obeymować postaremu niemogą polityki, ktoraby
była durna, gdyby się razem odkazywano y na Nas
y na Krola Pruskiego, a nieuważna, gdyby Nam chcąc
dokuczyć dogodzili temu, ktory właśnie Nas przeciwko
Rossyi pobudził; ale tak, że Rossya ieszcze dotąd nie=
ma uszczerbku. 2do Woysko Rossyiskie musiałoć
zaiąć kwatery w tych mieyscach gdzie się znayduie,
bo są naybliższe tego mieysca gdzie się to Woysko
zgromadzić musi dla toczenia woyny z Turkami.
3tio Generał Tekieli iuż niekommenderuie, bo wziął
swoy abszeyt. 4to O repartycyi Woyska iakowe nastą=
pić miało iuż ia y Deputacyi doniosłem pod datą 7.
Aprilis; y że tu mamy za rzecz pewną, iż licząc w to
korpus przeciwko Szwedom będzie rozłożonego Woyska
po kraiu do 70. tysięcy w tey liczbie 5. Regimentow,
# k.170v catchword "ktore" at the foot, underlined (= first word of k.171r), kept once below.
# k.171r
ktore pod Oczakowem stratę poniesły. 5to O wskrzesze=
niu przez Xcia Potemkina Kozakow Zaporowskich,
y o uwadze ktorą nad tym uczynić powinniśmy dla
Naszych Prowincyi południowych, iam pisał do WKMci
ieszcze przeszłego roku zdaie mi się in Augusto. 6to
Feldmarszałek Romanzoff niewziął abszeytu, lecz
tylko zrzekł się kommendy. A o Sołtykowie y Repninie
nieprawda aby mieli brać abszeyt; bo Repnin iuż
musi bydź dotąd w Moldawii y z taką teraz służy rezy=
gnacyą, że gdzieby go nieposłali gotow iechać. Ja takie
a nie insze daię WKMci wiadomości; demonstruiące
iakie iest teraz systema, ale też oraz nieznaydzie się
w żadney moiey depeszy nic takowego, coby zdrażało
od obstawania przy tym, że Nam na dochowaniu
przyiaźni Rossyi wiele zależy. A y to WKMci wiado=
mo, iaką kładłem y kładę konkluzyą gdyby Nas Rossya
pierwsza attakowała.
Stackelberg, iak mi Podkanclerzy powiadał, doniosł
tu, że się mocno o to starał, aby Episkop Słucki był przy=
prowadzony przystoynym sposobem. Odpowiedziałem,
że y Marszałek Małachowski y drudzy byli bez tego takowe=
# k.171r catchword "go" at the foot, underlined (= last syllable of "takowe=go", first word of k.171v), kept once below.
# k.170v line 12 "2do" (and 3tio, 4to, 5to, 6to) written with raised abbreviations. k.171r: pencil foliation 171.
# k.171v
go zdania. Jeszcze onegday Podkanclerzy odemnie pierwszego
usłyszał o rezygnacyi Generała Artylleryi. Mocno go to dziwiło
y rzekł te słowa: kiedy wiatr pomyślny to tam y bez Potockie=
go się obeydzie, ale też w zawiłych okolicznościach rzucać
swoią Oyczyznę niezdobi to Generała Artylleryi. Podkancle=
rzy iak ia się spodziewam, mowił to szczerze, a Stackelberg
rozumieiący się z Xciem Potemkinem /: bo to drugi Gabinet:/
będzie może tak mowić w oczy WKMci, a za oczy będzie
wpaiał w Potockich dyffidencyą do WKMci y kręcił na to, aby
w Nich zrobić konwikcyą, żeś się WKMość rozumiał z Panem
Branickim. Znać Hetman dobrych użył sprężyn y wciąg=
nął może samą Zonę Generała Artylleryi, aby go wyrugo=
wać. Przed WKMcią, z iak niektorych okoliczności miar=
kuię, będzie to malowanym, że inklinacya samey Pani
Generałowey Artylleryi przyłożyła się do tego.
Właśnie też Stackelberg miał dać WKMci explikacyą
słow Potemkina do mnie wyrzeczonych o Branickim.
W moich oczach one nieszą nic innego iak chytrością, ale
Stackelberg będzie umiał nią nadrobić przed WKMcią y
co raz więcey ze kommunikowanie mu moich depesz
na złe wychodzi. Pozwol sobie powiedzieć, Miłł: Panie, że
nad to szacowne dla Oyczyzny zdrowie WKMci, żebyś się
miał martwić takiemi okolicznościami, iakową była burza
# k.171v catchword "przeciwko" at the foot, underlined (= first word of k.172r), kept once below.
# k.172r
przeciwko Corticellemu y Zabłockiemu. Ja się kładę z niemi
w rzędzie, a gdy tu przyszlą drugiego Ministra y o moy
rappel w ten czas nalegać będę, niebędzie w tym żadney
materyi do martwienia WKMci, bo z mego rappelu inte=
ressa cierpieć niebędą, ale co rezygnacyi Generała Artyl=
leryi, to niemożna podciągnąć pod tę uwagę.
W tym momencie odbieram przez Xcia de Nassau list
WKMci de 6. currentis. Co mi WKMć wyrażasz o okoliczno=
ściach buntu, czyni we mnie naywiększe przerażenie.
Eh! Krola nieszczęście to iest mieć w Kraiu znacznych
dobr właścicielów, ktorzy się w tym Kraiu nierodził.
Możeż[?] że WKMć opuszczać Narod na ktory tak bezecne
zastawione były sidła, y ktory był zagrożony wylewem
krwi niewinney. Już ia niemam siły więcey mowić o
tym WKMci, bo zdaie mi się dość do zrozumienia powie=
działem.
Z czasem dowiesz się WKMć pięknych rzeczy, to iest:
że Stackelberg pierwszy pracował pod rękę, aby Hetma=
na poroznić z Generałem Artylleryi.
Niespiesz się WKMość z pogodzeniem Dworow bo na
tym nic niewygrasz, ani Polska. Niech to P. Bog robi.
# signed: Deboli
P.S. Decyfruiąc list WKMci napadam na te słowa:
_ostudzić umysł._ Zaiste iak tu studzić, kiedy naszych Chłopow
podżegaią, aby nas zabiiali.
# k.171v line 18 "nieszą" as written (= niosą); "chytrością" as written. Line 21 "Miłł: Panie" = Miłościwy Panie.
# k.172r: pencil foliation 172. Line 11 "właścicielów ... nierodził" as written: "właścicielów" corrected over
# another ending, "ktorzy" with the -y written over. Line 12 "Możeż[?]" written "mozez". The signature "Deboli"
# stands at the right end of the P.S. line ("Debboli"-like flourish); the P.S. ("P.S." in the margin) is written
# below the last line of the letter in the same hand, in a smaller script, its last line squeezed at the foot.
# No enclosure or letter to anyone else in images 0193-0198. k.172v not in the image list (not seen).
# Clear words inside the cipher: c046 has none, so nothing to match. The clear letter has French "incartade",
# "En attendant il est à croire que le Roi de Prusse lui même etc" (quoted from the King's letter, underlined),
# Latin "per pluralitatem", "pro basi", "in Augusto", "ex quo", "currentis", "elapsi".c101_1789-12-04 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 101, k. 286-289, 1789-12-04) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription: c101_1789-12-04.txt
Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 100, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 4 December 1789, k. 377-381
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0451 (k.377r), 0452 (k.377v-378r),
# 0453 (k.378v-379r), 0454 (k.379v-380r), 0455 (k.380v), 0456 (k.381r)
# Heading: "St Petersbourg ce 4. Xbre 1789. / reçu le 15. —.—" "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.381r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.377r (the text begins low on the page, after a blank space of about 12 lines under "Sire!"; it opens mid-matter
# "Ile można nabydź pewności...", without the opening the cipher may carry)
Ile można nabydź pewności byle ja rozumiem, żem iey, przez
moie skryte, ale ktore mię oswiecaią a nie oszukuią, konne=
=xye, pozyskał na przeswiadczenie mię że oni tu dotąd nie=
czynili Dworowi Berlinskiemu żadnych względem Gdańska propozycyi.
Tym konnexyom zdało się wybadywać się ze mnie, czyli
my sami nie będziemy offiarowali Gdańska Krolowi Pruskie=
=mu? odpowiedziałem żem iuż to pytanie rozwiązał przed
samym Podkanclerzym daiąc Mu do poznania, że w wymia=
=rze zapewnien, ktore w Nas wpaiaią, my nie tylko będziemy
się ociągać, ale też wstrzymamy się od frymarczenia Gdańska
z Krolem Pruskim. Druga kwestya moich Konnexyi była
ta: że za zrobieniem pokoiu, _kiedy może będzie koło Nas
cięszko_, my sami będziemy offiarowali Gdańsk?
# k.377v
Ułatwiłem tę Kwestyę mowiąc: za zrobieniem pokoiu,
gdy Nam Rossya zechce nadsunąć myśl opierania się —
względem Gdańska, My się iey będziemy łatwiey mogli
chwycić, maiąc 60.m Woyska. Takowy z moiey strony —
respons był dosyć gustowany. O to Miłościwy Panie iak
ia się wyrabiam pod ręką.
Jdę teraz do rozmowy moiey z Podkanclerzym. Bywszy
wczoray u Niego /: bo we Srodę nie było konferencyi:/ po=
=wiedziałem mu rozmowę WKMci z Lucchesinim, ktorey się
z listu de 14. elapsi nauczyłem na pamięć. Konfrontowaliśmy
moią narracyą z opisaniem, ktore Stackelberg uczynił o tey
rozmowie. Wychodziło na iedno, tylko że Stackelberg nie
wspomniał o tych słowach wyrzeczonych przez samego Krola
Pruskiego do Alopeusa, przy końcu Jego audyencyi. Po
narracyi wyrzekł Podkanclerzy z procy te słowa: _Il n'y
a pas un mot de vrai, dans tout cela._ Potym w
obszernieyszych słowach zaprzeczał, że ani On, ani Alopeus
nieczynili propozycyi o Gdańsk. Już teraz, rzekłem: Lucche=
=sini niepowiada, żebyś WPan miał o tym mowić, ani tego
nieutrzymuie, żeby y Alopeus miał rozpoczynać tę materyą
w Berlinie.
# k.378r
w tym mieyscu konwersacyi ktoś nadszedł y przerwał.
Odnowił ią znowu Podkanclerzy po niejakim upłynieniu
czasu mowiąc: dziwuię się Krolowi Jmci Pruskiemu —
/: tu słowo cofnął, a powiedział natychmiast:/ czyli samey —
Ministerium Jego, że taką narabia chytrością rozsiewaiąc
rzeczy ktore są bez fundamentu; bo słowa prawdy niema
w tym co Lucchesini powiedział. To wierutny fałsz
żebyśmy offiarowali Gdańsk Krolowi Pruskiemu. Donio=
=sę o tym, rzekłem, iak mi WPan twierdzisz. Podkan=
=clerzy: My mamy wiadomości, że gdy się teraz u Was
uspakaiaią umysły, Dwor Berlinski chce Jch zburzyć
w Gallicyi. Ja: Nierozumiem żeby się to udało. Znam
tamten Kray; y dałem do zrozumienia że podług mego
poięcia tak trzeba lawirować, aby się w tych okoliczno=
=sciach nic nie okroiło Krolowi Pruskiemu. Na tym
skończyliśmy. Z czego ia wyciągam następuiącą =
Substancyą: w podburzeniu[?] Nam w początkach wytłumaczo=
=no mi tu przyczynę tego, to iest: żeby niwodząc[?] się zemsta[?]
Nas nie zamieszać /: coby było łatwym:/ y aby z tego
# k.378v
zamieszania Krol Pruski niekorzystał, iak się to stało
w Roku 1772. Była [struck: ?] to sekretna reflexya, ale ktorą
mi po staremu podsunął Podkanclerzy w swoim czasie.
Przy tey reflexyi wygraliśmy czas. Mamy 50.m woyska.
Staraymy się aby go w zimie opatrzyć w to co go może
w potrzebie czynnym uczynić. Staraymy się go powiększyć
ile możności. Nie spieszmy się z offiarowaniem Gdańska.
Mieymy wzgląd na to w Rossya twierdzi, iako też na
te mowy Ambassady Austryackiey względem Gdańska
o ktorych ia WKMci doniosłem w przeszłym liscie.
Azali da Bog łaskawy, że przy tych wszystkich okoliczno=
=sciach ziści się _precyzie[?]_, ktoreś WKMć miał, pisząc
do mnie de 13. 7bris 1788. Przy tym wszystkim grunt
iest spokoyność wewnętrzna. Na iey wzruszenie od
samego początku Seymu czyniącego zamachy Branickiego
/: iako to dosyć dowiodły rzeczy ktorych pamięć dosięgnąć
może, to iest: owa chęć zadarcia z Rossyą przeszłey zimy; o
owe pospolite ruszenie, o proiekt sprowadzenia Kozakow
# k.379r
z Ukrainy na mieysce woyska komputowego, y inne
tym podobne zakroie:/ iam tu tak dobrze opisał;
tak im pod ręką pokazałem kontradykcyą pomiędzy
Jch prawidłami, z iakiemi mi się oswiadczaią, a czynno=
=sciami Branickiego; tak, mowię, dowiodłem im tu pod
ręką niezrozumiałość panegiryków, ktore Branickiemu
daie Stackelberg, że co mi tu pod ręką mowią, wychodzi
prawie na to, że chyba Branicki y Stackelberg oddzielną
iakąś y tu niewyrozumianą nawet mieli politykę.
Wczoray tylko mię się Podkanclerzy spytał, co Ja mam
o sprawie Ponińskiego? Odpowiedziałem, [struck: że] nie więcey
iak to co było w liscie WKMci de 14. elapsi, y przyda=
=łem, kiedy Branicki niebył sam czysty, dla czegoż sięgał
Ponińskiego? Prawda, rzekł Podkanclerzy, y sam wyrzekł
te słowa: _Tu l'a voulu George Dandin._ Po tym mnie
się pytał: czyli to, co nie Stackelberg pisze, ale co w mieście
gadaią, iakoby Branicki miał iechać za granicę iest
# k.379v
prawda? odpowiedziałem, że Ja też także w Mieście
słyszałem, ale że mi o tym nikt niepisze. Finalnie
bez osobistości do Stackelberga /: bo y niemam y w poli=
=tyce osobistości mieć niepotrzeba:/ powiadam pod ręką,
Stackelberg głowę stracił. Lawiruie, ale mu się to
nieudaie, bo się z tych rzeczy chwyta, y osobistością się
uwodzi: Niech się trzyma prawideł, ktoreś, iak mi tu
oswiadczaią, Jmperatorowa trzyma się, to iest: aby
Polska niedała się wciągnąć w woynę przeciwko Rossyi,
a gdy nad tym JPan Stackelberg pracować będzie, w
ten czas WKMć y wszyscy dobrze Oyczyznie życzący
będziecie koło tego samego szczyrze pracować. Oddalać
też woynę iako niezorważną, zaprzątać się przy tym
wzmocnieniem Kraju, o to się, iak ia tu powiadam
czynności teraznieyszey prawego Krola y dobrze Oyczy=
=znie sprzyiaiących Obywatelow. Od początku moiey
Depeszy do tych ostatnich słow, proszę WKMci kommu=
# k.380r
=nikować wszystko JW. Małachowskiemu, ktorego Ja
w liscie moim odsyłam do depeszy moiey do WKMci
Już nie Podkanclerzy, ktory mi iescze dotąd
nic niemowił, ale z boku powiedziano mi, że uży=
=teczność Reskryptu, ktory wyszedł favore Szlachty
Kurlandskiey iest zniszczona przez drugi Reskrypt
względem limity Seymu, ktory to Reskrypt, iak
Szlachta Kurlandska twierdzi, odeymuie Jey przywi=
=ley ktory ma, żalenia się na Xcia o gravamina.
[struck: two and a half lines, cancelled with loops, illegible] tu maią pod
ręką wiadomość, że za ten ostatni Reskrypt obło=
=wił się ktoś przy Dworze WKMci bydący. _Parco
Nominibus._ Niezazdroszczę nikomu, ale gdy chodzi o
Jnteressa, ktorych iest powinnością moią pilnować
muszę donieść co wiem.
# k.380v
Desper szeronował wczoray, że to iest zamiar
partyi Pruskiey, aby Szlachtę Kurlandską przywieść do
Desperacyi, y po tym z tego profitować.
Do tego co wyżey mowię, o podburzaniu Nam w
początkach z tuteyszey strony, przydać tylko powinie=
=nem, że oni tu zrazu nierozumieli, abyśmy tak
daleko zaszli w układach dla wzmocnienia się naszego.
Na to u mnie iest versia, że oni na tym nic nie=
=tracą.
Stackelberg Boga się niebał, kiedy powiedział
przed WKMcią, iakoby markietani Rossyiscy, mieli
stracić kilka millionow, y że miał bydź bunt w
Saxonii o niedowoz Nożow: Tabella Ewekty y
Jmwekty, ktora się tu corok drukuie, mogłaby prze=
=świadczyć, że nigdy z tąd nie wychodzi na tyle nożow,
y ingredyencyi Rossyiskich; ale to prawda, że
markietani na tym wiele, osobliwie tego Roku
stracili, a przy tym Jarmarki Lipski y Wrocławski;
# k.381r
dla tego że tu zakazano Jnwekty lądem wszelkich
zagranicznych towarow: co było uczynione dla
Kontrebandy, iako swiadczy Ukaz, ktory posłałem
Deputacyi in Julio. Jest że tu co naszey winy?
Już się też niegodzi tak nad nami przewodzić!
Nikt tego z tąd Stackelbergowi nie przepisał.
# signed: Deboli
# Notes: k.377v line 4 "60.m" written 60. with a small m under (= 60 tysięcy). k.378v line 4 "50.m" likewise.
# k.377v line 16 "Il n'y a pas un mot de vrai, dans tout cela." (French) underlined.
# k.378r line 17-18 "w podburzeniu[?] ... niwodząc[?] się zemsta[?]" hard to read (sense: "w podburzaniu Nam
# w początkach ..."; cf. k.380v line 4 "o podburzaniu Nam w początkach"). k.378r line 3 and 4 end with a dash.
# k.378v line 2 "Była [struck: ?] to": a short word (2-3 letters) struck through. line 12 "precyzie[?]" underlined
# (perhaps "przeczucie", "the presentiment WKMć had in the letter of 13 Sept 1788").
# k.379r line 1 "komputowego" (written "komputowego"); line 2 "zakroie" as written (= zakroie, zakusy).
# k.379r line 11: a short word ("że"?) struck through after "Odpowiedziałem,". line 15 "Tu l'a voulu George
# Dandin" (Molière) underlined.
# k.379v line 13 "niezorważną" as written (= nierozważną?). k.380r: "JW. Małachowskiemu" written "JW Małachowskiemu".
# k.380r line 4-5 "uży=/=teczność" (written "uży= / teczność"); line 8-9 "przywi=/=ley" (= przywiley).
# k.380r: two and a half lines after "gravamina." are cancelled with continuous loops (illegible) and the text
# resumes "tu maią pod ręką wiadomość". "Parco Nominibus" underlined. At the foot of k.380r the catchword "Desper"
# (= first word of k.380v), kept once above.
# k.380v line 1 "szeronował" as written (sense: "rezonował"?). line 5-6 "powinie=/=nem" (written "powinnie:" /
# "-nem"). "Ewekty y Jmwekty" as written (= Ewekty y Jnwekty, export and import).
# Catchwords: k.377r ends with the catchword "Ułatwi=" (k.377v begins "Ułatwiłem"), kept once; k.379r foot "pr" (struck) or a catchword for k.379v "prawda". k.380r foot
# "Desper". Pages k.377v/378r and k.378v/379r run on without catchwords (k.378r ends "y aby z tego", k.378v
# begins "zamieszania").
# The letter covers the same matter as the cipher c101 (Gdańsk, Podkanclerzy, Lucchesini, Alopeus, Branicki,
# Stackelberg, Courland rescript). No enclosure or second letter in images 0451-0456.Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 100, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 4 December 1789, k. 377-381
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0451 (k.377r), 0452 (k.377v-378r),
# 0453 (k.378v-379r), 0454 (k.379v-380r), 0455 (k.380v), 0456 (k.381r)
# Heading: "St Petersbourg ce 4. Xbre 1789. / reçu le 15. —.—" "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.381r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.377r (the text begins low on the page, after a blank space of about 12 lines under "Sire!"; it opens mid-matter
# "Ile można nabydź pewności...", without the opening the cipher may carry)
Ile można nabydź pewności byle ja rozumiem, żem iey, przez
moie skryte, ale ktore mię oswiecaią a nie oszukuią, konne=
=xye, pozyskał na przeswiadczenie mię że oni tu dotąd nie=
czynili Dworowi Berlinskiemu żadnych względem Gdańska propozycyi.
Tym konnexyom zdało się wybadywać się ze mnie, czyli
my sami nie będziemy offiarowali Gdańska Krolowi Pruskie=
=mu? odpowiedziałem żem iuż to pytanie rozwiązał przed
samym Podkanclerzym daiąc Mu do poznania, że w wymia=
=rze zapewnien, ktore w Nas wpaiaią, my nie tylko będziemy
się ociągać, ale też wstrzymamy się od frymarczenia Gdańska
z Krolem Pruskim. Druga kwestya moich Konnexyi była
ta: że za zrobieniem pokoiu, _kiedy może będzie koło Nas
cięszko_, my sami będziemy offiarowali Gdańsk?
# k.377v
Ułatwiłem tę Kwestyę mowiąc: za zrobieniem pokoiu,
gdy Nam Rossya zechce nadsunąć myśl opierania się —
względem Gdańska, My się iey będziemy łatwiey mogli
chwycić, maiąc 60.m Woyska. Takowy z moiey strony —
respons był dosyć gustowany. O to Miłościwy Panie iak
ia się wyrabiam pod ręką.
Jdę teraz do rozmowy moiey z Podkanclerzym. Bywszy
wczoray u Niego /: bo we Srodę nie było konferencyi:/ po=
=wiedziałem mu rozmowę WKMci z Lucchesinim, ktorey się
z listu de 14. elapsi nauczyłem na pamięć. Konfrontowaliśmy
moią narracyą z opisaniem, ktore Stackelberg uczynił o tey
rozmowie. Wychodziło na iedno, tylko że Stackelberg nie
wspomniał o tych słowach wyrzeczonych przez samego Krola
Pruskiego do Alopeusa, przy końcu Jego audyencyi. Po
narracyi wyrzekł Podkanclerzy z procy te słowa: _Il n'y
a pas un mot de vrai, dans tout cela._ Potym w
obszernieyszych słowach zaprzeczał, że ani On, ani Alopeus
nieczynili propozycyi o Gdańsk. Już teraz, rzekłem: Lucche=
=sini niepowiada, żebyś WPan miał o tym mowić, ani tego
nieutrzymuie, żeby y Alopeus miał rozpoczynać tę materyą
w Berlinie.
# k.378r
w tym mieyscu konwersacyi ktoś nadszedł y przerwał.
Odnowił ią znowu Podkanclerzy po niejakim upłynieniu
czasu mowiąc: dziwuię się Krolowi Jmci Pruskiemu —
/: tu słowo cofnął, a powiedział natychmiast:/ czyli samey —
Ministerium Jego, że taką narabia chytrością rozsiewaiąc
rzeczy ktore są bez fundamentu; bo słowa prawdy niema
w tym co Lucchesini powiedział. To wierutny fałsz
żebyśmy offiarowali Gdańsk Krolowi Pruskiemu. Donio=
=sę o tym, rzekłem, iak mi WPan twierdzisz. Podkan=
=clerzy: My mamy wiadomości, że gdy się teraz u Was
uspakaiaią umysły, Dwor Berlinski chce Jch zburzyć
w Gallicyi. Ja: Nierozumiem żeby się to udało. Znam
tamten Kray; y dałem do zrozumienia że podług mego
poięcia tak trzeba lawirować, aby się w tych okoliczno=
=sciach nic nie okroiło Krolowi Pruskiemu. Na tym
skończyliśmy. Z czego ia wyciągam następuiącą =
Substancyą: w podburzeniu[?] Nam w początkach wytłumaczo=
=no mi tu przyczynę tego, to iest: żeby niwodząc[?] się zemsta[?]
Nas nie zamieszać /: coby było łatwym:/ y aby z tego
# k.378v
zamieszania Krol Pruski niekorzystał, iak się to stało
w Roku 1772. Była [struck: ?] to sekretna reflexya, ale ktorą
mi po staremu podsunął Podkanclerzy w swoim czasie.
Przy tey reflexyi wygraliśmy czas. Mamy 50.m woyska.
Staraymy się aby go w zimie opatrzyć w to co go może
w potrzebie czynnym uczynić. Staraymy się go powiększyć
ile możności. Nie spieszmy się z offiarowaniem Gdańska.
Mieymy wzgląd na to w Rossya twierdzi, iako też na
te mowy Ambassady Austryackiey względem Gdańska
o ktorych ia WKMci doniosłem w przeszłym liscie.
Azali da Bog łaskawy, że przy tych wszystkich okoliczno=
=sciach ziści się _precyzie[?]_, ktoreś WKMć miał, pisząc
do mnie de 13. 7bris 1788. Przy tym wszystkim grunt
iest spokoyność wewnętrzna. Na iey wzruszenie od
samego początku Seymu czyniącego zamachy Branickiego
/: iako to dosyć dowiodły rzeczy ktorych pamięć dosięgnąć
może, to iest: owa chęć zadarcia z Rossyą przeszłey zimy; o
owe pospolite ruszenie, o proiekt sprowadzenia Kozakow
# k.379r
z Ukrainy na mieysce woyska komputowego, y inne
tym podobne zakroie:/ iam tu tak dobrze opisał;
tak im pod ręką pokazałem kontradykcyą pomiędzy
Jch prawidłami, z iakiemi mi się oswiadczaią, a czynno=
=sciami Branickiego; tak, mowię, dowiodłem im tu pod
ręką niezrozumiałość panegiryków, ktore Branickiemu
daie Stackelberg, że co mi tu pod ręką mowią, wychodzi
prawie na to, że chyba Branicki y Stackelberg oddzielną
iakąś y tu niewyrozumianą nawet mieli politykę.
Wczoray tylko mię się Podkanclerzy spytał, co Ja mam
o sprawie Ponińskiego? Odpowiedziałem, [struck: że] nie więcey
iak to co było w liscie WKMci de 14. elapsi, y przyda=
=łem, kiedy Branicki niebył sam czysty, dla czegoż sięgał
Ponińskiego? Prawda, rzekł Podkanclerzy, y sam wyrzekł
te słowa: _Tu l'a voulu George Dandin._ Po tym mnie
się pytał: czyli to, co nie Stackelberg pisze, ale co w mieście
gadaią, iakoby Branicki miał iechać za granicę iest
# k.379v
prawda? odpowiedziałem, że Ja też także w Mieście
słyszałem, ale że mi o tym nikt niepisze. Finalnie
bez osobistości do Stackelberga /: bo y niemam y w poli=
=tyce osobistości mieć niepotrzeba:/ powiadam pod ręką,
Stackelberg głowę stracił. Lawiruie, ale mu się to
nieudaie, bo się z tych rzeczy chwyta, y osobistością się
uwodzi: Niech się trzyma prawideł, ktoreś, iak mi tu
oswiadczaią, Jmperatorowa trzyma się, to iest: aby
Polska niedała się wciągnąć w woynę przeciwko Rossyi,
a gdy nad tym JPan Stackelberg pracować będzie, w
ten czas WKMć y wszyscy dobrze Oyczyznie życzący
będziecie koło tego samego szczyrze pracować. Oddalać
też woynę iako niezorważną, zaprzątać się przy tym
wzmocnieniem Kraju, o to się, iak ia tu powiadam
czynności teraznieyszey prawego Krola y dobrze Oyczy=
=znie sprzyiaiących Obywatelow. Od początku moiey
Depeszy do tych ostatnich słow, proszę WKMci kommu=
# k.380r
=nikować wszystko JW. Małachowskiemu, ktorego Ja
w liscie moim odsyłam do depeszy moiey do WKMci
Już nie Podkanclerzy, ktory mi iescze dotąd
nic niemowił, ale z boku powiedziano mi, że uży=
=teczność Reskryptu, ktory wyszedł favore Szlachty
Kurlandskiey iest zniszczona przez drugi Reskrypt
względem limity Seymu, ktory to Reskrypt, iak
Szlachta Kurlandska twierdzi, odeymuie Jey przywi=
=ley ktory ma, żalenia się na Xcia o gravamina.
[struck: two and a half lines, cancelled with loops, illegible] tu maią pod
ręką wiadomość, że za ten ostatni Reskrypt obło=
=wił się ktoś przy Dworze WKMci bydący. _Parco
Nominibus._ Niezazdroszczę nikomu, ale gdy chodzi o
Jnteressa, ktorych iest powinnością moią pilnować
muszę donieść co wiem.
# k.380v
Desper szeronował wczoray, że to iest zamiar
partyi Pruskiey, aby Szlachtę Kurlandską przywieść do
Desperacyi, y po tym z tego profitować.
Do tego co wyżey mowię, o podburzaniu Nam w
początkach z tuteyszey strony, przydać tylko powinie=
=nem, że oni tu zrazu nierozumieli, abyśmy tak
daleko zaszli w układach dla wzmocnienia się naszego.
Na to u mnie iest versia, że oni na tym nic nie=
=tracą.
Stackelberg Boga się niebał, kiedy powiedział
przed WKMcią, iakoby markietani Rossyiscy, mieli
stracić kilka millionow, y że miał bydź bunt w
Saxonii o niedowoz Nożow: Tabella Ewekty y
Jmwekty, ktora się tu corok drukuie, mogłaby prze=
=świadczyć, że nigdy z tąd nie wychodzi na tyle nożow,
y ingredyencyi Rossyiskich; ale to prawda, że
markietani na tym wiele, osobliwie tego Roku
stracili, a przy tym Jarmarki Lipski y Wrocławski;
# k.381r
dla tego że tu zakazano Jnwekty lądem wszelkich
zagranicznych towarow: co było uczynione dla
Kontrebandy, iako swiadczy Ukaz, ktory posłałem
Deputacyi in Julio. Jest że tu co naszey winy?
Już się też niegodzi tak nad nami przewodzić!
Nikt tego z tąd Stackelbergowi nie przepisał.
# signed: Deboli
# Notes: k.377v line 4 "60.m" written 60. with a small m under (= 60 tysięcy). k.378v line 4 "50.m" likewise.
# k.377v line 16 "Il n'y a pas un mot de vrai, dans tout cela." (French) underlined.
# k.378r line 17-18 "w podburzeniu[?] ... niwodząc[?] się zemsta[?]" hard to read (sense: "w podburzaniu Nam
# w początkach ..."; cf. k.380v line 4 "o podburzaniu Nam w początkach"). k.378r line 3 and 4 end with a dash.
# k.378v line 2 "Była [struck: ?] to": a short word (2-3 letters) struck through. line 12 "precyzie[?]" underlined
# (perhaps "przeczucie", "the presentiment WKMć had in the letter of 13 Sept 1788").
# k.379r line 1 "komputowego" (written "komputowego"); line 2 "zakroie" as written (= zakroie, zakusy).
# k.379r line 11: a short word ("że"?) struck through after "Odpowiedziałem,". line 15 "Tu l'a voulu George
# Dandin" (Molière) underlined.
# k.379v line 13 "niezorważną" as written (= nierozważną?). k.380r: "JW. Małachowskiemu" written "JW Małachowskiemu".
# k.380r line 4-5 "uży=/=teczność" (written "uży= / teczność"); line 8-9 "przywi=/=ley" (= przywiley).
# k.380r: two and a half lines after "gravamina." are cancelled with continuous loops (illegible) and the text
# resumes "tu maią pod ręką wiadomość". "Parco Nominibus" underlined. At the foot of k.380r the catchword "Desper"
# (= first word of k.380v), kept once above.
# k.380v line 1 "szeronował" as written (sense: "rezonował"?). line 5-6 "powinie=/=nem" (written "powinnie:" /
# "-nem"). "Ewekty y Jmwekty" as written (= Ewekty y Jnwekty, export and import).
# Catchwords: k.377r ends with the catchword "Ułatwi=" (k.377v begins "Ułatwiłem"), kept once; k.379r foot "pr" (struck) or a catchword for k.379v "prawda". k.380r foot
# "Desper". Pages k.377v/378r and k.378v/379r run on without catchwords (k.378r ends "y aby z tego", k.378v
# begins "zamieszania").
# The letter covers the same matter as the cipher c101 (Gdańsk, Podkanclerzy, Lucchesini, Alopeus, Branicki,
# Stackelberg, Courland rescript). No enclosure or second letter in images 0451-0456.c102_1789-12-08 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 102, k. 290-293v, 1789-12-08) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription: c102_1789-12-08.txt
Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 101, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 8 December 1789, k. 382-387
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0457 (k.382r), 0458 (k.382v-383r),
# 0459 (k.383v-384r), 0460 (k.384v-385r), 0461 (k.385v-386r), 0462 (k.386v-387r)
# Heading: "St Petersbourg ce 8. Xbre 1789. / reçu le 19. —.—" "Sire!" Signed: "Deboli" (underlined), k.387r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.382r (the text begins low on the page, after a blank space under "Sire!")
Brat Alopeusa był z tąd wyprawiony w Piątek. z
Expedycyi Jego, nad ktorą kilka dni pracowano, żadna
nie nastąpiła kommunikacya Ministrom Pruskiemu y
Angielskiemu. Co ja mogłem wywiedzieć się o tym
/: upewniam że z dosyć dobrego zrodła:/ iest: że co do
medyacyi znowu w długiey dedukcyi powtorzono przyczy=
=ny dla ktorych ią Rossya przyiąć nie może; ale co
/: iak ja wiem:/ mocno potrwożyło to Cobentzla,
że ten punkt maiący się w owey dedukcyi znaydować,
y przez ktory, iasniey iak kiedy, daią do poznania że
po skończoney woynie Rossya niebędzie się wzbraniała
# k.382v
zawrzeć Allians z Krolem Pruskim, ponieważ się
takowy allians będzie mogł zgodzić z tym co Rossya
ma z Cesarzem. Owoż my widziemy w tym zakroy
na to, cośmy dawno przewidywali, że Rossya maiąca
po temu lokalną sytuacyą, przyidzie może na to, że
się obroci iak będą wyciągały Jey interessa. z —
uszczerbkiem Jnteressow Cesarza. Owoż y Cobentzel
widzi w tym wysliznienie się bydź koryści, ktorych
się spodziewał Cesarz z swego Aliansu, ktory Go
wprowadził w teraznieyszy labirynt iedynie
przez nadzieię, że Rossya niezrobi Aliansu z
Krolem Pruskim.
Poseł Hiszpański, ktorego nowiny, po expedy=
=cyi Alopeusa zgadzały się w wielu częściach z moiemi
twierdził przedemną, że ten wzmiankowany punkt
będzie raził serce Cesarza, bo chciałby, iak iescze dotąd
mniema Poseł Hiszpański, była pod tym ukryta
# k.383r
affektacya, zawsze iest materya do obawy. Są[?]
poznali, że Anglia y Berlin allarmuią tuteyszy
Dwor uporem Cesarza wydarcia Turkom tego wszy=
=tkiego, co na nich podbił. Jesli Cesarz ten upor
pokaże, to to samo może od niego oderwać Rossyą.
Ale iuzci tego spodziewać się niepotrzeba przy teraz=
=nieyszym Cesarza ambarassie z okazyi zamieszkow
Brabantskich. Jak się te raptownie znowu wzmogły
musisz iuż WKMć wiedzieć o tym. W ostatniey
Depeszy napisano[?] [struck: per] Postscriptum do Goltza,
że Gand wzięty był przez Patryotow. Goltz
usczypliwie wcora zaczastował[?] w konwersacyi z
kilkoma Ministrami Cudzoziemskiemi, pomiędzy
ktoremi y Ja znaydowałem się. Pytał się nas
z Ironią, co teraz Cesarz ofiarować będzie w
zamianę za Bawaryą? WKMć piszesz mi w liscie
# k.383v
de 25. elapsi, _że Anglia sama do żadney woyny się
nie udeterminuie_. My tu także tak sądziliśmy dotąd;
ale gdy te same mamy wiadomości, _iż Anglia po cichu
fomentować będzie burzę Brabantską_, dochodziemy iaka
może bydź w tym Jey polityka; y wypada zawsze z
kombinacyi mniemanie, że się Anglia we wszystkim
rozumi z Krolem Pruskim, boć nie można zupełnie
przestać na tym argumencie, ktorego niektorzy używaią,
iakoby Anglia miała zamiar doprowadzić rzeczy aby
Niderlandy Austryackie poszły pod panowanie Hollen=
=derskie.
Poseł Hiszpański pokazywał mi list
ministra swego Dworu w Stockholmie, w ktorym
mu donosi, że mu tam powiadano, iakoby Alopeus
miał uczynić w Berlinie propozycye nowego działu
Polski. Ja temu, przydał Poseł Hiszpański, nie
wierzę; ale odpisałem Panu de Coval, aby Krolowi
# k.384r
Szwedzkiemu uczynił tę reflexyą: że Berlin y
Anglia naybardziey chodzą koło tego, aby się wdarli
w Allians z Rossyą, że Polszcze y Szwecyi, iako
Potencyom z tych ktore są teraz na Scenie naysłab=
=szym trzeba się tego obawiać, żeby wpadaiąc w
Rumel Rossyi, Anglia y Berlin, niesakryfikowali
onych; y że przeto radzi Krolowi Szwedzkiemu aby
pokoy robił directe z tuteyszym Dworem. Macie
wy, spytał się mnie Poseł Hiszpański, konnexye
w Szwecyi? dobreby było, żeby y przez was doszła
ta uwaga do Sztokholmu. Tu widziałem że
Poseł Hiszpański zaprzątniony iest swoią myślą
doprowadzenia rzeczy do osobnego pokoiu pomiędzy
Rossyą y Szwecyą; względem ktorey iuż ma bydź
y w Expedycyi Alopeusa umnięty[?] ten punkt, o
ktory się Rossya dopominała, to iest: wywrocenie
# k.384v
Rządu Szwecyi. Gdym powiedział Posłowi Hiszpań=
=skiemu, że Podkanclerzy utrzymywał przedemną za
fałszywą całą kommunikacyą, ktorą Lucchesini uczynił
WKMci o negocyacyi Alopeusa, rzekł mi Poseł Hisz=
=pański; względem domagania się o wywrocenie rządu
w Szwecyi, niepowinien był WPanu zaprzeczać Podkan=
=clerzy, bo to samo y mnie insynuowano. Odpowie=
=działem mu: żem ja mowiąc z Podkanclerzym nie
=rozkładał wszystkiego na osobliwe kwestye, a konten=
=towałem się zaprzeczeniem względem Gdańska, o
ktorym, że nie było inszey propozycyi, iak takowa,
o ktorey wspomniał Lucchesini wierzy temu y Poseł
Hiszpański. Tenże zaklinał mię abyśmy iednak
byli extra ostrożni y na wszystko baczni; że dotąd
On iest partyzantem naszych czynności, ale że życzy
per omnia, abyśmy się niedali wciągnąć w woynę.
Z tego wszystkiego co WKMci donoszę, wyciągnę
# k.385r
treść w Depeszy moiey do Deputacyi.
Trzeba żebym dodał, że gdym miał z
Angielskim Posłem ową rozmowę, o ktorey doniosł=
=łem WKMci w liscie de 30. 8bris, y gdym wy=
=szczegulniał przed Witworthem mowy Lucchesiniego
względem Gdańska, wyrzekł Witworth te słowa=
ktore ia dobrze uważałem," To się zasadza na podo=
" =bieństwie buntu o ktorym, żeby go łatwo wzbudzić
" iest zawsze opinia pochodząca z nieukontentowania
" Gdańszczanow, nie żebyście mieli mieć iaką do odzy=
" =skania Gdańska pomoc." Na te słowa pomyślałem
sobie: _pięknie nas chcecie wypromowować_.
Po kombinacyach sądzę trzeba zaiste dla nas
wielkiey ostrożności; trzeba postępowania w naszym
prawodawstwie, y trzeba przy tym iak nayprędzey
Exekucyi tey Konstytucyi, ktora nakazuie rozdysparty=
=mentowanie woyska, y opatrzenie go we wszystko.
Kommissye Cywilno-woyskowe w tym teraz naywaz=
# k.385v
=nieysze, że ieżeli /: czego ia się prawie spodziewam:/
woyna przeciągnie się przez przyszły Rok, te Kommissye
będą służyły do utrzymania wewnętrzney spokoyności,
wzruszenia ktorey, trzeba nam się strzedz iak powietrza.
Jak ia obwinionym bydź nie mogł że się
spalił Kosciół Dyanny w Ephesie, tak podobnie
żadney y naymnieyszey winy, ktorey niemożna/: y
tu się nikt nie kładzie:/ na Polskę o to, że tego roku
markietani Rossyiscy nieważyli się iechać do Saxonii.
Jezdzili tam wprawdzie dawniey z niektoremi mniey=
=szego waloru Ewektowemi towarami, a zysk ich
w tym był naywiększy, że Jnwektowe Towary przy=
=wozili z Jarmarkow Lipskiego y Wrocławskiego.
Owoż z przyczyn naymnieyszych Polskę niemaiących
konnexyi, ale odnoszących się do tego iedynie, że
Rossya niemogła inaczey zapobiedz Kontrabandzie
na ktorey wiele się traci, Jmperatorowa Edyktem
# k.386r
ktory drukowany posłałem Deputacyi z Depeszą
de 21. Julij, zakazała Jnwekty lądem wszelkich
/: wyiąwszy Polskie produkta, wina Węgierskie y
Kosy Styryiskie:/ zagranicznych Towarow, ktorych
odtąd Rossya inaczey dostawać niebędzie, iak przez
Porty. Termin surowey exekucyi tego Edyktu naznac=
=zony był a 1. 8bris Roku bieżącego. Kazano zre=
=widować po całym Państwie po wszystkich Sklepach
towary u Kupcow będące, y spisać onych Regestr,
aby wiedzieć wielość onych, ktore to spisywanie
w Petersburgu w oczach naszych uskutkowane
zostało, a w Moskwie wiemy, że to samo nastąpiło.
Ostrzeżeni przez Edykt Kupcy tuteysi po coż
mieli do Saxonii wysyłać markietanow? Y te
400,000. Rublow zaległe pochodzą zapewne z tąd
że Kommissye były wcześnie dane, a po wyszłym
Edykcie, chcąc nie chcąc, musieli ie tuteysi Kupcy
# k.386v
odwołać. Ze Saxonia y Wrocław w pierwszym
mianowicie Roku[?] w nim[?] się te Towary obrocą do
Hamburga y Lubeku, ktore dwa miasta na tym
profitować będą:/ stracą na tym, my to wiedzieliśmy
y ieżeli Poseł Saski, niedoniosł w swoim czasie o
tym Edykcie, to nie wart był chleba Ministrowskiego.
Ale coż temu winna Polska, ktora sama traci
na tym Transit. Albo Stackelberg o tym nie=
=wiedział, albo wiedziawszy przewodził: co mu się
często trafia y w innych materyach. Ja o tey
mianowicie mowiłem w przeszły Czwartek discursive
z Podkanclerzym w przytomności między innemi
Despera. Ani kwestyi niebyło, żeby temu winna
w czym[?] była Polska. Owszem Podkanclerzy powiedział:
Nasi Markietani, ktorzy do Was ieżdżą z towarami,
niebędą mieli teraz co przywozić, chyba na fury
nałożą Zboża. Finalnie przy tey raptowney finanso=
# k.387r
=wey operacyi, wielu Kupcow, ktorych był
ten przemysł będą zruynowani. Ale iescze raz
powiadam, że my temu niewinni; y gdy to wszystko
WKMć powiesz Stackelbergowi, gęba mu się
zamknie w tey materyi. Noby zapewne podawać
nie mogł o niezięchanie[?] Markietanow przez Polskę do
Saxonii, boby był smiech z Siebie zrobił, ieżeli o
Edykcie niewiedział.
Niezdaie się żeby była apparencya bliskiego
powrotu Xięcia Potemkina. General Popow Kancella=
=ryą Jego zawiaduiący, ktory przyiechał w przeszły
Czwartek z obszerną relacyą o wzięciu Bender,
odieżdża z tąd nazad w tych dniach.
# signed: Deboli
# Notes: k.382r: the text begins about ten lines below "Sire!". line 1 "w Piątek. z" as written (the "z" begins
# "z Expedycyi Jego"). k.382v line 6 "interessa. z —" the line filled with a dash.
# k.383r line 1 "Są[?]" unclear (perhaps "Gdy" or "Są[li]"); line 10 "napisano[?]" then a short word "per"
# struck through before "Postscriptum". line 12 "zaczastował[?]" (= "uczęstował"/"zażartował"?).
# k.383v lines 1-2 and 3-4 underlined: "że Anglia sama do żadney woyny się nie udeterminuie", "iż Anglia po cichu
# fomentować będzie burzę Brabantską". k.384r line 15 "umnięty[?]" (written "usunięty"? = usunięty).
# k.384v line 9 "=rozkładał" written with a leading hyphen though the line before ends "nie".
# k.385r lines 7-11: Whitworth's words with "„" quotation marks in the left margin of each line (kept as ").
# "pięknie nas chcecie wypromowować" underlined. "rozdysparty=/=mentowanie" as written (= rozdyslokowanie /
# rozkwaterowanie?). k.385r ends "naywaz=" with the catchword "nieysze" at the foot; kept once.
# k.385v line 7 "y naymnieyszey winy, ktorey niemożna/: y / tu się nikt nie kładzie:/ na Polskę" as written.
# k.386r line 6-7 "naznac=/=zony". k.386v line 2 "Roku[?] w nim[?]" unclear (written "Rokuſnim"; perhaps "Roku
# sami"); line 14 "w czym[?]" written "w byta" (perhaps "w niczym"). k.386v ends "finanso=" with the catchword
# "wey" at the foot. k.387r line 5 "Noby" as written (= "Toby"?); line 6 "niezięchanie[?]" (= niezjechanie).
# Catchwords: k.385r "nieysze", k.386v "wey"; the other page turns run on without catchwords.
# Images 0457-0462 hold only this letter to the King; no enclosure or second letter. The cipher c102 covers the
# same matter (Alopeus's courier, Cobentzl, the Spanish envoy, Whitworth, Gdańsk, the markietani edict, Potemkin).Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 101, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 8 December 1789, k. 382-387
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0457 (k.382r), 0458 (k.382v-383r),
# 0459 (k.383v-384r), 0460 (k.384v-385r), 0461 (k.385v-386r), 0462 (k.386v-387r)
# Heading: "St Petersbourg ce 8. Xbre 1789. / reçu le 19. —.—" "Sire!" Signed: "Deboli" (underlined), k.387r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.382r (the text begins low on the page, after a blank space under "Sire!")
Brat Alopeusa był z tąd wyprawiony w Piątek. z
Expedycyi Jego, nad ktorą kilka dni pracowano, żadna
nie nastąpiła kommunikacya Ministrom Pruskiemu y
Angielskiemu. Co ja mogłem wywiedzieć się o tym
/: upewniam że z dosyć dobrego zrodła:/ iest: że co do
medyacyi znowu w długiey dedukcyi powtorzono przyczy=
=ny dla ktorych ią Rossya przyiąć nie może; ale co
/: iak ja wiem:/ mocno potrwożyło to Cobentzla,
że ten punkt maiący się w owey dedukcyi znaydować,
y przez ktory, iasniey iak kiedy, daią do poznania że
po skończoney woynie Rossya niebędzie się wzbraniała
# k.382v
zawrzeć Allians z Krolem Pruskim, ponieważ się
takowy allians będzie mogł zgodzić z tym co Rossya
ma z Cesarzem. Owoż my widziemy w tym zakroy
na to, cośmy dawno przewidywali, że Rossya maiąca
po temu lokalną sytuacyą, przyidzie może na to, że
się obroci iak będą wyciągały Jey interessa. z —
uszczerbkiem Jnteressow Cesarza. Owoż y Cobentzel
widzi w tym wysliznienie się bydź koryści, ktorych
się spodziewał Cesarz z swego Aliansu, ktory Go
wprowadził w teraznieyszy labirynt iedynie
przez nadzieię, że Rossya niezrobi Aliansu z
Krolem Pruskim.
Poseł Hiszpański, ktorego nowiny, po expedy=
=cyi Alopeusa zgadzały się w wielu częściach z moiemi
twierdził przedemną, że ten wzmiankowany punkt
będzie raził serce Cesarza, bo chciałby, iak iescze dotąd
mniema Poseł Hiszpański, była pod tym ukryta
# k.383r
affektacya, zawsze iest materya do obawy. Są[?]
poznali, że Anglia y Berlin allarmuią tuteyszy
Dwor uporem Cesarza wydarcia Turkom tego wszy=
=tkiego, co na nich podbił. Jesli Cesarz ten upor
pokaże, to to samo może od niego oderwać Rossyą.
Ale iuzci tego spodziewać się niepotrzeba przy teraz=
=nieyszym Cesarza ambarassie z okazyi zamieszkow
Brabantskich. Jak się te raptownie znowu wzmogły
musisz iuż WKMć wiedzieć o tym. W ostatniey
Depeszy napisano[?] [struck: per] Postscriptum do Goltza,
że Gand wzięty był przez Patryotow. Goltz
usczypliwie wcora zaczastował[?] w konwersacyi z
kilkoma Ministrami Cudzoziemskiemi, pomiędzy
ktoremi y Ja znaydowałem się. Pytał się nas
z Ironią, co teraz Cesarz ofiarować będzie w
zamianę za Bawaryą? WKMć piszesz mi w liscie
# k.383v
de 25. elapsi, _że Anglia sama do żadney woyny się
nie udeterminuie_. My tu także tak sądziliśmy dotąd;
ale gdy te same mamy wiadomości, _iż Anglia po cichu
fomentować będzie burzę Brabantską_, dochodziemy iaka
może bydź w tym Jey polityka; y wypada zawsze z
kombinacyi mniemanie, że się Anglia we wszystkim
rozumi z Krolem Pruskim, boć nie można zupełnie
przestać na tym argumencie, ktorego niektorzy używaią,
iakoby Anglia miała zamiar doprowadzić rzeczy aby
Niderlandy Austryackie poszły pod panowanie Hollen=
=derskie.
Poseł Hiszpański pokazywał mi list
ministra swego Dworu w Stockholmie, w ktorym
mu donosi, że mu tam powiadano, iakoby Alopeus
miał uczynić w Berlinie propozycye nowego działu
Polski. Ja temu, przydał Poseł Hiszpański, nie
wierzę; ale odpisałem Panu de Coval, aby Krolowi
# k.384r
Szwedzkiemu uczynił tę reflexyą: że Berlin y
Anglia naybardziey chodzą koło tego, aby się wdarli
w Allians z Rossyą, że Polszcze y Szwecyi, iako
Potencyom z tych ktore są teraz na Scenie naysłab=
=szym trzeba się tego obawiać, żeby wpadaiąc w
Rumel Rossyi, Anglia y Berlin, niesakryfikowali
onych; y że przeto radzi Krolowi Szwedzkiemu aby
pokoy robił directe z tuteyszym Dworem. Macie
wy, spytał się mnie Poseł Hiszpański, konnexye
w Szwecyi? dobreby było, żeby y przez was doszła
ta uwaga do Sztokholmu. Tu widziałem że
Poseł Hiszpański zaprzątniony iest swoią myślą
doprowadzenia rzeczy do osobnego pokoiu pomiędzy
Rossyą y Szwecyą; względem ktorey iuż ma bydź
y w Expedycyi Alopeusa umnięty[?] ten punkt, o
ktory się Rossya dopominała, to iest: wywrocenie
# k.384v
Rządu Szwecyi. Gdym powiedział Posłowi Hiszpań=
=skiemu, że Podkanclerzy utrzymywał przedemną za
fałszywą całą kommunikacyą, ktorą Lucchesini uczynił
WKMci o negocyacyi Alopeusa, rzekł mi Poseł Hisz=
=pański; względem domagania się o wywrocenie rządu
w Szwecyi, niepowinien był WPanu zaprzeczać Podkan=
=clerzy, bo to samo y mnie insynuowano. Odpowie=
=działem mu: żem ja mowiąc z Podkanclerzym nie
=rozkładał wszystkiego na osobliwe kwestye, a konten=
=towałem się zaprzeczeniem względem Gdańska, o
ktorym, że nie było inszey propozycyi, iak takowa,
o ktorey wspomniał Lucchesini wierzy temu y Poseł
Hiszpański. Tenże zaklinał mię abyśmy iednak
byli extra ostrożni y na wszystko baczni; że dotąd
On iest partyzantem naszych czynności, ale że życzy
per omnia, abyśmy się niedali wciągnąć w woynę.
Z tego wszystkiego co WKMci donoszę, wyciągnę
# k.385r
treść w Depeszy moiey do Deputacyi.
Trzeba żebym dodał, że gdym miał z
Angielskim Posłem ową rozmowę, o ktorey doniosł=
=łem WKMci w liscie de 30. 8bris, y gdym wy=
=szczegulniał przed Witworthem mowy Lucchesiniego
względem Gdańska, wyrzekł Witworth te słowa=
ktore ia dobrze uważałem," To się zasadza na podo=
" =bieństwie buntu o ktorym, żeby go łatwo wzbudzić
" iest zawsze opinia pochodząca z nieukontentowania
" Gdańszczanow, nie żebyście mieli mieć iaką do odzy=
" =skania Gdańska pomoc." Na te słowa pomyślałem
sobie: _pięknie nas chcecie wypromowować_.
Po kombinacyach sądzę trzeba zaiste dla nas
wielkiey ostrożności; trzeba postępowania w naszym
prawodawstwie, y trzeba przy tym iak nayprędzey
Exekucyi tey Konstytucyi, ktora nakazuie rozdysparty=
=mentowanie woyska, y opatrzenie go we wszystko.
Kommissye Cywilno-woyskowe w tym teraz naywaz=
# k.385v
=nieysze, że ieżeli /: czego ia się prawie spodziewam:/
woyna przeciągnie się przez przyszły Rok, te Kommissye
będą służyły do utrzymania wewnętrzney spokoyności,
wzruszenia ktorey, trzeba nam się strzedz iak powietrza.
Jak ia obwinionym bydź nie mogł że się
spalił Kosciół Dyanny w Ephesie, tak podobnie
żadney y naymnieyszey winy, ktorey niemożna/: y
tu się nikt nie kładzie:/ na Polskę o to, że tego roku
markietani Rossyiscy nieważyli się iechać do Saxonii.
Jezdzili tam wprawdzie dawniey z niektoremi mniey=
=szego waloru Ewektowemi towarami, a zysk ich
w tym był naywiększy, że Jnwektowe Towary przy=
=wozili z Jarmarkow Lipskiego y Wrocławskiego.
Owoż z przyczyn naymnieyszych Polskę niemaiących
konnexyi, ale odnoszących się do tego iedynie, że
Rossya niemogła inaczey zapobiedz Kontrabandzie
na ktorey wiele się traci, Jmperatorowa Edyktem
# k.386r
ktory drukowany posłałem Deputacyi z Depeszą
de 21. Julij, zakazała Jnwekty lądem wszelkich
/: wyiąwszy Polskie produkta, wina Węgierskie y
Kosy Styryiskie:/ zagranicznych Towarow, ktorych
odtąd Rossya inaczey dostawać niebędzie, iak przez
Porty. Termin surowey exekucyi tego Edyktu naznac=
=zony był a 1. 8bris Roku bieżącego. Kazano zre=
=widować po całym Państwie po wszystkich Sklepach
towary u Kupcow będące, y spisać onych Regestr,
aby wiedzieć wielość onych, ktore to spisywanie
w Petersburgu w oczach naszych uskutkowane
zostało, a w Moskwie wiemy, że to samo nastąpiło.
Ostrzeżeni przez Edykt Kupcy tuteysi po coż
mieli do Saxonii wysyłać markietanow? Y te
400,000. Rublow zaległe pochodzą zapewne z tąd
że Kommissye były wcześnie dane, a po wyszłym
Edykcie, chcąc nie chcąc, musieli ie tuteysi Kupcy
# k.386v
odwołać. Ze Saxonia y Wrocław w pierwszym
mianowicie Roku[?] w nim[?] się te Towary obrocą do
Hamburga y Lubeku, ktore dwa miasta na tym
profitować będą:/ stracą na tym, my to wiedzieliśmy
y ieżeli Poseł Saski, niedoniosł w swoim czasie o
tym Edykcie, to nie wart był chleba Ministrowskiego.
Ale coż temu winna Polska, ktora sama traci
na tym Transit. Albo Stackelberg o tym nie=
=wiedział, albo wiedziawszy przewodził: co mu się
często trafia y w innych materyach. Ja o tey
mianowicie mowiłem w przeszły Czwartek discursive
z Podkanclerzym w przytomności między innemi
Despera. Ani kwestyi niebyło, żeby temu winna
w czym[?] była Polska. Owszem Podkanclerzy powiedział:
Nasi Markietani, ktorzy do Was ieżdżą z towarami,
niebędą mieli teraz co przywozić, chyba na fury
nałożą Zboża. Finalnie przy tey raptowney finanso=
# k.387r
=wey operacyi, wielu Kupcow, ktorych był
ten przemysł będą zruynowani. Ale iescze raz
powiadam, że my temu niewinni; y gdy to wszystko
WKMć powiesz Stackelbergowi, gęba mu się
zamknie w tey materyi. Noby zapewne podawać
nie mogł o niezięchanie[?] Markietanow przez Polskę do
Saxonii, boby był smiech z Siebie zrobił, ieżeli o
Edykcie niewiedział.
Niezdaie się żeby była apparencya bliskiego
powrotu Xięcia Potemkina. General Popow Kancella=
=ryą Jego zawiaduiący, ktory przyiechał w przeszły
Czwartek z obszerną relacyą o wzięciu Bender,
odieżdża z tąd nazad w tych dniach.
# signed: Deboli
# Notes: k.382r: the text begins about ten lines below "Sire!". line 1 "w Piątek. z" as written (the "z" begins
# "z Expedycyi Jego"). k.382v line 6 "interessa. z —" the line filled with a dash.
# k.383r line 1 "Są[?]" unclear (perhaps "Gdy" or "Są[li]"); line 10 "napisano[?]" then a short word "per"
# struck through before "Postscriptum". line 12 "zaczastował[?]" (= "uczęstował"/"zażartował"?).
# k.383v lines 1-2 and 3-4 underlined: "że Anglia sama do żadney woyny się nie udeterminuie", "iż Anglia po cichu
# fomentować będzie burzę Brabantską". k.384r line 15 "umnięty[?]" (written "usunięty"? = usunięty).
# k.384v line 9 "=rozkładał" written with a leading hyphen though the line before ends "nie".
# k.385r lines 7-11: Whitworth's words with "„" quotation marks in the left margin of each line (kept as ").
# "pięknie nas chcecie wypromowować" underlined. "rozdysparty=/=mentowanie" as written (= rozdyslokowanie /
# rozkwaterowanie?). k.385r ends "naywaz=" with the catchword "nieysze" at the foot; kept once.
# k.385v line 7 "y naymnieyszey winy, ktorey niemożna/: y / tu się nikt nie kładzie:/ na Polskę" as written.
# k.386r line 6-7 "naznac=/=zony". k.386v line 2 "Roku[?] w nim[?]" unclear (written "Rokuſnim"; perhaps "Roku
# sami"); line 14 "w czym[?]" written "w byta" (perhaps "w niczym"). k.386v ends "finanso=" with the catchword
# "wey" at the foot. k.387r line 5 "Noby" as written (= "Toby"?); line 6 "niezięchanie[?]" (= niezjechanie).
# Catchwords: k.385r "nieysze", k.386v "wey"; the other page turns run on without catchwords.
# Images 0457-0462 hold only this letter to the King; no enclosure or second letter. The cipher c102 covers the
# same matter (Alopeus's courier, Cobentzl, the Spanish envoy, Whitworth, Gdańsk, the markietani edict, Potemkin).c103_1789-12-11 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 103, k. 294-295v, 1789-12-11) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 103, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 11 December 1789, k. 294-295v # Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0376 (k.294r), 0377 (k.294v-295r), 0378 (k.295v) # One token per number group. A letter written under a group is appended (355a). ? = unsure reading. # Heading "Sire!" (k.294r) and the close (k.295v) "Je suis avec le plus profond Respect / Sire / De Votre Majesté / # la très humble, très obeissant fidel sujet et serviteur. Deboli / St Petersbourg ce 11. Xbre 1789" are in clear. # Digit shapes: this hand's 8 is a round 0 with an inner diagonal stroke/hook; 6 has a tall ascender (like b). # Several runs are underlined in the manuscript (k.294r lines 07 and 12); underlining not marked in the tokens. # Transcribed from the scans 27 Oct 2026. k.294r.01: 1679 2117a 1574 1353 1678 949 1342 1255 928 1343 686 1147 360 686 8 1567 358 k.294r.02: 1678 9 501 9 278 618 688 398 117 873 880 12b 1657 523 1045 1775 k.294r.03: 8 1498 2168a 787 1357 1394 412 1621c 1291 109 931 213 1910 1117 3 k.294r.04: 360 1653 5 870 1319 1448 1430 1786 1681 895 688 398 1460 1559 k.294r.05: 786 686 1188 1498 1560 616 892 213 782 72 732 26 1564 85 130 k.294r.06: 1353 1678 1261 98b 2078 692 1782 1115 1381b 785 92 782 8 895 1354c k.294r.07: 931 1578 1786 382 1092 30a 693 413 225 780 1461b 1020a 1586 k.294r.08: 1786 559 2107 692 1092 1381a 128 895 763 2059 1567 1404 365 k.294r.09: 1786 1137 1873 1363 407 1786 1681 1978 2119 1724 2060 1559 1756 k.294r.10: 1670 1678b? 551 1242 1092 1296 109 931 1786 1444 403 688 1992 k.294r.11: 1037 782 1712 1657 1449 693 782 1255 2107 1657 1786 1681 692 k.294r.12: 1433 26 948 1396 2080 892 690 213 1613 360 1194b 78a 787 k.294r.13: 1778 1978 1117 1388e? 356 2036 1498 2168a? 1426 893 1482 1559 k.294r.14: 1451 153 140 1261 1094 1326 1433 1903 1786 1926 360 1444 1047 k.294r.15: 360 2012 1786 1657 1444 8 1087 1470b 360 75 2067 1334 117 1786 k.294r.16: 1681 1448 75 764 1353 148b 1092 2082 2076 1117 1092 622 1434 k.294r.17: 2080 1979 153 1775 358 1559 1404 1330 1560 2107 8 2117a 85 1077 # k.294r catchword "880" at the foot (= first group of k.294v), not a token. # k.294r 10: the 'b' under 1678 may be a curl of the 7's tail. 13: under 1388 a curved stroke ending in a small loop, read as e. # k.294r 13: 2168a? the last digit is less clearly hooked than in line 03. k.294v.01: 880 634a 117 1786 561 693 249a 692 2060 3 1021a 1786 1393a 1673 k.294v.02: 1331 1688? 2080 213 1657 8 874 1669 448 1786 2132 1342 1353 k.294v.03: 1559 68 1786 1681 1432 1444 407 1785 1657 1594 1432 407 k.294v.04: 812a 1951 1189 686 386 1453 1588a 2080 870 1699 1915 1670 k.294v.05: 1205 1298 1670 532b 1487 782 2085 960 1786 561 1490 1353 k.294v.06: 895 1444 782 1259 464 782 1325 1560 661 26 870 1786 237 k.294v.07: 1990 1998 895 1477 657 1353 1105 1564 5 656 1597a 2082 1562 k.294v.08: 1657 1324 1354c 1657 1256 162 787 1560 784 1657 1092 622 1234 k.294v.09: 465 1775 1258 214 624 1657 695 1678 1353 1657 695 1092 30a k.294v.10: 1449 1485 1873 8 2117a 85 1077 1786 1681 407 1780 928? 2098? 686 k.294v.11: 358 895 1581c 361 1781 1200a 3 1786 393 1657 2004 695 1564 82a k.294v.12: 622 1559 688 936 2078 2107 1775 1623 360 384 880 1679 1564 k.294v.13: 616 1342 1559 1537a 1115 2107a 85 1077 1722 1353 8 1449 1602 k.294v.14: 1093 780 556a 1498 1786 1681 812a 1117 1388e? 356 1621c 688 2076 k.294v.15: 892 2076 1353 1786 1681 384 880 1188 85 153 8 1092 1265 1 k.294v.16: 467 1117 1140 1360 85 1876 1786 1265 1 1498 1381b 782 1564 1876 k.294v.17: 1926 895 810 11 1353 1559 2129 882 1559 1688? 1775 1140 1342 k.294v.18: 1578 528e? 1498 786 466 1573 1429 1256 2082 948 2082 786 k.294v.19: 1509 713 960 774 128 1657 1243 128 1775 358 92 8 786 2107 k.294v.20: 895 1146 1775 3 1559 787 686 1444 411 895 728 754 1735 686 k.294v.21: 2083 1444 1562 1324 662 2170 384 1448 1457 637? 1578 5 1819 k.294v.22: 1071 1786 1559 559 686 692 1578 1256 2046? 1342a 948 1145a k.294v.23: 1657 1573 384 136 1324 1354c 1092 873b? 1559 688 1424 1263 k.294v.24: 356 2016 688 1334 117 1786 1657 2083 1000a 1873 3 1342a 1094 k.294v.25: 1427 379 686 1353 948 1764 1578 1628 1560 461 780 1324 1559 # k.294v catchword "1775" at the foot (= first group of k.295r), not a token. # k.294v underlined in the manuscript: 1354c (08, 23: the c underlined), 1021a (01, the a underlined), 1537a (13), # 1000a 1873 3 1342a 1094 (24), the whole of line 25. # k.294v 01: 1393a written 139 with a raised 3 and a under it. 08: 1234 written 12 with 3 and 4 squeezed at the margin. # k.294v 10: 928? written 9, raised 2, 1, 8 (928 or 918); 2098? third digit 4 or 9. 23: 873b? the b is written on # the line, underlined, after 873. 14, 18: e? = a curved stroke ending in a small loop under the group (as k.294r 13). # k.294v 02, 17: 1688? may be 1600/1608/1680 (8 and 0 hard to tell in this hand). k.295r.01: 1775 358 1748a 399 1014 1786 1873 1317 734c 686 1194b 82 1657 k.295r.02: 210 786 1498 1342a 782 1261 9 1786 1722 1481 365 2083 1780 k.295r.03: 1568 463 686 1432 453 1559 510 870 1433 20 1401 1612 372 1781 k.295r.04: 895z? 1681 893 1499 923b 959 1578 1357 622 2080 1426 1087 k.295r.05: 1255 1434 356 295 1334 153 [clear:vulgo] 1087 1255 1434 356 k.295r.06: 1420 1786 895 1678 735 1786 384 981a 361 1426 787 1357a 1578 k.295r.07: 1628 1560 461 780 1324 1559 1786 559 2107 1679 1137 109 k.295r.08: 1196 1037 782 1261 9 895 1681 2107 2080 1786 1400 556 442 k.295r.09: 1657 1298a 3 1575 384 551 1786 1873 509 1578 2004 1342a 1649 k.295r.10: 1559 1489 895 1370c 1178b? 787 1357a 1786 1432 1597 2004 1475 k.295r.11: 923b 959 1578 1782 1145 2132 1353 21a 2150 895 1298 254 1931 k.295r.12: 948 693 359 690 1427 163 1259 1775 1146 8 747? 267 360 1873 k.295r.13: 237 1990 782 1145 657 8 1454a 622 1588b 358 1490 686 1353 k.295r.14: 951 223 1695a 1775 1568 460 358 1260a 6 1146 1786 1488 466 k.295r.15: 2107 1087 970 2090 1748b 110 1657 895 787? 1679 1 1014a 447 1087 k.295r.16: 1255 1434 467 618 1255 1014a 1786 559 237 1490 686 213 1657 k.295r.17: 728 1786 1559 1448 2154 1488 34 1092 1657 82a 509 970 2096? k.295r.18: 1748a 2004 1406a 1873 1775 1559 1489 360 60? 1021a 1712 1681 k.295r.19: 1291 693 359 1092 1564 780 787 1357a 1786 1900 748 1325 686 k.295r.20: 734c 895 895 223 1696 1775 1254 278 1485 1426 1894 1258 k.295r.21: 1892 1894 5 1093 1775 358 1657 1432 782 1146 1786 1681 k.295r.22: 895 1117 1388e? 356 2038a 1563 1573 1307 1786 384 1448 2168 k.295r.23: 1127 1325 2117a 1266 1559 1334 1775 937 948 1093 1342a k.295r.24: 465 895 1320 2082? 1674 1 1014a 282? 1775 453 1450 509 1353 k.295r.25: 1363 1559 2129 785 661 1173 109 688 1424 1263 356z? 104? 1786 237 # k.295r catchword "1990" at the foot (= first group of k.295v), not a token. # k.295r 05: "vulgo" is written in clear (Latin), underlined, between 153 and 1087; an ink blot follows it, no group lost. # k.295r underlined in the manuscript: 1357 622 2080 1426 (04), vulgo (05), 1014a (15, 16, 24: the a underlined), # 1021a (18: the a underlined), 1254 278 1485 1426 1894 1258 (20), 1892 1894 5 1093 (21). # k.295r 04, 25: z? = a z-shaped sign, underlined, written under the group (895, 356); not one of a/b/c/e. # k.295r 10: 1178b? the 6/b is written on the line after 1178 and underlined (cf. k.294v 23 873b?). # k.295r 14: "1260a 6." the 6 stands as its own group. 18: 60? may be 40. 24: 2082? 282? middle digit 8 or 0. # All 304/384 groups read as 384 (the middle digit is hooked at high zoom). k.295v.01: 1990 1657 2033 8 1449 1092 1565 10 1786 1092 1564 780 789 1990 k.295v.02: 2060 1559 787 1344 784 782 1352 1914 1216 113 968 1919 1216 k.295v.03: 524 1681 1561 1873 895 1735 1432 1867 2048a 618 656 2082? k.295v.04: 1498 1560 1678 895 386 1567 1182 1775 782 1146 1453 1445 8 k.295v.05: 21a 2152 1681 563 948 1588b 1216 874 549 1115 358 1678 85 k.295v.06: 1915 1657 1244? 1433 1452 1323 384 2106b 2085 8 1748a 359 k.295v.07: 225 1487 1088 1389 1775 1432 1990 810a 1932 8 415 1115 1985 k.295v.08: 780 8 1559 1334 117 # k.295v: then the clear close (see header). Docket in clear at foot: "St Petersbourg / ce 11. Xbre 1789". # k.295v 03: 2048a, the a underlined. 06: 1244? written 12/44 with an extra stroke after the 2. # The 4 of this hand is open and looks like a script 'u' (k.294v 09 and k.295r 24 read 465, k.295v 07 415).
Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 102, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 11 December 1789, k. 388-389v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0463 (k.388r), 0464 (k.388v-389r), 0465 (k.389v)
# Heading: "St Petersbourg ce 11. Xbre 1789. / reçu le 23. —— . ——" (no "rep." visible) "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.389v.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining in the manuscript
# marked _like this_. [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.388r
Zachowam się z obszernieyszym pisaniem do wyiazdu
Kapitana du Hamela maiącego nastąpić naydaley koło
Srody. Do uczynności swoiey w zrobieniu Go Adjutantem
przydaie Xże de Nassau tę, że niemaiąc teraz w Nim
potrzeby, uwalnia Go na dwa miesiące dla widzenia się
z Rodzicami. Przestanę dziś na doniesieniu WKMci iż
podług moich _gruntownych wiadomości_, ktorych mi postaremu
nie można było wyszczegulnić, pewna rzecz iest, że
Anglia chociaż zdaie się bydź w zupełnym z Krolem
Pruskim porozumieniu, tak iednak ma baczność na zamiary
tego Monarchy, że mi tu _dla oswiecenia mego_ wyraznie
powiedziano: Anglii przystoi brać uczęstnictwo w teraznie=y
# k.388v
szey Europy sytuacyi, ale że tak ostrożnie bierze, y tak
dopatruie Dworu Berlinskiego że ten Dwor musi się extra=
pocić przy polityce Angielskiey. Ja w tych słowach dochodząc
nayleprzego, ktore mogło mi bydź danym, swiatła służącego y
do naszych Interessow, cieszę się w duchu że to tak iest; y
wiedzieć to iest Nam arcy potrzebnym, iako też wielce Nas
zabespieczaiącym przeciwko roznym Kombinacyom, ktoreby się
nie tak na rękę nasuwały dla Nas, gdyby Anglia nietrzy=
mała się prawideł właściwey sobie y raffinowaney polityki.
Regulujmyż się y my podług tego; a dochodząc, że iest
/: o czym Ja niewątpię:/ prawda, iasniey będziemy widzieli
w manowcach. Wszystkie iak nayrzawilsze[?] w myśli przecho=
dząc, zawsze się do tego wracam punktu, że Nam przystoi
wzmacniać się, woysko iak nayprędzey do porządku przypro=
wadzać, rząd ustanawiać, ale nie należy dać się wciągnąć
w woynę. Proszę WKMci kommunikować te ratiocinium
Marszałkom, Małachowskiemu y Potockiemu. Ja dziś do
Nich niepiszę. Dawnom takiego nie miał momentu
żebym co tak wesoło czytał, iak ten Artykuł listu
# k.389r
WKMci de 28. 9bris, w ktorym mi WKMć raczysz opisy=
wać, iakeś sobie postąpił w materyi Biskupstwa Krakow=
=skiego, y co _odpowiadasz pytaiącym się o życzenie WKMci
względem wakansow_. Ja znaiący okoliczności, a smiem
powiedzieć y genius Narodu, zawsze twierdzić będę /: wszakem
to już w kilkunastu Depeszach wyraził:/ że nic bardziey
Nieprzyiacioł WKMci _scilicet_ partyi Hetmańskiey _vulgo_
partyi Stackelberga, niezmiesza, iak obojętność WKMci względem
wakansow, ktorych zapewne powszechność Narodu nie zechce aby
kto inszy rozdawał, iak Krol, a kiedy WKMć będziesz
oswiadczał w tym niespokoyność, to własnie będzie tryum=
=fem Nieprzyiacioł WKMci.
Przecie się Deputacya nierozgniewała o moią
metaphorę. Pisze do mnie grzecznie, a gdyby napisała
dotkliwie, iabym się odgryzł. Wszak ia prawdę piszę,
bo kocham Oyczyznę y niemam żadnego Interessu party=
kularnego, ktory, gdybym go y miał, w ten czas tylko
dobrze poydzie, kiedy Oyczyzna będzie szczęśliwa. W tym
iedynym zamiarze robię moią powinność, aby mię sumnienie
# k.389v
niegryzło. _Qui habet aures audiat_. Ja y to napiszę, że
nieprzystoi brawować Rossyą, iak uczynił Pan Suchorzewski.
Nowiny o Puszkinie są bez żadnego fundamentu.
Już teraz kiedy się rzeczy wciągnęły, podobne materye, gdyby
y były do tego powody, powinnyby bydź wnoszone na Seym albo
przez Marszałkow, albo przez Kommissyą woyskową, a nie żeby
to wystrzelał bezuważnie, iakowy Poseł. Napiszę też takie
do Deputacyi, że Kuryerowie przez Nasz Kray przeieżdżaiący
tak tuteysi, iak Cesarscy doznaią grubijaństw. Toby nale=
żało do Imć Pana Przebendowskiego.
# signed: Deboli
# Notes: k.388r line 7 "postaremu" (= po staremu) written as one word. k.388v line 12 "nayrzawilsze[?]": letters
# read n-a-y-r-z-a-w-i-l-s-z-e (perhaps for "nayrzetelniejsze"/"nayżywsze"); kept as written with [?].
# k.388r ends "teraznie=y" and a catchword "szey" alone at the foot, repeated at the head of k.388v
# (= teraznieyszey); the catchword is not repeated in the text above.
# k.389r "(_scilicet_ ... _vulgo_)": "vulgo" is the one word written in clear in the cipher (k.295r 05), so this
# is the same despatch.Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 102, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 11 December 1789, k. 388-389v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0463 (k.388r), 0464 (k.388v-389r), 0465 (k.389v)
# Heading: "St Petersbourg ce 11. Xbre 1789. / reçu le 23. —— . ——" (no "rep." visible) "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.389v.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining in the manuscript
# marked _like this_. [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.388r
Zachowam się z obszernieyszym pisaniem do wyiazdu
Kapitana du Hamela maiącego nastąpić naydaley koło
Srody. Do uczynności swoiey w zrobieniu Go Adjutantem
przydaie Xże de Nassau tę, że niemaiąc teraz w Nim
potrzeby, uwalnia Go na dwa miesiące dla widzenia się
z Rodzicami. Przestanę dziś na doniesieniu WKMci iż
podług moich _gruntownych wiadomości_, ktorych mi postaremu
nie można było wyszczegulnić, pewna rzecz iest, że
Anglia chociaż zdaie się bydź w zupełnym z Krolem
Pruskim porozumieniu, tak iednak ma baczność na zamiary
tego Monarchy, że mi tu _dla oswiecenia mego_ wyraznie
powiedziano: Anglii przystoi brać uczęstnictwo w teraznie=y
# k.388v
szey Europy sytuacyi, ale że tak ostrożnie bierze, y tak
dopatruie Dworu Berlinskiego że ten Dwor musi się extra=
pocić przy polityce Angielskiey. Ja w tych słowach dochodząc
nayleprzego, ktore mogło mi bydź danym, swiatła służącego y
do naszych Interessow, cieszę się w duchu że to tak iest; y
wiedzieć to iest Nam arcy potrzebnym, iako też wielce Nas
zabespieczaiącym przeciwko roznym Kombinacyom, ktoreby się
nie tak na rękę nasuwały dla Nas, gdyby Anglia nietrzy=
mała się prawideł właściwey sobie y raffinowaney polityki.
Regulujmyż się y my podług tego; a dochodząc, że iest
/: o czym Ja niewątpię:/ prawda, iasniey będziemy widzieli
w manowcach. Wszystkie iak nayrzawilsze[?] w myśli przecho=
dząc, zawsze się do tego wracam punktu, że Nam przystoi
wzmacniać się, woysko iak nayprędzey do porządku przypro=
wadzać, rząd ustanawiać, ale nie należy dać się wciągnąć
w woynę. Proszę WKMci kommunikować te ratiocinium
Marszałkom, Małachowskiemu y Potockiemu. Ja dziś do
Nich niepiszę. Dawnom takiego nie miał momentu
żebym co tak wesoło czytał, iak ten Artykuł listu
# k.389r
WKMci de 28. 9bris, w ktorym mi WKMć raczysz opisy=
wać, iakeś sobie postąpił w materyi Biskupstwa Krakow=
=skiego, y co _odpowiadasz pytaiącym się o życzenie WKMci
względem wakansow_. Ja znaiący okoliczności, a smiem
powiedzieć y genius Narodu, zawsze twierdzić będę /: wszakem
to już w kilkunastu Depeszach wyraził:/ że nic bardziey
Nieprzyiacioł WKMci _scilicet_ partyi Hetmańskiey _vulgo_
partyi Stackelberga, niezmiesza, iak obojętność WKMci względem
wakansow, ktorych zapewne powszechność Narodu nie zechce aby
kto inszy rozdawał, iak Krol, a kiedy WKMć będziesz
oswiadczał w tym niespokoyność, to własnie będzie tryum=
=fem Nieprzyiacioł WKMci.
Przecie się Deputacya nierozgniewała o moią
metaphorę. Pisze do mnie grzecznie, a gdyby napisała
dotkliwie, iabym się odgryzł. Wszak ia prawdę piszę,
bo kocham Oyczyznę y niemam żadnego Interessu party=
kularnego, ktory, gdybym go y miał, w ten czas tylko
dobrze poydzie, kiedy Oyczyzna będzie szczęśliwa. W tym
iedynym zamiarze robię moią powinność, aby mię sumnienie
# k.389v
niegryzło. _Qui habet aures audiat_. Ja y to napiszę, że
nieprzystoi brawować Rossyą, iak uczynił Pan Suchorzewski.
Nowiny o Puszkinie są bez żadnego fundamentu.
Już teraz kiedy się rzeczy wciągnęły, podobne materye, gdyby
y były do tego powody, powinnyby bydź wnoszone na Seym albo
przez Marszałkow, albo przez Kommissyą woyskową, a nie żeby
to wystrzelał bezuważnie, iakowy Poseł. Napiszę też takie
do Deputacyi, że Kuryerowie przez Nasz Kray przeieżdżaiący
tak tuteysi, iak Cesarscy doznaią grubijaństw. Toby nale=
żało do Imć Pana Przebendowskiego.
# signed: Deboli
# Notes: k.388r line 7 "postaremu" (= po staremu) written as one word. k.388v line 12 "nayrzawilsze[?]": letters
# read n-a-y-r-z-a-w-i-l-s-z-e (perhaps for "nayrzetelniejsze"/"nayżywsze"); kept as written with [?].
# k.388r ends "teraznie=y" and a catchword "szey" alone at the foot, repeated at the head of k.388v
# (= teraznieyszey); the catchword is not repeated in the text above.
# k.389r "(_scilicet_ ... _vulgo_)": "vulgo" is the one word written in clear in the cipher (k.295r 05), so this
# is the same despatch.c104_1789-12-14 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 104, k. 296-298v, 1789-12-14) read in part
Potemkin's courier complained of rudeness and want of horses crossing Poland; escorts for Russian couriers; Stackelberg's reports against Deboli; Deboli asks to be recalled, that the letter be burnt and the answer sent apart for him to decipher himself.
Builds coherent sentences, but under the read bar of 95% of words read as sense (89% here); the holes are marked in the reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 104, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 14 December 1789, k. 296-298v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0379 (k.296r), 0380 (k.296v-297r), 0381 (k.297v), 0382 (k.298r), 0383 (k.298v; right page blank)
# One token per number group. A letter written under a group is appended (355a); a letter written raised over/after a group is "^a". ? = unsure reading.
# Hand: not the hand of no. 109. 8 is a crossed loop ("θ"), 0 a plain small "o" (the two still get confused); 5 like "s", 6 like "b",
# 9 like "q", 4 sometimes like "u", 7 with a long descender. Letters are written small between the lines, so whether a letter
# belongs under the group above or raised over the group below is often a judgement. Rule used: a letter in the gap between
# two lines goes with the group above it (as in no. 109, and 1145a, 1194b, 2011b, 1589a, 1748a match groups seen there);
# only a letter clearly raised inside its own line is written ^x. In this hand 9 is often a "y" (bowl + long descender)
# and 7 has a flat top bar; 1559, 569, 109, 2059 are read that way.
# 1185 (k.296r 10, 15; k.296v 05) and 1105 (k.298v 20) may be the same group: the middle sign is between "o" and the crossed 8.
# Polish words in clear are mixed into the cipher and copied as [clear: ...] in order. Colons after some groups (1185:, 1115:, 1255:) are not copied.
# k.296r top: heading "Sire!" in clear; foliation 296 (old number 339 struck).
# k.296r 05-06: underlined in the original from 59 (05) to 1236 (06).
# k.296r 11: a curved stroke runs from after 457 over 1194b (like a bracket or radical sign).
# k.296r 18-19: "a gdy się niektorzy" has a long flourish/underline.
# Catchwords (not tokens): 136 at the foot of k.296r (k.296v opens 136); 213 at the foot of k.296v.
# k.296v 05, 09, 10, 19 end in a line-filling flourish (~), not copied; also k.296r 09.
# k.296v 12: the c is raised just before 766, written ^c on 1092 (could belong to 622 in line 11).
# k.296v 15: the a is over the first 0 of 2008 (2008^a); the a in 1900a stands between 1900 (15) and 1559 (16).
# k.296v 22: a small "b"-like stroke stands between "miarkować" (21) and 1426 (22): part of the k, or a letter on 1426; not copied.
# k.296v 24-27 underlined in the original: from 1657 (24) to the end of 27.
# k.297r top right: foliation 297 (old number 340 struck). Catchword 1353 at the foot of k.297r.
# k.297r 03: the clear word looks like "powiadziać" (e written like a); read powiedzieć. Last group 8 has a stroke through it.
# k.297r 10: 1160? is blotted by an ink spot (the sequence 1160 1259 462 also occurs in no. 109); 58 ends in a flourish.
# k.297r 13 (from 1092) and 14 underlined in the original.
# k.297r 15-16: the b after 1076 (16) is written raised, under 1194 (15): taken as 1194b. Likewise the b after 747 (26) as 1618b,
# the a before 1719 (20) as 1874a, the a between 2117 (16) and 1588 (17) as 2117a, the b over "ści" (18) as 1588b.
# k.297r 29: 2076? partly blotted.
# k.297v (image 0381, no folio number on the verso). Catchword at the foot: the clear word "zupełnie" (k.298r opens "zupełnie zadość").
# k.297v letters between lines, assigned by the rule above: 1381a (a over 782 in 02), 1386c (c over 1348 in 03), 1200a (a over "iedynie"),
# 1360b (b under 1360, by an ink blot), 1498b (b raised after 1874 in 18), 1654a (a over 1381 in 23), 1117b (b raised after 85 in 24),
# 1345a and 2160b (over 1657 and 207 in 25), 449b (over 1565 in 26), 2011b (over 1567 in 29). Any of these may instead belong to the group below.
# k.297v 13-14 "wymagaią-/cych"; 23-24 "wyia-/wić"; 16 "WKrMci" written with superscript r and ci; 30 "WK Mość".
# k.297v 10: last group 2083? (could be 2005). 20 and 29 end in a blotted/flourished 19x8.
# k.298r top: foliation 298 (old number 341 struck). Catchword 2088 at the foot of k.298r (k.298v opens 2088).
# k.298r 01: "zupełnie zadosyć." completes the clear words at the foot of k.297v. 04 (from 951) and 05 (to 1433) underlined.
# k.298r letters: 948a (a over 1565 in 03), 535a (a over 1296 in 08), 1133b and 1448a (b and a over 1434 and 1782 in 09),
# 976c (c between 976 and 892), 1357a (a over 1775 in 12), 1261b (b over 675 in 13), 1824a (an underlined a over 1339 in 17), 535a (a over 1830 in 22).
# k.298r 14: "przestałem" and "siebie" are uncertain readings of the clear words. 20: "in folo" as written (sic?).
# k.298r 25: 1449?^9: 1449 looks corrected, with a "9" (or g) written above it.
# k.298v letters: 640a (a over 1266), 85b (b raised after 1647 in 05), 88c (c over 691), 2117a (a raised at the end of 09),
# 87b (b at the end of 14), 2005a (a over the gap before "listu" in 18), 1340a (a under 1340).
# k.298v 07-08: "o kontentuią-/cego listu" (reading of the second half uncertain). 14 ends with a flourish after 213.
# Close on k.298v, clear: "Je suis avec le plus profond Respect / Sire / De Votre Majesté" / "St Petersbourg ce 14. Xbre 1789." /
# "le très humble, très obéissant fidel sujet et serviteur. Deboli". Right page of image 0383 blank (watermark only).
k.296r.01: 1117 1541 948 784 1657 1137 153 1012 569 948 1145a
k.296r.02: 1498 361 26 1586 1578 1559 2094 686 1432
k.296r.03: 728 1780 304 126 948 1489 1643e 948 747a
k.296r.04: 1886 1559 637a 2132 693 373 5 1821? 1078
k.296r.05: 1781 59 1694 1657 1568 622 1654 1248 1205
k.296r.06: 1578 1657 1236 1775 237 1433 1653 1248
k.296r.07: 1678 1586 948 1559 1683 116 2133 1873
k.296r.08: 463 1255 688 788 1567 1326 657 656 1982
k.296r.09: 1263 2008 10 109 1256 221 157 158 1873
k.296r.10: 1185 1648 782 815 [clear: Zalecił mu wyraźnie,]
k.296r.11: [clear: aby] 1207 457 1194b 87c 1886 1681 1115 360
k.296r.12: 1678 85? 1873 357 2076 1216 874 549 1678
k.296r.13: 1470 1589a 1874 3 1560 787 694 466 786
k.296r.14: [clear: y że] 63 1588 225 1987 1888 1385 1559
k.296r.15: 1657 1686 2124 948 1357 1775 1873 1185
k.296r.16: 1648 780 1567 1317 1091 109 1560 656 1432
k.296r.17: 1623 1207 693 783 1255 2107 1657 786 1874
k.296r.18: 1171 1583 1297 1248 [clear: a gdy się niektorzy]
k.296r.19: [clear: tym zdziwieni y przypominaiący sobie,]
k.296r.20: [clear: że nawet] 1934 8 786 965 1317 656 1681
k.296v.01: 136 466 1255 1434 461 1679 787 3 1560
k.296v.02: 2076 1498 782 1317 563 960 1307 356 1317
k.296v.03: 465 686 26 2006? 360 1657 1342 213 1115
k.296v.04: 358 1678 9 [clear: wybadywali się] 1678 1873
k.296v.05: 1185 1648 782 2166 1432 1444 1353 688
k.296v.06: 384 961 1207 457 1194b 82b 1886 1776
k.296v.07: 1117 1748a 656 1353 373 1681 1498 1317 1564
k.296v.08: 1488 1 895 1115 360 1678 85 1886 1216
k.296v.09: 1236 118? 1926 1681 1444 235 765 1988?
k.296v.10: 694 1432 2059 1613 360 1711 109 2083
k.296v.11: 789 686 1775 2082 560 734 622 1429
k.296v.12: 949 358 1317 895 895 1092^c 766 109 622
k.296v.13: 1324 2011b 2083 1432 1679 1745 1654 1248
k.296v.14: 1205 812 1657 384 2107 1657 1437 800
k.296v.15: 1256 2008^a 1900a 457 359 1439 2076 1782
k.296v.16: 1420 3 1559 895 1657 1433 1145 1570 1205
k.296v.17: 747 [clear: /: iakem iuż otym doniosł :/] 1747 1207
k.296v.18: 74 688 1842 1940 1216 73 1159 2129 1092
k.296v.19: 787 1564 656 1394 360 1205 747 446
k.296v.20: 1903 949 1564 786 1873 359 2076 748
k.296v.21: [clear: nietylko oto że wiele /: iak on miarkować]
k.296v.22: [clear: może :/] 1303 8 787 1342 1578 1426 1681
k.296v.23: 878 8 21 2152 1146 1372 126 1944 694
k.296v.24: 359 2085^a 686 548 1657 1681 686 1353
k.296v.25: 1115 461 1983 2082 656 782 1307 962
k.296v.26: 1092 1685 2152 1371 359 2076 1353
k.296v.27: 1567 569b 1261 1560 892 1353 1420 65
k.296v.28: 1780 1884? 2083 1432 1679 1681 1777
k.296v.29: 1781 951 1091 1319 787 694 1679 1144
k.296v.30: 686 1276 126 1681 420 2083 1444 360
k.297r.01: 213 8 895 1354 1559c 2094 686 1494? 686 1115
k.297r.02: 356 782 2094 656 2083 692 1433 693 218 692
k.297r.03: [clear: ministerialnie powiedzieć,] 1559 1448 2154 8
k.297r.04: 1994? 748 693 218 949 1564 786 1876 1785
k.297r.05: 1873 1679 66a 1874 1276 1874 1613 895 694
k.297r.06: 1679 461 1679 787 1900 948 747 893 895 1145
k.297r.07: 1988 961 356 1433 893 8 1317 1437 218 1735
k.297r.08: 688 358 2083 1694 213 1291 815 1657 1748a
k.297r.09: 359 748 951 3 1559 784 213 2154 1782 237 686
k.297r.10: 1353 948 1489 1623 373 1160? 1259 462 58
k.297r.11: 1886 1117 9 1323 695 1432 1559 1324 2011b [clear: y]
k.297r.12: [clear: w myśli nawet nie] 1559 1987 695 1353 1559
k.297r.13: 9 691 1092 686 786 1877 34 782 1432 1681
k.297r.14: 1623 995 360 1160 620 246 109 1785 1092
k.297r.15: 461 1679 2076 1719 1430 9 691 1194b 1255 1678
k.297r.16: 2117a 1559 895 569 3 2076 1198 1076 1681 1432
k.297r.17: 1588b 686 [clear: byłoby to wyiść z granic tey ostrożno-]
k.297r.18: [clear: ści przez ktorą ciągle zachowany] 1683 109 1 782
k.297r.19: 675 1324 2009 33 1874a 948 1091 786 1874
k.297r.20: 1775 1432 1719 412 800 1562 1259 1685 2076
k.297r.21: 895 762 1681 1146 8 21a 2152 1681 1352 1317
k.297r.22: 1091 109 1344 895 1657 [clear: postępować powinien]
k.297r.23: [clear: w swoim Dziale,] 237 1990 686 440 1145 2051
k.297r.24: 1990 686 1678 1 1256 1657 2079 970 2094
k.297r.25: 1678 789 1785 1873 1489 26 874 1669 1618b
k.297r.26: 960 895 2083 1657 1449 988 951 109 747
k.297r.27: 1567 2129 1876 895 762 1775 1679 1092 693
k.297r.28: 2079 1429 10 33 153 558 948 747 688 359
k.297r.29: 948 1091 786 356 1498 1439 694 359 2076?
k.297v.01: 1353 8 1442 2003 1353 1381a 1886 1900 412
k.297v.02: 895 1386c 2082 2076 1775 782 1448 536 407
k.297v.03: 1189 1348 1873 1678 693 412 1387 542
k.297v.04: 1657 788 1983 1452 1346 153 1847 948 1387
k.297v.05: 561 1657 8 1442 1558 1560 695 1782 453 951
k.297v.06: 1293 1200a 360 2005 1433 800 760 1764 [clear: lecz]
k.297v.07: [clear: dla tey iedynie konsyderacyi że] 692 1093 784
k.297v.08: 460 1426 301 1498 895 8 1678 1560 618 1110
k.297v.09: 1323 2076 948 760 1256 1886 1089 616 1559
k.297v.10: 1484 1874 1901 569 509 1429 1117 1092 693 2083?
k.297v.11: 1127 2025 1360b 780 2155 1353 1657 1352 1498 1385
k.297v.12: 1873 895 1559 1448 780 2154 1092 1657 6 1679
k.297v.13: 1188 761 2107 1043 378 1484 1874 [clear: wymagaią-]
k.297v.14: [clear: cych koniecznie] 1092 747 1900 686 1678
k.297v.15: 1342 29 1678 1449 737 [clear: Smiam o tym]
k.297v.16: [clear: namienić WKrMci:] 1900 1317 1679
k.297v.17: 1559 2154 1498b 1541 1665 466 213 782
k.297v.18: 1679 1385 1874 1091 109 895 748 1657
k.297v.19: 5 1385 1657 787 1560 656 213 [clear: in petto.]
k.297v.20: 782 1489 48 2004 1115 1385 1876 1988?
k.297v.21: 358 1216 1427 360 895 1353 1678 1489
k.297v.22: 761 686 1207 1353 1559 1654a 126 8 2154
k.297v.23: 1092 465 895 2004 1117b 1381 662 [clear: wyia-]
k.297v.24: [clear: wić one,] 948 1345a 2160b 85 110 1578
k.297v.25: 1569 616 449b 1657 207 561 1990 1498
k.297v.26: 2011 1657 1565 619 411 1559 782 1748
k.297v.27: 1681 931 782 761 109 737 1444 360 213
k.297v.28: 561 213 1990 1317 1324 2011b 1578 895
k.297v.29: 1763 1775 1722 1274 2083 1567 1908?
k.297v.30: 1255 1043 [clear: Ktoreybyś WK Mość mógł]
k.298r.01: [clear: zupełnie zadosyć.] 1973 692 1353 1117 1847
k.298r.02: 948a 1357 1657 1678 1259 2162 948 1357
k.298r.03: 1523 384 61 1523 662 1498 1565 616 786
k.298r.04: 1578 951 1569 616 465 153 1678 1442
k.298r.05: 373 1092 1255 1433 786 356 1679 1634
k.298r.06: 559 895 407 1433 214 1385 948 1560
k.298r.07: 789 742 1394 360 535a 1341 2107 1434
k.298r.08: 1559 559 2107 1133b 1296 1448a 1657 466
k.298r.09: 780 9 356 1434 1782 [clear: Niepodobna,]
k.298r.10: [clear: Miłościwy Panie, aby] 1559 761 686
k.298r.11: 737 1498 976c 1657 1357a 1353 2002 782
k.298r.12: 1261b 2012 892 1143 1775 895 1569 2129
k.298r.13: 1873 675 905 1578 782 1589 1874 149
k.298r.14: [clear: y przestałem na upewnianiu siebie] 782
k.298r.15: 149 1873 1348 784 782 1293 1788 1796
k.298r.16: 1824a 561 748 1559 1489 1243 895 8
k.298r.17: 1339 1775 1450 1788? 949 1342 1255 895
k.298r.18: 1657 1353 1559 1489 150 948 1560 2076
k.298r.19: 895 693 211 1781 1476 692 [clear: dla utrzy-]
k.298r.20: [clear: mania in folo] 1137 2107 8 448 1331 1680
k.298r.21: 2085 2107 535a 784 1651 356 895 747
k.298r.22: 1657 384 1830 1788 358 1353 1559
k.298r.23: 786 2094 686 895 900 1873 675 1988?
k.298r.24: 1623 151 1047 360 1291 815 1926 1193
k.298r.25: 1681 1449?^9 1567 2129 447 1657 1117 3
k.298r.26: 361 1542 360 895 1160 1117 1353 209?
k.298r.27: 1681 782 1394 1657 1657 1342 619
k.298v.01: 2088 1678 1484 1143 895 1558 361
k.298v.02: 1775 1429 1729 1578 1117 1327 2076 1430
k.298v.03: 640a 110 898 1990 1657 1559 461 690
k.298v.04: 1266 895 1588 85b 358 787 41 356
k.298v.05: 88c 1562 1649? 616 782 1430 1325 686
k.298v.06: 691 1988 1353 1988 361 1569 3 892
k.298v.07: 1348 1775 1448 1900 [clear: o kontentuią-]
k.298v.08: [clear: cego listu] 2051 1357 1369 109 8 2117a
k.298v.09: 1560 789 1444 782 1489 1588
k.298v.10: 1711 109 1685 382 1498 1323 616 895
k.298v.11: 1110 1342 1578 1900 637 2051 1317 1887
k.298v.12: 623 789 [clear: Respons na ten list] 1326
k.298v.13: 1886 1097 467 361 1900 2051 951 87b
k.298v.14: 616 789 951 20 1900 686 213
k.298v.15: 1346 5 2153 948 1560 656 1657 898
k.298v.16: 1559 929 1160 1888 692 1488 1873
k.298v.17: 895 1613 360 2005a 1619 466 1560
k.298v.18: 784 1957 [clear: mego listu. Juz ia będę]
k.298v.19: [clear: wiedział o czym kwestya] 1873 1842
k.298v.20: 1900 438 1873 1105 1688 782 895
k.298v.21: 1562 1340a 948Decryption
# c104_1789-12-14: each manuscript line decoded with the key rebuilt on the pairs (key_pass.tsv) and the hand
# readings in reading/c104_1789-12-14.fix.tsv. No word division (the code has none); old spelling as the code
# gives it. {group} = unread (no value, or a value that makes no sense in place); [x] = read from context
# and the alphabetical bracket (grade I); CAPITALS = written in clear in the cipher; punctuation groups omitted.
k.296r.01: przy{1541}o{784}ypewneyokazyi{569}opis
k.296r.02: uiedla[wiadomosc]wkmcw[czy]mto
k.296r.03: mialiakemotym{1643e}omni
k.296r.04: alwlisciemoimde308b{1078}
k.296r.05: do{1694}y{1568}lixcipotemkinprze
k.296r.06: wkmcypolskagdytuxzepotemkin
k.296r.07: z[wiadomosc]owzieciua
k.296r.08: kirmanuwysylalb
k.296r.09: ry{2008}dyeragraffaa
k.296r.10: {1185}{1648}na{815} ZALECILMUWYRAZNIE
k.296r.11: ABY przedjmppowiedzialzeprzeie
k.296r.12: zdza[ia]cprzeznaszkrajuz
k.296r.13: {1470}wielkadawanomukoni
k.296r.14: YZE {63}wielegrubianstw
k.296r.15: yzuchwalaoscia{1185}
k.296r.16: {1648}nwyspiewalto
k.296r.17: wszystkprzedmonarchynia
k.296r.18: {1171}{1583}rozpotemkin AGDYSIENIEKTORZY
k.296r.19: TYMZDZIWIENIYPRZYPOMINAIACYSOBIE
k.296r.20: ZENAWET ambasdoni{965}{1317}lze
k.296v.01: eskortykazanodawa
k.296v.02: cunaskuryeromrossyais
k.296v.03: kimdla[bezpiecz]ieyszegoprze
k.296v.04: iazdu WYBADYWALISIE {1678}{1873}
k.296v.05: {1185}{1648}naczytotaksiema
k.296v.06: iakonprzedjmppowdziecal
k.296v.07: przyznalsieimze{1498}{1317}{1564}
k.296v.08: tylko{1}nieprzeiezdzalprzez
k.296v.09: polska{118}alezetakgadamusialbo
k.296v.10: mutobylowyraznie[zal]e{2083}
k.296v.11: {789}{686}ciktorzy{734}{622}{1429}
k.296v.12: obiasnieniepomysleli
k.296v.13: sobiecotoza{1745}xcipotemkin
k.296v.14: przenamiyiakchytrzenad
k.296v.15: rabialabyjmpiarzyc
k.296v.16: tackelbergdawnieytupisawszyprze
k.296v.17: mnie IAKEMIUZOTYMDONIOSL {1747}przed
k.296v.18: dwiemanieamiprzezdwiepocztaciagpo
k.296v.19: nowilswoie{1205}mnie{446}
k.296v.20: acyobwiniaiacmie
k.296v.21: NIETYLKOOTOZEWIELEIAKONMIARKOWAC
k.296v.22: MOZE rzeczdonoszewkmc{1426}ze
k.296v.23: nawetdo[deputa]cyipiszesposobnos{126}{1944}{694}
k.296v.24: {359}{2085}{686}kozakyzemsie
k.296v.25: przekabacilnarossyaop
k.296v.26: pozycyispodziewaliacsie
k.296v.27: wy{569b}rowaniasietackelbergdroga
k.296v.28: {1884}cotoza{1681}
k.296v.29: odpisanomuzapierwszy
k.296v.30: mrazemzeiezelicotakie
k.297r.01: godoniesiew[czy]m{1494}{686}prze
k.297r.02: ina[czy]lcomitumoglimi
k.297r.03: MINISTERIALNIEPOWIEDZIEC wtenczasdo
k.297r.04: balamucmiemogliobwiniac
k.297r.05: azadrugarazawyraznniemu
k.297r.06: zakazanoabyomnienicniepisa
k.297r.07: boonitunicdostrzeglizeby
k.297r.08: maiacozlegorobi{815}yzna
k.297r.09: iamieoddawnegonczasgdym
k.297r.10: sieotymwszystkimpodreka[dowiedzi]
k.297r.11: alprzydusi{695}towsobie Y
k.297r.12: WMYSLINAWETNIE w{1987}{695}siew
k.297r.13: dumepomniacdobrzenatoze
k.297r.14: wszystk{995}iepodleglepo
k.297r.15: kazaczastedume{1194b}{1255}{1678}
k.297r.16: chownie{569}dac{1198}aczeto
k.297r.17: wiem BYLOBYTOWYISCZGRANICTEYOSTROZNO
k.297r.18: SCIPRZEZKTORACIAGLEZACHOWANY ziedna
k.297r.19: lemso[bie]dobraopinia
k.297r.20: tozasieynadwerezyc
k.297r.21: niemozezepiszedodeputacyizeseyms
k.297r.22: pieszoniey POSTEPOWACPOWINIEN
k.297r.23: WSWOIMDZIALE gdybyminapisabyl
k.297r.24: bymzdraycaoy[czy]
k.297r.25: znyatymdlanaszych{1618b}
k.297r.26: {960}niecoytegoniktodemnie
k.297r.27: wyciagacniemozezapomo
k.297r.28: catedydobreyktoraomniemaia
k.297r.29: opiniiu{1439}muiac
k.297v.01: siedotadbedesietaralabyiey
k.297v.02: niestracicnatekoniest
k.297v.03: potrzebasekretazmoieyronykontent
k.297v.04: y{788}{1983}teysamey{1847}{948}{1387}
k.297v.05: ktoreydotaduzywamyiuzod
k.297v.06: rokuprawiebedactunadmoyzyc LECZ
k.297v.07: DLATEYIEDYNIEKONSYDERACYIZE mipune
k.297v.08: kt{301}uniedozwalapro
k.297v.09: sicomoyra{1886}pelw
k.297v.10: tych{1874}ach{569}kiedyteprzypomoco
k.297v.11: paniebogwa{780}{2155}sieyseymust
k.297v.12: aniewtennczaspo{1657}{6}{1679}
k.297v.13: potrzebamoichosobistycha WYMAGAIA
k.297v.14: CYCHKONIECZNIE pomnieabymz
k.297v.15: szedlztegomieyscu SMIAMOTYM
k.297v.16: NAMIENICWKRMCI abysza
k.297v.17: wnczas{1498b}{1541}{1665}kogona
k.297v.18: zastapieniemiey
k.297v.19: destynowalgo INPETTO
k.297v.20: natym[dosc]bedzieprzestacbo
k.297v.21: iaprzeztaieniesieztym
k.297v.22: moimprzedsiewxciemdonczas
k.297v.23: pokiniebedzieprzy{1381}lo WYIA
k.297v.24: WICONE osz{2160b}dzewkmc
k.297v.25: wszel{449b}y{207}ktorebyu
k.297v.26: {2011}{1657}{1565}{619}jegownaznac
k.297v.27: zeniunamoiemieyscutakiego
k.297v.28: ktoregobyssobiewkmcnie
k.297v.29: zyczawszeradzicowyzac
k.297v.30: {1255}osob KTOREYBYSWKMOSCMOGL
k.298r.01: ZUPELNIEZADOSYC azalimisieprzy{1847}
k.298r.02: osciyzrecznyosci
k.298r.03: udaiakdotadudalouwolni
k.298r.04: wkmcodwszelkieyztad
k.298r.05: importuniizaxcia
k.298r.06: ktorynieiesttugustowa
k.298r.07: nyiswoiekonszachty
k.298r.08: wktorych{1133b}rozumi{1448a}{1657}ko
k.298r.09: nduity NIEPODOBNA
k.298r.10: MILOSCIWYPANIEABY wmoim
k.298r.11: mieyscuu{976c}{1657}{1357a}siebezna
k.298r.12: ro{2012}niapowiadanie{1569}{2129}
k.298r.13: {1873}lem{905}wkmcnawielki{1874}{149}
k.298r.14: YPRZESTALEMNAUPEWNIANIUSIEBIE na
k.298r.15: {149}asekret{784}{782}roku5o
k.298r.16: {1824a}ktoremiewtym{1243}niedo
k.298r.17: szlyterazobszernie
k.298r.18: ysiewtymexplikowac
k.298r.19: niemogetrzebami DLAUTRZY
k.298r.20: MANIAINFOLO pewnchdointeressowsluza
k.298r.21: cychkonnexyiniemnie
k.298r.22: yiak{1830}iasiew
k.298r.23: ni[czy]m{895}niechcialalembo
k.298r.24: wszystk{151}ostroznierobi{815}alepow
k.298r.25: {1681}tegoduwyciaginteyprzyda
k.298r.26: ieup{360}niepodprzysiega
k.298r.27: zenaswo{1657}{1657}sze{619}
k.298v.01: zoztychpowiadanieuzyie
k.298v.02: tezdaiesiewkmcprzyslacte
k.298v.03: lub{110}niechbyywkame
k.298v.04: rzeniewieledziano{41}i
k.298v.05: iedzieweoswiadczallnatesum
k.298v.06: mebosieboie{1569}dania
k.298v.07: sekretteaby OKONTENTUIA
k.298v.08: CEGOLISTU bylsci[sl]edocho
k.298v.09: wanytaknatymwiele
k.298v.10: [zal]ezyizusilnie
k.298v.11: proszewkmcabylistbylspa
k.298v.12: lony RESPONSNATENLIST {1326}
k.298v.13: {1886}plikuieabybyloddzie
k.298v.14: lnyoddepeszyabymgo
k.298v.15: samde{2153}{948}walyniech
k.298v.16: wnimpodanmitylkoa
k.298v.17: niewyrazniebeda{1619}kowa
k.298v.18: neart MEGOLISTUJUZIABEDE
k.298v.19: WIEDZIALOCZYMKWESTYA anie
k.298v.20: aby{438}a{1105}zananie
k.298v.21: {1562}{1340a}{948}Translation
# 14 December 1789 (ZbPop 17 no. 104, k. 296r-298v): English Translated from the decode `reading/c104_1789-12-14.decoded.txt` and the token reading `reading/c104_1789-12-14.tsv` (89.4% of groups read), with word division and spelling normalised by the reader. Passages in the despatch's own clear Polish are in italics. [...] = groups not read or not making sense; [?] = doubtful. 27-28 Oct 2026. **k. 296r.** At [...] a sure opportunity [...] I describe for Your Majesty's information [the matter] in which [...] I mentioned in my letter of the 30th [...] Prince Potemkin [...] Your Majesty and Poland. When Prince Potemkin here, on the news of the taking of Akkerman, was sending [Brigadier?] Graff [...], *he instructed him expressly that* he should say before the Empress that, passing through our country, horses were given him only with great difficulty, *and that* he [met with] much rudeness and insolence; and [...] he sang all this out before the monarch [...] by order of Potemkin. *And when some, surprised at it and recalling that even* the ambassador [...] that escorts were ordered to be given in our country to the Russian couriers for their safer passage, *sounded him out* [...] whether it was so as he had said before the Empress, **k. 296v.** he admitted to them that he had passed through Poland [...], but that he had had to talk so, because it had been expressly [ordered] him [...]. Those who [...] thought to themselves what sort of [...] Prince Potemkin [is] before us, and how cunningly he made shift to set the Empress against us. Stackelberg, having formerly written here through me (*as I have already reported*), lately, two posts running, repeated his [complaints] about me, accusing me *not only of this, that he can [tell] many things (as he judges)*, but [that I] report to Your Majesty [...], and that even to the Deputation he writes [...] that I had gone over to Russia from the opposition [?], hoping that Stackelberg would be [...] by this means. [...] He was answered the first time that if he reports anything of the kind, in which he [...] distorted what they could tell me here *ministerially*, they could then accuse me of [mischief]. **k. 297r.** And the second time he was expressly forbidden to write anything about me, for they here [have] noticed nothing [to suggest] that I do anything bad, and know me of old. When I learned all this privately, I [stifled] it in myself, *and not even in thought* [...], remembering well that all [...] subject [...]; to show it would *have been to step outside the caution by which I must constantly proceed in my department*. I have won myself a good opinion [...]; this he cannot impair by writing to the Deputation that the Sejm [...]. Had I written otherwise, I would have been a traitor to my country. And so for our [...] nobody can draw anything out of me. With the help, then, of the good opinion they have of me, maintaining myself so far, I shall try not to lose it. **k. 297v.** To that end secrecy is needed, and on my side [...]. I have been here nearly a year beyond my wish, *but for this one consideration, that* my [position?] does not allow me to ask for my recall in these times, when now, with God's help, [...] the Sejm [...]; then [...] my personal affairs, *which absolutely require* that I leave this post. *I make bold to mention it to Your Royal Majesty*, so that you may in good time [...] *destine* someone to replace me *in petto*. That will be enough [for now], for I shall keep this intention of mine secret until there is [occasion] *to reveal it*. [...] Your Majesty, every [...] which [...] in naming to my post such a one as Your Majesty would not wish; I always counsel [...] persons *whom Your Majesty could fully satisfy*. **k. 298r.** Whether I shall succeed, with caution and skill, as I have so far, in freeing Your Majesty from all importunity from here of the Prince, who is not liked here, and his intrigues, in which [...]. *It is impossible, Most Gracious Lord, that* in my post [...] without making [...]; *and I contented myself with assuring myself* [...] the secret [...] which did not reach me in this. Now I cannot explain myself at length on this. I need, *to keep up* [...] certain connexions serving my business [...]; I did not want [...] in anything, for he does everything carefully [...] under oath [...]. **k. 298v.** It seems [best] that Your Majesty send [...]; I fear [...] the secret. *That the gratifying letter* be strictly kept, so much depends on it that I earnestly beg Your Majesty that the letter be burnt. *The answer to this letter* [should] be sent separately from the despatch, so that I may decipher it myself, and in it only [...] and not expressly be [...]. *I shall then know what the question is about* [...].
c105_1789-12-15 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 105, k. 299-301, 1789-12-15) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 105, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 15 December 1789, k. 299-301
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0384 (k.299r), 0385 (k.299v-300r),
# 0386, 0387
# One token per number group. A letter written under a group is appended (355a). ? = unsure reading.
# Hand: 8 is written as a 0 with a tick/bar through it (a plain round 0 is 0); 6 like b; 9 like q; 5 like s.
# Heading "Sire!" (k.299r) in clear.
# Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
k.299r.01: 695 1433 707 1657 1679 1303 1657 1137 1792 1681 1722 1679 476 3 398 1679 535a 10
k.299r.02: 2151 1567 1093 1404b 895 2075 1873 1307 688 1569 616 462 1628 535a 10
k.299r.03: 2152 1178 693 5 1256 2151 1786 1657 1681 2004 1353 542 1054 657
k.299r.04: 1080 1793 1681 1653 1248 1780 2083 407 1092 1301a 128 9 1344 1021a
k.299r.05: 1559 1348 1781 688 1712 1567 925 782 302 773 1334 117 300 1528
k.299r.06: 403 1237 1786 1926 1678 1560 1262 780 509b 686 895 951 734c 780 787
k.299r.07: 1357 1354 782 1489 1550b 110 82a 1786 1657 1115 1657 1357 1873 1089?
k.299r.08: 8 1394 413 1325 460 2080 1317 1324 1295a 1775 466 213 1679 786 2107
k.299r.09: 977b 1266 1786 1432 565 1775 762 82 356 2071 117 1785 1914? 1453
k.299r.10: 1489 663 90b 2076 2004 970 2078 1794 707 1657 1445 1679 1137 1089?
k.299r.11: 1786 1681 2105 948 1110 2087a 1985 616 221 9 211 1679 1477 1565
k.299r.12: 662 1404e 1657 1748b 1092z? 110 1775 1087 1255 1434 1873 1242a 1873
k.299r.13: 1296 1786 1681 1489 1621c 1989 90b 1721 1559 1433 1452 1343 686
k.299r.14: 75 1785 358 1719 2118? 61 1042 532b 1987 787 1573 895 693 211
k.299r.15: 2166 1628 782 1990 2131 773 1653 1248 1296 1353 1678 2105
k.299r.16: 1786 2166 1453 1786 1681 1345 461 441 153 1092 693 2085
k.299r.17: 1786 558 1786 407 1432 1731 895 559 2107 1786 1681 694 1160 1259
k.299r.18: 462 977a 1529 1978 1785 1320 1719 1092 1748a 465 1786 1681 457 1317
# k.299r catchword "1218b" at the foot (= first group of k.299v), not a token.
# k.299r 01, 02: both lines end "535a" (a under the 5) then "10". 01, 10: 707 has a plain round middle 0 (not 787).
# 02 and 12: 1873 written with a raised final 3 ("107³", the 0 barred). 07, 10: 1089? written "1oo9" at the
# right edge, second sign 0 or 8. 09: 977b the b under the last 7 (also 18: 977a). 1914? may be 1919/2914.
# 12: 1092z? a z-like stroke under the 2. 14: 2118? written 2-1-c-8; the c-shaped sign is read as a hooked 1 (the catchword
# "12c8b" = 1218b, the first group of k.299v).
k.299v.01: 1218b 1429 694 302 1389 1498 1795 1679 1115 2086 359 1433 1381b
k.299v.02: 620 1786 1735 61 728 1657 1567 356 1357a 951 1237 386 1562 1628
k.299v.03: 1178 1110 1092 1685 2085 109 1775 1476 1684 1983 2090 2076 782
k.299v.04: 2083 1353 1237 24 1054 2004 1786 1092 993 931 1586 948 1092
k.299v.05: 895 1323 1020 472 1332 2107 1796 1433 1346 109 743 407 1559
k.299v.06: 1489 750 1786 1681 895 1444 1216 1721 1205 770 304 1216 1721b
k.299v.07: 1404b 895 2105 1058 2005a 66 109 1092 1448 2085 109 1558 1560
k.299v.08: 661 1569 616 465 2107 1370 968 8 992 628? 892 1178 1785 1657 1678
k.299v.09: 1442 1743? 878 1092 2117a 90b 1581 1637? 1786 2166 1178 1381b 895 1452
k.299v.10: 1683 695 1797 1296 109 359 403 1681 694a 412 1343 686 1498 2168 1874?
k.299v.11: 2105 1679 736a 356 2038a 1983 780 2076 509b 1786 561 1160 1623 692
k.299v.12: 1498 1560 1679 398 1564 8 461 692 782 1489 1353 1092 1381a 128
k.299v.13: 1317 539a 1874 1786 1681 1353 1559 1446 1484 1110 1564 780 2150 2107
k.299v.14: 1684 1381b 895 2205? 1058 2132 780 1346 948 1559 657 85 1482 1785
k.299v.15: 1988 1978 1786 1873 1559 353 1087 1255 1434 1873 1388b? 284
k.299v.16: 5 1295a 1332 1320 1092 1473a 109 786 1657 1988 359 1353 1786
k.299v.17: 1900 1679 736a 356 2038a 1983 780 2076 509b 895 1323 1874 207 1784
k.299v.18: 661 8 353 238 407 1588 705 968 1775 1559 1478 728a 787 1448 2168
k.299v.19: 1258 1564 1498 509b 694 1444 948 1561 1559 688 1429 1263 356 1679
k.299v.20: 736a 968 2038a 1983 780 2076 465 2107 5 469 1256 2151 1786 1678 561
k.299v.21: 1657 75 1628 1334 762 2080 542 1657 1559 934 1786 1681 1488 8 1137
k.299v.22: 117 1093 780 556a 1498 3 1978 60 1489 1679 736a 960 1786 1873 1681 412
k.299v.23: 1092 622 1434 461 895 8 1758a 618? 1679 483 1573 412 782 1432 1786
k.299v.24: 1900 1429 1110 1564 780 2085 109 1567 1255 1573 1678 1160 1127 1054 892
k.299v.25: 9 694 1988? 1076? 509b 213 1775 1429 1731 1329 1341 675 951 1160 615 117b?
k.299v.26: 1085 1775 1798 1679 1381b 782 1587b 870 784z? 1019a 2150 2150 1873 623
# k.299v catchword "1084"? at the foot (see k.300r 01), not a token.
# k.299v 01: 1381b and 06: 1721b, the 6 written below-right of the group, near the end of the next line.
# 02: 1628 and 07: 1560 end their lines under those 6s. 08: 628? last sign 0 or 8. 09: 1743? written
# "(743" with "155?" (1554/1556) written above it, a correction or insertion; 1637? second digit 6 or 0.
# 10: 1874? cut at the page edge. 14: 2205? (2105?). 15: 1388b? middle signs 0 or 8; 284 may be 204.
# 18: 705 plain middle 0. 22: 60 may be 68. 23: 618? written 6-c-8 (c = hooked 1, as 1218b).
# 25: 1988? (1900/1980?); 1076? written "107b", second digit 0 or 8 (1876?); 117b? a 6 under 117.
# 26: 784z? written "7841" with a 2/z under the group, underlined; 1019a the a underlined.
# 5 in 20 heavily inked.
k.300r.01: 1089 1319z? 1498 1319 1785 1567 219a 1874 3 695 412 1365b 467 1657
k.300r.02: 1498 1588a 1498 1564 85 110 1430 750 1786 1681 895 1539a 895 695
k.300r.03: 1386c 1434 276 1778 2087 213 895 2004 695 734c 622 1117 2040 789
k.300r.04: 1679 662 1573 1786 420 1427 1010 8 1110 1560 90b 8 1092 1265 3
k.300r.05: 1019a 1365b 467 1429 982b 1434 874 109 1786 561 1578 1567 1484?
k.300r.06: 358 1342a 1559 637 2132 5 1793 1092 1775 358 1722 1602? 1353
k.300r.07: 8 1395 213 1091? 214 640 780 1433 1786 1681 26 1552 109 2162a 360
k.300r.08: 892 1484? 982b 1461b 1476 1559 1678 752 360 892 1236 1681 1786
k.300r.09: 2002 2087 213 15 109 2004 2100 1054 895 8 1498 1406a 360 892
k.300r.10: 412 [clear:Qui vult finem vult media] 1873 1432 407 360
k.300r.11: 10 789 1317 1269 5 460 1786 66 1555 1873 892 1450 1498 870
k.300r.12: 1585 1117z? 153 1317 1178 787 1357 1775 117 461 1678 5 1657 1012 1559
k.300r.13: 688 1587b 686 1559 1654 5 870 1319 1498 1786 728a 937a 2132 1786
k.300r.14: 1681 695 1294 1039 1353 1265 90b 2076 2004 695 1786 1657 895
k.300r.15: 3 695 1353 1559 2129 802 1559 1600 1775 1000 692 782 1432
k.300r.16: 1559 1215 1874 1045 1786 382? 1216 1559 83a 2162a 2037 1786
k.300r.17: 558 688 1236 1763 751 1449 1775 1200a? 3 1786 1301 961 1786
k.300r.18: 693 218 1990 1317 2132 734c 2076 1678 1150 386 1562 1325 460
k.300r.19: 2080 1317 1319 1786 1926 782 2090 686 1990 1353 1432 1317
k.300r.20: 539 662 1776 1559 1489 1263 372 1559 760 1731 1782 453 126
k.300r.21: 1578 8 930 1330a 1786 1681 1092 993 931 1433 1586 948 1489
k.300r.22: 1092 1554? 1460 1021a 1287b 487 1086 2132 8 610? 895 1320 1559?
k.300r.23: 2096 1678 904 542a 2002 1786 1988? 1990 1274 2055 1786 1735
k.300r.24: 1679 1144 1670 1287b 487 1086 1429 686 1303 1684 1381b 661 1353
k.300r.25: [clear:in statu quo] 283 1562 780 1145 1215 1874 1159 8 8 1255 1084
k.300r.26: 1256 1786 1681 413 1448 1287b 487 1086 1426 751 1092 1473 1785
k.300r.27: 1681 895 1594a 1874 8 497 1353 1523 948 1081 221 1560 2085 1089?
# k.300r catchword "1786" at the foot (see k.300v 01), not a token. Folio number 300 (old number struck).
# k.299v catchword read "1084" or "1089"; k.300r 01 begins "1089" (written "10o9", the third sign barred).
# k.300r 01: 1319z? first digit written like 7 ("7319") with a z under it (cf. c106 "7601"z, "7678"z).
# 02, 05: lines end with a filler dash. 05, 08: 1484? the second-last sign 0 or barred 8 (1404?).
# 06: 1602? (1682?). 07: 1091? second sign 0 or 8. 2162a, 22: 1021a the a underlined.
# 10: "Qui vult finem vult media" (Latin, "who wills the end wills the means") in clear in the line.
# 12: 1117z? a z under the last digit. 16: 382? (302?); 83a written barred 0 + 3, a under.
# 17: 1200a? zeros plain or barred. 22: 1554? / 1559? last digit 4 or 9; 610? written b-c-0 (c = hooked 1).
# 22, 24, 26: 1287b with a large 6 looped under. 23: 1988? (1900?). 25: "in statu quo" (Latin) in clear
# at the start of the line. 27: 1089? as k.299r 07.
k.300v.01: 1786 561 373 2168 1653 1785 1681 961 283 1562 780 1594a 1877 672 1637?
k.300v.02: 1578 26 1342a 628? 2107 1434 620a? 1334 153 1685a? 1529 1536 1657 951 1288a
k.300v.03: 356 1521 1353 8 1352 1785 1681 961 283 1562 780 1588b 1786 1681
k.300v.04: 213 2087 1255 786 1874 1207 1578 1775 1681 1317 734c 483 1325 1086 1097?
k.300v.05: 466 1573 1578 1786 1900 1317 1786 237 1679 2117a 85 1874 782 904 1356a
k.300v.06: 212 1786 1256 2090 656 602a 2076 1353 213 1679 1094 1427 2076 948
k.300v.07: 150 1873 2151 1785 1681 961 359 3 782 1623 1115 466 789 1560 398
k.300v.08: 1874 1681 1623 1394 360 2488? 465 8 1449 1388b? 1325 360 1786 1488?
k.300v.09: 1536 1559 610? 880 1592 1874 26 1578 1012 1560 661 1092 1565 616
k.300v.10: 787 1357a 1775 1160 397 126 1353 8 925 1432 1623 1578 1775 1973
k.300v.11: 895 1689 2004 1786 1681 1578 1594 2004 1342a 1786 382 1353 8 747
k.300v.12: 1523 359 1748a 398 747 1786 1681 895 408 1087 1255 2085 1805? 789
k.300v.13: 1785 1873 1427 780 19c 1559 1317 1218b 931 1450 1342a 618? 2107 2132 694 1342
k.300v.14: 1353 1388b? 1324 1573 8 1451 117 210 786 1498 1345 1433 1452 1342 213 1498
k.300v.15: 1588a? 1498 1115 1560 1679 348 117 1782 1193 787 692 1786 1681 1653 561 213 970
k.300v.16: 2084 3 784 2059 1092 1678 1365 620 895 1558 1560 892 26 1394 413
k.300v.17: 1751 1657 106a 1681 356 214 1657 466 461 1255 10 1307 1334 153 1786
k.300v.18: 996 1450 402a 948 1657 66 109 782 466 623 1263 1242 1775 [clear:Passa]
k.300v.19: 237 1990 782 1236 360 1782 453 1092 782 1147 1670 637a 2132 1137
k.300v.20: 1043 2112 1562 747 1786 1160 1092 1381b 2082 1874 1115 1387a 212 1786
k.300v.21: 1559 757 1681 1578 1786 1679 1092 1317 1266 31a 2076 1482 126 1654 5
k.300v.22: 870 1498 720? 1348 783 1678 457 546 2151 1657 1681 1317 895 3 1539? 787
k.300v.23: 993 637 951 1452 693 782 1255 2107 1657 786 1785 1433 82a 1342a
k.300v.24: 1681 1578 2168 1342a 385 136 1043 960 1307 1334 686 3 1263 1778
k.300v.25: 895 8 3 787 2090 1433 2090 1559 1625 1775 358 782 1430 1092 1528?
k.300v.26: 658 786 1990 1115 1387a 211 893 1591 895 1000 675 384 1488 1681
k.300v.27: 1429 694 895 1588b 1267 1786 1681 895 707 1367 1873 8 1559 546
# k.300v catchword "2152" at the foot (see k.301r 01), not a token.
# k.300v 01: 1637? second digit 6 or 0 (as k.299v 09). 02: 628? / 620a? both written "b2o", last sign 0 or barred 8,
# the a under the second; 1685a? third sign 0 or 8. 04: 1097? (1047?). 08: 2488? written "24oo" with barred
# signs, above the usual range (2408/2400?); 1388b? written "13oo" with a large 6 looped under (also 14);
# line ends "14oo" + filler dash, read 1488?. 09: 610? written b-c-0 (as k.300r 22); 880 two barred signs.
# 12: 1805? (1005?). 13: 19c the c under the 9; 1218b written "12c8" + 6; 618? written b-c-8.
# 15: 1588a? (1508a?). 17: 106a the a (or 9) under the 6. 18: 402a written "40z" heavily, the a under.
# 18: "Passa" written in clear at the line end (Italian "it passes"?; see the clear letter).
# 20, 26: 1387a written "13o7" barred, the a under. 22: 720? (728?); 1539? third digit 3 or 2, a mark over it.
# 25: 2090 written "20q0" (also k.300r 03 "2040" may be 2090); 1528? cut at the page edge; 1625 with raised 5.
# 26: line ends with a filler dash. 27: 707 plain middle 0; 1367 written "13b7".
k.301r.01: 2152 1578 1678 457 1785 1657 1117 3 675 26 1489 1592 117 1011
k.301r.02: 1873 892 1115 1050a 690 213 1559 1452 734 1786 382 237
k.301r.03: 1990 686 1559 1087 24 782 1429 1367 1873 10 1786 895 1684
k.301r.04: 1381b 1560 662 1990 692 1353 893 384 1564 85 1877 1681
k.301r.05: 895 707 1524 1498 1578 1110 1323 2076 948 760 1256 1086
k.301r.06: 1089 616 1775 730 1528 1092 208 1433 780 467 1043 1657
k.301r.07: 951 561 1657 707 1430 535a 162 5 780 2151 1786 693 211
k.301r.08: 1353 8 766 1876? 382 407 1117 213 1461a 782 26 1342 1086
k.301r.09: 895 892 895 402a 128 1559 1498 2117a 1498 870 1900 1621c
k.301r.10: 895 2082 2076 97e 356 5 780 2151 1559 549 1205 1578
k.301r.11: 1590 707 1324 1354c 1679 1092 1564 780 787 1357a 1048 85
k.301r.12: 948 1489 1782
# k.301r: line 12 ends with a filler dash, then the clear close "Je suis avec le plus profond Respect / Sire /
# De Votre Majesté" and at the foot "St Petersbourg / ce 15. Xbre 1789" (left) and "la très humble, très
# obeissant fidel sujet / et serviteur. Deboli" (right). Folio number 301 (old 335 struck).
# k.301r 02: 1050a the a underlined. 08: 1876? written "1o7b", second sign 0 or barred 8. 10: 97e the e under
# the 7; "5 780" written "5.780" (two groups). 11: 1354c the c underlined; 1048 last sign barred.Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 103, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 15 December 1789, k. 390-392
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0466 (k.390r), 0467, 0468, 0469
# Heading: "St Petersbourg ce 15. Xbre 1789. / reçue le 26. p Mr du Hamel. / rep:" "Sire!"
# Written in a neat secretary hand (not Deboli's own): r often looks like v, k like h, ć/ś/ź written with a stroke.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.390r
My tu mamy za rzeczy pewne, 1o że zawsze zakładaiąc za
kondycyą wypuszczenie Bułhakowa, Rossya ma wszelką względem
kondycyi pokoju moderacyą, y że będzie się kontentowała
Oczakowem. 2o że Xże Potemkin /: co iest postaremu duszonym
w sekrecie:/ ma zamiar wynieść na Hospodara Moldawskiego
hołdującą iednak Porcie, ale z warunkiem nieodmienności siebie
na tym Urzędzie, y przyścia onego do swoich Sukcessorow.
Kogo z nich obierze, to kwestya. Może dzieci Branickiego;
albo też tym łudzić będzie Oyca. 3o mamy także za pewne,
że Cesarz oprocz Belgradu chce zatrzymać Wołoszczyznę.
Partya Pruska rozumi, że tym wzbudzi zazdrość w tuteyszym
Dworze; ia zaś iescze dotąd pokombinować niemogę, czyli
# k.390v
względem nabycia Moldawii Xże Potemkin rozumi się z Cesarzem,
czyli też że szuka inney pomocy, ktorą, iest to zdanie niektorych,
że mu pod ręką obiecuie Anglia; są zaś poznali że Imperatorowa
sprzyia temu Hospodarstwu. 4o zaprzeczaią tu stale, żeby dotąd
miały wyiść od Porty iakowe względem pokoiu propozycye.
Trzeba zobaczyć na co się Porta determinować będzie, po odebraniu
wiadomości o poniesionych klęskach. 5o Tu same Ministerium
iest w tym mniemaniu, że nietak przez zazdrość przeciwko
Moskwie, iak przez zazdroszczenie Cesarzowi, będą drugie
potencye używały wszelkich sposobow do oddalenia pokoiu;
y z tąd w Ministerium nawet pochodzi wątpliwość, czyli pokoy
stanie tey Zimy. 6o Rozumieią iednak, że Łatwieyszym[?] uczynią
Cesarza zamieszki Brabanckie; ktore pod wszelkiemi uważaią
widokami, na tym się postaremu skończą, że się w tamtych
Prowincyach zostanie Cesarzowi cień samowładztwa; bo
Anglia, a w Hollandyi Partya Stathouderska są potrwożone,
y boią się aby zamieszki Brabanckie nie sięgnęły do
Hollandyi, gdzie iest wiele malkontentow. W Anglii miano
uczynić Rewitzkiemu takową w materyi zamieszkow
Brabanckich deklaracyą, z ktorey Dwor Wiedeński może
# k.391r
bydź kontent, y wnosić, że tylko do pewnego punktu da Anglia doyść
tym zamieszkom, a że iey polityka niedozwala zakrawać iey nato,
aby te Prowincye wyrwać z pod Panowania Domu Austryackiego.
To zdanie słyszałem od Podkanclerzego Ostermana. 7o Zastanawia
Nas negocyacya Alopeusa; wyglądamy iey skutku, y u wielu
widzę te mniemanie, że nieuniknięmy straty Gdańska: czego
niebędziemy mieli przyczyny załować, ieżeli ta ofiara doprowadzi
do pożądanego skutku te obroty Nasze, ktore WKMć wyszczegulniasz
w liscie de 2. Xbris. Ja zawsze wracam się do swego argumentu,
iż dla uskuteczniania tych obrotow, trzeba wzmocnienia Polski
woyskiem, bez czego daremne będzie celowanie do uszczęśliwienia
iey. Qui vult finem, vult media, a to iest iedyny srzodek;
drugi utrzymania teraz u Nas wewnętrzney spokoyności.
Przy każdey okazyi wmawiam w Xcia de Nassau, mianowicie
że my rostropnością[?] się rządzić będziemy, y niedamy się wciągnąć
w Woynę. Odpowiedział mi na to w przeszłą Srzodę, iż przez
wdzięczność ktorą ma Polszcze, życzy mocno tego. Prawda, rzekł
on, moglibyście mieć z początku, iakowe sukcessa, ale naczym
by się to skończyło? W tym trafił w moie zdanie.
Juzem WKMci doniosł, że po odebraniu tu wiadomości, o tym
# k.391v (image 0468)
powtornym reskrypcie do Kurlandyi, nie są wcale z niego
kontenci, boby radzi byli, żeby za pierwszym reskryptem
rzeczy zostały się in statu quo. Howen pisał przeszłą
pocztą do Derpera, że ich ten reskrypt mocno potrwożył;
że niewiedzą dokąd się udać o aggrawacye, ktore im czyni Xże;
że on Howen niedząc łaskawość WKMci dla Szlachty Kurlandzkiey
wstrzymuie umysły od rezolucyi udania się do Seymu; że on
Howen wie, że go czernią przed WKMcią. Że smie iednak
supplikować WKMci, abyś, gdy zachodzą na niego skargi,
raczył kazać się go zapytać o explikacyą; że on ią da na
wszystko przekonywaiącą, że wszystkie swoie kroki do tego
stosuie, aby umysły w Kurlandyi naywiększą dla WKMci
okazywały powolność. Podiąłem się donieść to wszystko
WKMci. A nieźle będzie, że WKMć wiedzieć będziesz, iż
się do Mnie udaią, znaiąc mię, że nieiestem parcyalny, a
tandem w sprzyianiu teraz Szlachcie, muszę się stosować
do teraznieyszego geniuszu tuteyszego u wielu przeważaiącego.
Powiadano Mi, że Xiążę, ktorego Oycu dane było pozwolenie
używania dla swoich Zołnierzy feldzeigu y kokardy Rossyiskiey
odmienił teraz iedno y drugie na kolory Pruskie. Passe
# k.392r (image 0469)
gdyby na Polskie.
Już po napisanym liście pewna Osoba chciała we mnie,
pod postacią przestrogi, wmowić, że WKMć za posrzednictwem
Xcia de Nassau, masz sekretną z Imperatorową korrespondencyą
y żeś niedawno odebrał list od tey Monarchini; tudzież że
WKMć czynisz iakieś Osobom Rossyiskim dary: niedodano, czy
tu, czy w Warszawie. Ja na tę poufałą niby przestrogę nic
więcey nieodpowiedziałem, iak tylko że temu niewierzę; że
niemam śladow korrespondencyi WKMci z Imperatorową;
y przydałem dla tym większego okazania przeświadczenia
mego w tey mierze, iż gdybym wpadł na te ślady, nie zostawało
by mi się nic, iak widząc, że nie mam ufności u WKMci prosić
o Moy rappel. Miarkuiąc po gatunku Osoby od ktorey mam
tę konfidencyą, mogę się domyślać, iż iest przygotowana
dla szepnienia nie iednemu w ucho u Nas, aby wzniecić
diffidencyą w kraju przeciwko WKMci. Więc mam sobie
za powinność ostrzedz o tym Deboli.
# Notes: secretary's hand, signed "Deboli" by the writer. No enclosure; the letter ends on k.392r (k.392v not imaged
# in this set). k.390r line 2 "względem" written "względ=" with a superscript ending at the line end.
# k.390r line 4 / k.390v line 14 "postaremu" (= po staremu) as read. k.390v line 3 "są zaś poznali" as written
# (perhaps "ci zaś"). k.390v line 12 "Łatwieyszym[?]" written like "Tatwieyszym". k.391r line 15
# "rostropnością[?]" (letters unclear, "rostrzymoscią"?). k.391v line 6 "niedząc" as written (= widząc?).
# k.391v line 19 "feldzeigu" as written (Feldzeichen). k.392r line 11 "nie zostawało / by" as written.
# Clear words in the cipher that recur here: "Qui vult finem, vult media" (k.391r, cipher k.300r 10),
# "in statu quo" (k.391v, cipher k.300r 25), "Passe" (k.391v last line, cipher k.300v 18 "Passa").Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 103, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 15 December 1789, k. 390-392
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0466 (k.390r), 0467, 0468, 0469
# Heading: "St Petersbourg ce 15. Xbre 1789. / reçue le 26. p Mr du Hamel. / rep:" "Sire!"
# Written in a neat secretary hand (not Deboli's own): r often looks like v, k like h, ć/ś/ź written with a stroke.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.390r
My tu mamy za rzeczy pewne, 1o że zawsze zakładaiąc za
kondycyą wypuszczenie Bułhakowa, Rossya ma wszelką względem
kondycyi pokoju moderacyą, y że będzie się kontentowała
Oczakowem. 2o że Xże Potemkin /: co iest postaremu duszonym
w sekrecie:/ ma zamiar wynieść na Hospodara Moldawskiego
hołdującą iednak Porcie, ale z warunkiem nieodmienności siebie
na tym Urzędzie, y przyścia onego do swoich Sukcessorow.
Kogo z nich obierze, to kwestya. Może dzieci Branickiego;
albo też tym łudzić będzie Oyca. 3o mamy także za pewne,
że Cesarz oprocz Belgradu chce zatrzymać Wołoszczyznę.
Partya Pruska rozumi, że tym wzbudzi zazdrość w tuteyszym
Dworze; ia zaś iescze dotąd pokombinować niemogę, czyli
# k.390v
względem nabycia Moldawii Xże Potemkin rozumi się z Cesarzem,
czyli też że szuka inney pomocy, ktorą, iest to zdanie niektorych,
że mu pod ręką obiecuie Anglia; są zaś poznali że Imperatorowa
sprzyia temu Hospodarstwu. 4o zaprzeczaią tu stale, żeby dotąd
miały wyiść od Porty iakowe względem pokoiu propozycye.
Trzeba zobaczyć na co się Porta determinować będzie, po odebraniu
wiadomości o poniesionych klęskach. 5o Tu same Ministerium
iest w tym mniemaniu, że nietak przez zazdrość przeciwko
Moskwie, iak przez zazdroszczenie Cesarzowi, będą drugie
potencye używały wszelkich sposobow do oddalenia pokoiu;
y z tąd w Ministerium nawet pochodzi wątpliwość, czyli pokoy
stanie tey Zimy. 6o Rozumieią iednak, że Łatwieyszym[?] uczynią
Cesarza zamieszki Brabanckie; ktore pod wszelkiemi uważaią
widokami, na tym się postaremu skończą, że się w tamtych
Prowincyach zostanie Cesarzowi cień samowładztwa; bo
Anglia, a w Hollandyi Partya Stathouderska są potrwożone,
y boią się aby zamieszki Brabanckie nie sięgnęły do
Hollandyi, gdzie iest wiele malkontentow. W Anglii miano
uczynić Rewitzkiemu takową w materyi zamieszkow
Brabanckich deklaracyą, z ktorey Dwor Wiedeński może
# k.391r
bydź kontent, y wnosić, że tylko do pewnego punktu da Anglia doyść
tym zamieszkom, a że iey polityka niedozwala zakrawać iey nato,
aby te Prowincye wyrwać z pod Panowania Domu Austryackiego.
To zdanie słyszałem od Podkanclerzego Ostermana. 7o Zastanawia
Nas negocyacya Alopeusa; wyglądamy iey skutku, y u wielu
widzę te mniemanie, że nieuniknięmy straty Gdańska: czego
niebędziemy mieli przyczyny załować, ieżeli ta ofiara doprowadzi
do pożądanego skutku te obroty Nasze, ktore WKMć wyszczegulniasz
w liscie de 2. Xbris. Ja zawsze wracam się do swego argumentu,
iż dla uskuteczniania tych obrotow, trzeba wzmocnienia Polski
woyskiem, bez czego daremne będzie celowanie do uszczęśliwienia
iey. Qui vult finem, vult media, a to iest iedyny srzodek;
drugi utrzymania teraz u Nas wewnętrzney spokoyności.
Przy każdey okazyi wmawiam w Xcia de Nassau, mianowicie
że my rostropnością[?] się rządzić będziemy, y niedamy się wciągnąć
w Woynę. Odpowiedział mi na to w przeszłą Srzodę, iż przez
wdzięczność ktorą ma Polszcze, życzy mocno tego. Prawda, rzekł
on, moglibyście mieć z początku, iakowe sukcessa, ale naczym
by się to skończyło? W tym trafił w moie zdanie.
Juzem WKMci doniosł, że po odebraniu tu wiadomości, o tym
# k.391v (image 0468)
powtornym reskrypcie do Kurlandyi, nie są wcale z niego
kontenci, boby radzi byli, żeby za pierwszym reskryptem
rzeczy zostały się in statu quo. Howen pisał przeszłą
pocztą do Derpera, że ich ten reskrypt mocno potrwożył;
że niewiedzą dokąd się udać o aggrawacye, ktore im czyni Xże;
że on Howen niedząc łaskawość WKMci dla Szlachty Kurlandzkiey
wstrzymuie umysły od rezolucyi udania się do Seymu; że on
Howen wie, że go czernią przed WKMcią. Że smie iednak
supplikować WKMci, abyś, gdy zachodzą na niego skargi,
raczył kazać się go zapytać o explikacyą; że on ią da na
wszystko przekonywaiącą, że wszystkie swoie kroki do tego
stosuie, aby umysły w Kurlandyi naywiększą dla WKMci
okazywały powolność. Podiąłem się donieść to wszystko
WKMci. A nieźle będzie, że WKMć wiedzieć będziesz, iż
się do Mnie udaią, znaiąc mię, że nieiestem parcyalny, a
tandem w sprzyianiu teraz Szlachcie, muszę się stosować
do teraznieyszego geniuszu tuteyszego u wielu przeważaiącego.
Powiadano Mi, że Xiążę, ktorego Oycu dane było pozwolenie
używania dla swoich Zołnierzy feldzeigu y kokardy Rossyiskiey
odmienił teraz iedno y drugie na kolory Pruskie. Passe
# k.392r (image 0469)
gdyby na Polskie.
Już po napisanym liście pewna Osoba chciała we mnie,
pod postacią przestrogi, wmowić, że WKMć za posrzednictwem
Xcia de Nassau, masz sekretną z Imperatorową korrespondencyą
y żeś niedawno odebrał list od tey Monarchini; tudzież że
WKMć czynisz iakieś Osobom Rossyiskim dary: niedodano, czy
tu, czy w Warszawie. Ja na tę poufałą niby przestrogę nic
więcey nieodpowiedziałem, iak tylko że temu niewierzę; że
niemam śladow korrespondencyi WKMci z Imperatorową;
y przydałem dla tym większego okazania przeświadczenia
mego w tey mierze, iż gdybym wpadł na te ślady, nie zostawało
by mi się nic, iak widząc, że nie mam ufności u WKMci prosić
o Moy rappel. Miarkuiąc po gatunku Osoby od ktorey mam
tę konfidencyą, mogę się domyślać, iż iest przygotowana
dla szepnienia nie iednemu w ucho u Nas, aby wzniecić
diffidencyą w kraju przeciwko WKMci. Więc mam sobie
za powinność ostrzedz o tym Deboli.
# Notes: secretary's hand, signed "Deboli" by the writer. No enclosure; the letter ends on k.392r (k.392v not imaged
# in this set). k.390r line 2 "względem" written "względ=" with a superscript ending at the line end.
# k.390r line 4 / k.390v line 14 "postaremu" (= po staremu) as read. k.390v line 3 "są zaś poznali" as written
# (perhaps "ci zaś"). k.390v line 12 "Łatwieyszym[?]" written like "Tatwieyszym". k.391r line 15
# "rostropnością[?]" (letters unclear, "rostrzymoscią"?). k.391v line 6 "niedząc" as written (= widząc?).
# k.391v line 19 "feldzeigu" as written (Feldzeichen). k.392r line 11 "nie zostawało / by" as written.
# Clear words in the cipher that recur here: "Qui vult finem, vult media" (k.391r, cipher k.300r 10),
# "in statu quo" (k.391v, cipher k.300r 25), "Passe" (k.391v last line, cipher k.300v 18 "Passa").c106_1789-12-18 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 106, k. 302-303v, 1789-12-18) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 106, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 18 December 1789, k. 302-303v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0388 (k.302r), 0389 (k.302v-303r), 0390 (k.303v)
# One token per number group. A letter written under a group is appended (355a). ? = unsure reading.
# z? = a z-shaped sign written under a group (not one of a/b/c/e; also seen in c103).
# Heading "Sire!" (k.302r) and the close (k.303v) "Je suis avec le plus profond Respect / Sire / De Votre Majesté /
# la très humble, très obeissant fidel sujet et serviteur. Deboli / St Petersbourg ce 18. Xbre 1789" are in clear.
# Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
k.302r.01: 1145 675 8 1578 1160 31a 126 1006 2148 1216 1127 9 278 690 618? 1786 559
k.302r.02: 1449 1678 31 1678 1442 1567 360 2107 1006 1775 782 1679 363 1435a
k.302r.03: 3 675 637 8 415 465 2082 780 1334 117 951 421b 85 1915 128 8 1625
k.302r.04: 221 163 1564 5 1319 616 3 207 782 1775 1371 1353 1786 1681 1424
k.302r.05: 987 637 8 1339 1775 1562 1045 1194b 78 126 1160 615 2058z? 128 1778
k.302r.06: 575 676 692 1576 1559 1201a 109 948 276 1786 1657 1679 1115 2086
k.302r.07: 676 1786 1735 386 1562 1567 356 1357a 728 1657 951 1560 1317
k.302r.08: 1559 1452 688 1424 1263 356 1110 1092 1605 2085 109 1628 75
k.302r.09: 2067 1334 117 1775 358 1780 1182 692 985 21a 2150 895 1145 657
k.302r.10: 948 2671z? 276 1781 8 930 1320 686 412 1559 948 1404c 1669 24b
k.302r.11: 1901 1679 1137 360 892 1576 1786 1681 1317 2132 895 895 1110
k.302r.12: 1042 787 1560 622 1678 874 1670 1498 1404e? 1255 1982 504? 686
k.302r.13: 1775 1092 2122 1432 1775 542c 1657 780 1054 675 12b 1657 757
k.302r.14: 1877 778 1450 692 21a 2150 1146 948 1489 1775 782 1484 729
k.302r.15: 1567 359 675 637 1785 1115 2170 675 1488 1678 904 1158 466 1567
k.302r.16: 1957 1786 1657 1559 678 1570 782 17z? 1679 1 637 8 509b 1342 786 1780
k.302r.17: 895 17 398 948 1432 2083 961 1324 1354c 1042 766 1786 1681
k.302r.18: 686 694 637 2096c 117 895 1092 602a 656 1781 1301 126 1778 1450
# k.302r catchword "1424" at the foot (= first group of k.302v), not a token.
# k.302r 01: 618? third digit 8 or 0 (ink blot). 08, 11: lines end with a filler dash. 10: 24b the 6/b under 24,
# underlined. 12: 1404e? a looped curve under the group (cf. c103 1388e?); 504? last digit 4 or 9.
# 1404c (10) and 1354c (17): the c underlined.
k.302v.01: 1429 10 8 1092 692 812a 1353 1498 1576 948 1092 1559 1432 1266
k.302v.02: 895 1449 1679 1137 360 892 1786 561 1317 692 3 656 1786 1400
k.302v.03: 686 693 246 948 1489 1613 360 1481 365 8 21a 2152 1775 1498
k.302v.04: 752a 1054 748 8 1449 1481 130 1679 1115 2086 398 1786 1681
k.302v.05: 1944 1873 623 1089 1514 1559 2067 1944 961 356 1433 895
k.302v.06: 2168 622 1621c 728a 780 465 948 276 1775 1432 358 1612
k.302v.07: 1887 8 21a 2152 1786 1657 1999 418 1117 2107 1657 618 686 1353
k.302v.08: 8 1731 1657 1014? 1578 1216 713 774 117 1786 1657 948 559 686
k.302v.09: 1578 1663e 960 556 782 1342a 1559 637a 2132 5 1796 1072
k.302v.10: [clear:Vederemo] 1776? 1678 78 1092 1432 2162a 117 948 2038a 1983
k.302v.11: 780 2152 1786 1559 561 1657 1432 688 1424 1263 356 1160 615
k.302v.12: 1117 1091 1326 1575 1564 785 2105 1058 1786 1567 1087? 24 948
k.302v.13: 1786 382 692 1160 615 1194b 78 1786 1681 373 1747 1146 1780 895
k.302v.14: 1194b 78 556 1781 382 870 624 2107 109 1323 786 680? 275
k.302v.15: 1775 1747 1776? 1301 126 1785 1092 30a 693 413 1586 1432 453 1498
k.302v.16: 1302b 662 1786 1657 40 675 1786 382 1110 1342 213 1786 1735 1595a
k.302v.17: 1605 636 1786 1681 1317 695 1296a 960 895 1092 1462 622 1775 2083
k.302v.18: 442 117 2060 1559 951 620 247 2082 951 1130a 1980 1076 465 2107
k.302v.19: 384 786 5 1255 618 780 10 1786 1873 442 1303 1385 1657 461 2076
k.302v.20: 1353 1678 895 692 1786 384 275 1775 1678 1258 1342a 1428 1194b
k.302v.21: 78 126 1160 615 128 1786 1681 695 1453 707 1657 874 109 1586 1678
k.302v.22: 1978 1657 1678 497 434 1657 1092 30a 1449 1353 1280c 1524 695
k.302v.23: 1775 1559 1489 757 130 1679 1588b 1256 662 1353 949 393a 1014b
k.302v.24: 895 2083 1317 1748 1681 895 1786 1681 695 895 1623 128 1588b 1266
k.302v.25: 695 2083 812a 1193 624 2107 109 1323 786 1782 420 748 1679 2087?
k.302v.26: 1091 1874 948 1922 1242? 1194b 686 1786 2083 1588b 686 1786 1926
k.302v.27: 2002 40 1426 467 948 193 1265 9 1786 1657 1681 1452 1498 1382b
k.302v.28: 937a 130 407 418 12 1873 [clear:per consequens] 1657 1422 1775 2059 1990
# k.302v catchword "1432" at the foot (= first group of k.303r), not a token.
# k.302v 10: "Vederemo" (Italian, "we shall see") written in clear and underlined at the start of the line.
# k.302v 28: "per consequens" (Latin) written in clear in the line, not underlined.
# k.302v 08: 1014? last digit 4 or 9. 10, 15: 1776? written 177 + a b-like 6 (or 1775). 12: 1087? may be 1687.
# 14: 680? may be 688/600; line ends with a filler dash. 25: 2087? may be 2107. 26: 1242? written "12.42"
# with a dot inside (one group or "12" "42"). 23, 24, 26: 1588b the b under the group.
k.303r.01: 1432 1543c 622 2076 780 782 1261 1 1786 1590 1786 2083 694 1342a
k.303r.02: 466 90b 1678 1558e 693 413 1567 356 1357a 895? 762 1782 1679
k.303r.03: 403 1560 895 782 1376c 1034 85 130 1601z? 8 1625 1748 1678
k.303r.04: 784 1657 2160 1601 1873 1042 360 507 782 1261 8 1562 1657
k.303r.05: 26 1699 130 1353 1205 730a 128 2047? 356 734c 1404e 1888
k.303r.06: 1786 688 1559 989a? 1401 693 413 1589a 1874 535a 784 1651 1874
k.303r.07: 1786 1678 1489 2083 686 358 1145 8 713 774 117 1559 1092 602b
k.303r.08: 1657 1560 1021a 126 904 1578 637a 2132 5 1793 1870 1786 948
k.303r.09: 978 1901 295 1317 2129 1915 1669 1353 8 2154 1106 1685? 5 780
k.303r.10: 2152 1449 1678 2591z? 295 1559 524 1601 1562 1657 1775 1559
k.303r.11: 1489 1350b 1354c 1146 1657 92 8 713 774 117 1775 1320 85 110
k.303r.12: 1786 1681 1432 2107? 1303 1560 1748a 1786 1657 1681 1578 1569 616
k.303r.13: 509b 692 1323 1657 692 1679 1092 2011a 1076 2004 1342a 1092
k.303r.14: 747b 948 1601 931 1661 523 1625 1775 1678 1258 1342a 1428 692
k.303r.15: 662 1357 1567 1127 1476 1087 1439 2076 782 1420 1786 624 2107
k.303r.16: 109 1323 904 1657 2071 117 1786 384 1696 82a 362 686 782 1259
k.303r.17: 2080 1775 1782 895 1476 692 893 8 2117a 90b 2076 1628? 141 1307 1334 153
k.303r.18: 1786 557 1432 728 1873 2060 1679 1040 85 1028? 1587 1940 782 2042? 1979
k.303r.19: 104 1657 205 109 1785 1988 1678 1110 2085 1001 693 211 1786 1681 895 1488
k.303r.20: 191 1786 561 1657 1559 1450e 1888 212 104 624 895 2059 1786 1926 1679
k.303r.21: 5 780 1015 1565 360 780 789 1678 1446 1442 895 1567 1342 24 1449
k.303r.22: 1293 1775 1984 9 359 413 1446 1439 1873 885 1795 1559 1293 1775 1117
k.303r.23: 2117a 85 1874 1433 1678 1446 1442 1165 1178 1786 1926 384 413 1115
k.303r.24: 1110 1560 90b 2076 1165 1600 1776? 1590 1449 1293 1679 1 1014a 1678
k.303r.25: 1446 1442 895 1567 1327 787 1025 1782 237 1990 686 720 505 359
k.303r.26: 1716 1990 686 359 1258 1605 207 787 1575 1678 1110 1317 1984 1735 1317
k.303r.27: 359 1578 535a 160 1261 1575 1127 1325 2117a 8 616 1334 128 1775 384 1117
k.303r.28: 356 82a 8 688 1424 1263 356 102b 1474c 1434 1560 461 780 1324 1559
# k.303r catchword "961" at the foot (= first group of k.303v), not a token. Folio number 303 (old 339 struck).
# k.303r 02: 895? a mark (2 or z) written over the last digit. 03: 1601z? first digit written like 7 ("7601"),
# a z-shaped sign under it. 05: 2047? with an unclear sign under it (lt/tc). 06: 989a? third digit 8 or 4.
# 09: 1685? (1605?). 10: 2591z? z-like sign under the 1 (value above the usual range; maybe 259 + sign).
# 12: 2107? first digits look like 24. 17: 1628? (1618/1620). 18: 1028? 2042? (2042 overwritten).
# 24: 1776? as k.302v 10. 90b (02, 17, 24): 90 with a b-shaped 6 written below, as in other b groups.
# 08: 1021a and 24: 1014a, the a underlined. The page slopes; lines assembled from overlapping crops.
k.303v.01: 961 2004 235 1786 384 213 782 1985 2107 1427 359 1786 1926 420 117 978 153 505 356
k.303v.02: 747 1657 2004 235 747 1657 1341 948 505 1775 1092 1481 1887 2083 686 8 930 1324a? 1559
k.303v.03: 637a 2132 8 415 465 2082 780 1334 117 948 1117 421b 82a 563 1678 1676 951 1654
k.303v.04: 1248 1775 2051 1448 563 1786 1678 559 686 358 235 675 1786 1567 1105 1564 1020b
k.303v.05: 1795 1072 787 1641 1317 1385 356 622 1092 993 931 385 109 213 1317 1182a 616
k.303v.06: 1389 951 936 117 1631 278 1317 1319 780 1887 1343 1775 1092 1588a 1498 1014 1401
k.303v.07: 1786 640 1194b 1266a 2117a 1559 1020a 1786 1320 85 110 1786 1681 1432 1353 1317
k.303v.08: 2129 8 1014a 2150 2152 1178 1653 1248 2051 1678 1509a 1874 2087a? 2082 1874
k.303v.09: 1117 361 1434 1559 1676 1775 207 1432 1106 624 7? 1509 8 302 1389 773a 1334
k.303v.10: 117 1782 948 1413 893 895 1588b 686 1782 1451 1657 466 931 1343 544a 789
k.303v.11: 615e? 465 1990 1570 1559 9 694 690 213 2038 745 1341 213 1559 1487 636
k.303v.12: 694 1559 249 1786 1681 2054 686 358 213 1092 620 2137 612c 2080 1578 1256
k.303v.13: 2090 1342a 213 1562 1317 1115 2076 8 8 1302b 892 305 117 1550b 110 9 1559 1236
k.303v.14: 1775 615e? 465 1110 1092 787 1575 2038 690 694 1786 1900 1353 1302 948 1148a 1389
k.303v.15: 1355 1055 374 2076 1325 1892 2080 780 1325 692 466 1255 1334 117 1775 2051 2082
k.303v.16: 1990 760 2038 8 1449 1370 789 1785 1926 358 2117 895 408? 1559 1236 1115 1564 9
k.303v.17: 361 782 635 1786 384 466 931 1343 615e? 466 1786 1681 1432 2135a 948 782 1432
k.303v.18: 1679 483 1573 1785 630 1327 1564 656 1440 686 32 2168a 787 1357a 1578 26 747 1786
k.303v.19: 237 1440 1216 612 1874 374 1326 788 1403 951 1578 1567 1357a 1874 2038 760 60
k.303v.20: 693 246 8 1092 734c 1404e? 892 783z? 1353 374 1010b 2082 948 561 213 1678 1484
k.303v.21: 1794 283c 980 1778 624 1485 616 1334 117 1786 2107 125 686 1334 117 640a 483
k.303v.22: 1317 787 1302b 1334 117 1786 238 1569 82a 688 760 2038 1748a 362 695 2107
k.303v.23: 1678z? 1657 1678 970 2078 1657 1678 1354 1775 463 734c 618 686 1353 1325
k.303v.24: 1086 1097 466 1573 1578 948 1430 672 110 1782
# k.303v: then the clear close (see header); docket at foot "St Petersbourg / ce 18. Xbre 1789".
# k.303v 02: 1324a? the a written as "la" under the 4. 04: a small 0/6 over 235 is the b of 421b above.
# k.303v 08: 2087a? second digit 0 or 8. 09: "624.7." read as two groups 624 and 7 (6247 is out of range).
# k.303v 11, 14, 17: 615 with a long slanting stroke through the 5 and a sign under it (e or 2): marked 615e?.
# k.303v 16: 408? may be 468. 20: 783z? written 73(8)3, the 8 heavily inked, a z under it.
# k.303v 23: 1678z? first digit written like 7 ("7678") with a z under the 8 (cf. k.303r 03 "7601" z).
# The 7-shaped first digit + z under the group may be a deliberate marker, not a slip.
# k.303v 19: "60" ends the line followed by a filler dash. 1020a (07) and 1014a (08): the a underlined.Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 105, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 18 December 1789, k. 395-397v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0472 (k.395r), 0473 (k.395v-396r),
# 0474 (k.396v), 0475 (k.397r), 0476 (k.397v)
# Image 0474 (skipped in the archive's list) is k.396v, a full page of this letter ("zabespieczenia się przeciwko
# Mieszczan..." to the catchword "w rok."); it is transcribed below in its place.
# Heading: "St Petersbourg ce 18. Xbre 1789. / reçu le 30. —.—" (no "rep." visible) "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.397v.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.395r
Pisałem do WKMci pod dniem 15. currentis przez
Pana du Hamela, ktory tegoż dnia z tąd wyiechał.
Nazaiutrz dałem List do JmciPana Kicinskiego odjeż=
dżaiącemu do Warszawy Graffowi de Saldagna. —
Spodziewam się że te obydwa listy doszły. We Srzodę
powiedziałem Podkanclerzemu: mowiłeś mi WPan w
prawdzie o Gdańsku, y zapewzałeś[?] żeby iakowe isć
miały od Was w tey materyi propozycye względem
Dworu Berlinskiego. Ja /: poniewaz mi nigdy Depu=
tacya niepisała o Gdańsku:/ doniosłem Jey w ogul=
nych terminach zapewnienia WPana, rzecz nie wie=
# k.395v
=proponowali z naszym uszczerbkiem. Pochwalił to.
Kontynuowałem dalej mowiąc: Teraz mi Deputacya
pisze o tym. Natychmiast wyiąłem list, przeczyta=
łem tylko z niego początkowy artykuł, y ktory wsy
naraz list do Kieszeni /: niedbaiąc o to co On sobie
pomyśli:/ żem mu listu całego niepokazał:/ rzekłem: Teraz
tedy dopominam się u WPana o powtorzenie tego zapew=
=nienia ktoreś mi dał, abym mogł o tym wyraznie
twierdzić do Deputacyi. Umocował mię do tego twier=
dzenia zapewniaiąc, że ani Alopeus w Berlinie, ani
Oni tu nieczynili wzmianki o Gdańsku. To Ja wy=
rażam do Deputacyi, y bardziey iescze przychylam się
do zdania otworzonego WKMci przez Marszałka
Małachowskiego, y o ktorym WKMć wspominasz w
liscie de 5. Xbris. _Vederemo._
Z dyskursu potocznego o Brabancyi, w ktorey to
materyi Podkanclerzy przypisywał winę Cesarzowi, wy=
padło, iż mi Podkanclerzy powiedział: [struck: że] im znowu
# k.396r
piszą /: niepowiedział kto:/ iż nas Lucchesini tudzi
Galicyą. Znowu? rzekłem; podług moich wiadomości to
już ustało, y dodałem, iż prozę Go żeby wierzył, żesmy
rozumow niepotracili. Co innego bydź w odległości od
Państw Austryackich iak Niderlandy, a inna rzecz
stykać się z niemi, iak Galicya. Zresztą powiedziałem
Podkanclerzemu, że my też mamy nasze wiadomości z
Anglii y zkądinąd, y podług tego się regulujemy. W
tym mowieniu zawierało się obiaśnione nieco znaczenie
że My nie wszystkiemu wierzemy co Nam powiada
Lucchesini.
Jezeli mię zaczepią o Allians Pruski, powiem
co wiem, ale bez dodatku o formie rządu, y że tey
ustanowienie iest iescze dalekie, a per consequens y
Allians. Byłoby to upodlić moy Narod, więc co mu
szkodzi z ust moich wyiść nie może.
Zakrawanie na sprowadzenie do Warszawy znaczney
części Woyska, a osobliwie Kawaleryi Narodowey Dla
# k.396v (image 0474)
zabespieczenia się przeciwko Mniemanemu buntowi
Mieszczan, ma w oczach moich wielką konnexyą z tym,
com ia pisał do Marsz: Małachowskiego, w pokazywa=
nym przez Niego WKMci liscie de 2. 8bris, o obietni=
=cach Hetmana sciągaiących się do czasu Prezydencyi
tegoż Hetmana w Kommissyi Woyskowey. W tym
sensie piszę y dziś do Marszałka Małachowskiego.
Sądzę że to iest rzecz ważna, y że WKMć wszelkiemi
siłami zapobiegać będziesz pomnożeniu woyska koło
Warszawy. Zresztą Miłościwy Panie! trzeba[?] patrzyć
na Stackelberga, Lucchesiniego y Branickiego, iak
Złodziejom na ręce.
Niepotrzeba mi nic dochodzić względem Flotty
Rossyiskiey, ktora to miała bydź zapędzona wiatrami
na brzegi Angielskie y Francuzkie; bo z pewnoscią[?] odpowie=
dzieć mogę, że nie tylko Flotta, ktorey w Archangelu
nie było, ale żaden Okręt woienny z tamtąd niewyszedł
tego roku. Buduią ich tam trzy, a naywięcey cztery
w roku.
# k.397r
Przychodzą tu z tamtąd pod czas pokoiu, ale
iak ich przeprowadzić pod czas woyny? więc tego
roku żadnego z tamtąd niewysłano Okrętu.
Gdybym miał Kasztelanią, zaraz bym ią rezygno=
wał z prozbą, żebyś ią WKMć konferował Suchodolskie=
=mu. Jak przyidzie do materyi dystrybuty wakansow
On będzie gadał, iak go nabechtaią, ale ieżeli przy
obietnicy Kasztelanii mniey będzie gadał, mnieysza o
Kasztelanią. Potwierdzam com doniosł w liscie do
JmciPana Kicinskiego o przyiezdzie Kuryera z Jass
od Xcia Potemkina. Był ten Kuryer, z ktorym
Ja gadałem, wyprawiony 4. Xbra naszego stylu
po odebraniu iakiegoś Poselstwa od nowego Weyzyra
Hassan-Paszy. Po wielu okolicznosciach, lubo po=
=wierzchownych, sądzę że to się sciąga do negocyacyi
pokoiu. Xże Potemkin był z wielką czcią przyięty
w Jassach. Jest to preludium do Gospodarstwa
Moldawskiego.
# k.397v
O Szwecyi nic nie wiem. — Teraznieyszy
Koniuszy Koronny Kicki bywszy w domu mego Brata
młodszego wbił mu w głowę, że byłem Ja go polecił
łasce WKMci, raczysz go wesprzeć do dostania iakiego
urzędu w Polszcze. Kicki proponował Bratu memu
aby się starał o Pisarstwo Skarbowe in casu ascensu
Mikorskiego. Byłciby moy Brat do tego sposobny;
ale ja choć nie iestem w Polszcze, przewiduię może
lepiey, iak Koniuszy Kicki, że to więcy nato zakra=
=wać; bez stawiłbym dobroczynnosć WKMci dla mnie
gdyby przez łaskawą insynuacyą od WKMci wyszła
Brat moy mogł doyść do pomieszczenia się in Officio
ktoregoś z tych [struck: Trzech] Grodow, Lubelskiego, Chełmskiego
lub Krasnostawskiego, gdzie wszędzie ma moy Brat
znaiomych y z Oyca y z Siebie. Osmielam się suppli=
kować WKMci o te łaskę.
# signed: Deboli
# Notes: k.395r line 7 "zapewzałeś[?]" (= zapewniałeś?). k.395v line 4: "y ktory wsy / naraz" reads as written
# (sense "y wsadziłem naraz"?). k.395v last line: "że" struck through before "im znowu". k.396r line 1 "tudzi" (= łudzi).
# k.396v line 10 "trzeba[?]" written "trzebat" with a long stroke; line 16 "z pewnoscią[?]" written "z procy"(?).
# k.397v line 9 "więcy nato zakra=/=wać" as written (sense unclear; perhaps "więcey na to [trzeba] zakrawać").
# k.397v line 10 "bez stawiłbym" as written ("bez" may be "lecz"). k.397v line 13: a word struck through
# (read "Trzech") before "Grodow".
# Catchwords: k.395r ends "rzecz nie wie=" and k.395v begins "=proponowali": read as written; a few words may be
# missing at the page turn (sense: "...zapewnienia WPana, [że] nie [będą] proponowali..."?).
# k.396v ends "naywięcey cztery / w rok." and k.397r begins "w rok. Przychodzą": the repeated "w rok." is a
# catchword, kept once above (as "w roku."). k.397r ends with the catchword "O." for k.397v ("O Szwecyi").
# The clear text carries "Vederemo" (underlined) and "per consequens" in the same places the cipher has them in
# clear (k.302v 10, k.302v 28): same despatch. The k.397v paragraph about Kicki and the writer's brother is
# personal; check whether it is also in the cipher (the cipher's last page k.303v is about this long).Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 419, no. 105, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 18 December 1789, k. 395-397v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/419/index.html images 0472 (k.395r), 0473 (k.395v-396r),
# 0474 (k.396v), 0475 (k.397r), 0476 (k.397v)
# Image 0474 (skipped in the archive's list) is k.396v, a full page of this letter ("zabespieczenia się przeciwko
# Mieszczan..." to the catchword "w rok."); it is transcribed below in its place.
# Heading: "St Petersbourg ce 18. Xbre 1789. / reçu le 30. —.—" (no "rep." visible) "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.397v.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.395r
Pisałem do WKMci pod dniem 15. currentis przez
Pana du Hamela, ktory tegoż dnia z tąd wyiechał.
Nazaiutrz dałem List do JmciPana Kicinskiego odjeż=
dżaiącemu do Warszawy Graffowi de Saldagna. —
Spodziewam się że te obydwa listy doszły. We Srzodę
powiedziałem Podkanclerzemu: mowiłeś mi WPan w
prawdzie o Gdańsku, y zapewzałeś[?] żeby iakowe isć
miały od Was w tey materyi propozycye względem
Dworu Berlinskiego. Ja /: poniewaz mi nigdy Depu=
tacya niepisała o Gdańsku:/ doniosłem Jey w ogul=
nych terminach zapewnienia WPana, rzecz nie wie=
# k.395v
=proponowali z naszym uszczerbkiem. Pochwalił to.
Kontynuowałem dalej mowiąc: Teraz mi Deputacya
pisze o tym. Natychmiast wyiąłem list, przeczyta=
łem tylko z niego początkowy artykuł, y ktory wsy
naraz list do Kieszeni /: niedbaiąc o to co On sobie
pomyśli:/ żem mu listu całego niepokazał:/ rzekłem: Teraz
tedy dopominam się u WPana o powtorzenie tego zapew=
=nienia ktoreś mi dał, abym mogł o tym wyraznie
twierdzić do Deputacyi. Umocował mię do tego twier=
dzenia zapewniaiąc, że ani Alopeus w Berlinie, ani
Oni tu nieczynili wzmianki o Gdańsku. To Ja wy=
rażam do Deputacyi, y bardziey iescze przychylam się
do zdania otworzonego WKMci przez Marszałka
Małachowskiego, y o ktorym WKMć wspominasz w
liscie de 5. Xbris. _Vederemo._
Z dyskursu potocznego o Brabancyi, w ktorey to
materyi Podkanclerzy przypisywał winę Cesarzowi, wy=
padło, iż mi Podkanclerzy powiedział: [struck: że] im znowu
# k.396r
piszą /: niepowiedział kto:/ iż nas Lucchesini tudzi
Galicyą. Znowu? rzekłem; podług moich wiadomości to
już ustało, y dodałem, iż prozę Go żeby wierzył, żesmy
rozumow niepotracili. Co innego bydź w odległości od
Państw Austryackich iak Niderlandy, a inna rzecz
stykać się z niemi, iak Galicya. Zresztą powiedziałem
Podkanclerzemu, że my też mamy nasze wiadomości z
Anglii y zkądinąd, y podług tego się regulujemy. W
tym mowieniu zawierało się obiaśnione nieco znaczenie
że My nie wszystkiemu wierzemy co Nam powiada
Lucchesini.
Jezeli mię zaczepią o Allians Pruski, powiem
co wiem, ale bez dodatku o formie rządu, y że tey
ustanowienie iest iescze dalekie, a per consequens y
Allians. Byłoby to upodlić moy Narod, więc co mu
szkodzi z ust moich wyiść nie może.
Zakrawanie na sprowadzenie do Warszawy znaczney
części Woyska, a osobliwie Kawaleryi Narodowey Dla
# k.396v (image 0474)
zabespieczenia się przeciwko Mniemanemu buntowi
Mieszczan, ma w oczach moich wielką konnexyą z tym,
com ia pisał do Marsz: Małachowskiego, w pokazywa=
nym przez Niego WKMci liscie de 2. 8bris, o obietni=
=cach Hetmana sciągaiących się do czasu Prezydencyi
tegoż Hetmana w Kommissyi Woyskowey. W tym
sensie piszę y dziś do Marszałka Małachowskiego.
Sądzę że to iest rzecz ważna, y że WKMć wszelkiemi
siłami zapobiegać będziesz pomnożeniu woyska koło
Warszawy. Zresztą Miłościwy Panie! trzeba[?] patrzyć
na Stackelberga, Lucchesiniego y Branickiego, iak
Złodziejom na ręce.
Niepotrzeba mi nic dochodzić względem Flotty
Rossyiskiey, ktora to miała bydź zapędzona wiatrami
na brzegi Angielskie y Francuzkie; bo z pewnoscią[?] odpowie=
dzieć mogę, że nie tylko Flotta, ktorey w Archangelu
nie było, ale żaden Okręt woienny z tamtąd niewyszedł
tego roku. Buduią ich tam trzy, a naywięcey cztery
w roku.
# k.397r
Przychodzą tu z tamtąd pod czas pokoiu, ale
iak ich przeprowadzić pod czas woyny? więc tego
roku żadnego z tamtąd niewysłano Okrętu.
Gdybym miał Kasztelanią, zaraz bym ią rezygno=
wał z prozbą, żebyś ią WKMć konferował Suchodolskie=
=mu. Jak przyidzie do materyi dystrybuty wakansow
On będzie gadał, iak go nabechtaią, ale ieżeli przy
obietnicy Kasztelanii mniey będzie gadał, mnieysza o
Kasztelanią. Potwierdzam com doniosł w liscie do
JmciPana Kicinskiego o przyiezdzie Kuryera z Jass
od Xcia Potemkina. Był ten Kuryer, z ktorym
Ja gadałem, wyprawiony 4. Xbra naszego stylu
po odebraniu iakiegoś Poselstwa od nowego Weyzyra
Hassan-Paszy. Po wielu okolicznosciach, lubo po=
=wierzchownych, sądzę że to się sciąga do negocyacyi
pokoiu. Xże Potemkin był z wielką czcią przyięty
w Jassach. Jest to preludium do Gospodarstwa
Moldawskiego.
# k.397v
O Szwecyi nic nie wiem. — Teraznieyszy
Koniuszy Koronny Kicki bywszy w domu mego Brata
młodszego wbił mu w głowę, że byłem Ja go polecił
łasce WKMci, raczysz go wesprzeć do dostania iakiego
urzędu w Polszcze. Kicki proponował Bratu memu
aby się starał o Pisarstwo Skarbowe in casu ascensu
Mikorskiego. Byłciby moy Brat do tego sposobny;
ale ja choć nie iestem w Polszcze, przewiduię może
lepiey, iak Koniuszy Kicki, że to więcy nato zakra=
=wać; bez stawiłbym dobroczynnosć WKMci dla mnie
gdyby przez łaskawą insynuacyą od WKMci wyszła
Brat moy mogł doyść do pomieszczenia się in Officio
ktoregoś z tych [struck: Trzech] Grodow, Lubelskiego, Chełmskiego
lub Krasnostawskiego, gdzie wszędzie ma moy Brat
znaiomych y z Oyca y z Siebie. Osmielam się suppli=
kować WKMci o te łaskę.
# signed: Deboli
# Notes: k.395r line 7 "zapewzałeś[?]" (= zapewniałeś?). k.395v line 4: "y ktory wsy / naraz" reads as written
# (sense "y wsadziłem naraz"?). k.395v last line: "że" struck through before "im znowu". k.396r line 1 "tudzi" (= łudzi).
# k.396v line 10 "trzeba[?]" written "trzebat" with a long stroke; line 16 "z pewnoscią[?]" written "z procy"(?).
# k.397v line 9 "więcy nato zakra=/=wać" as written (sense unclear; perhaps "więcey na to [trzeba] zakrawać").
# k.397v line 10 "bez stawiłbym" as written ("bez" may be "lecz"). k.397v line 13: a word struck through
# (read "Trzech") before "Grodow".
# Catchwords: k.395r ends "rzecz nie wie=" and k.395v begins "=proponowali": read as written; a few words may be
# missing at the page turn (sense: "...zapewnienia WPana, [że] nie [będą] proponowali..."?).
# k.396v ends "naywięcey cztery / w rok." and k.397r begins "w rok. Przychodzą": the repeated "w rok." is a
# catchword, kept once above (as "w roku."). k.397r ends with the catchword "O." for k.397v ("O Szwecyi").
# The clear text carries "Vederemo" (underlined) and "per consequens" in the same places the cipher has them in
# clear (k.302v 10, k.302v 28): same despatch. The k.397v paragraph about Kicki and the writer's brother is
# personal; check whether it is also in the cipher (the cipher's last page k.303v is about this long).c107_1789-12-22 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 107, k. 304-306v, 1789-12-22) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 107, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 22 December 1789, k. 304-306v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0391 (k.304r), 0392 (k.304v-305r), 0393 (k.305v-306r), 0394 (k.306v + blank leaf)
# One token per number group. A letter written under a group is appended (355a). ? = unsure reading.
# Hand: 5 is written like "s", 6 like "b", 8 like a crossed 0 ("θ"), 9 like "q".
# k.304r top, clear: "22. Xbre 1789." / "odebr. 2. Jan. 1790." (receipt note); old folio number 339 struck, 304; heading "Sire!".
# Close on k.306v, clear: "Je suis avec le plus profond Respect / Sire / De Votre Majesté / le très humble, très obéissant
# fidel sujet et serviteur. Deboli" / "St Petersbourg ce 22. Xbre 1789".
# Catchwords: 360 at the foot of k.304r, 936 at the foot of k.304v (not tokens).
# k.304v 17 "6451" is written as one group (out of range; maybe 6 + 451 or 6 + 951). k.304v 18 "213^bar": 213 with a bar over it.
# k.306r 02-03 and 09-10: runs of large numbers (2392-3272, 9933, 4000) bracketed by "4000 9933 ... 9933"; out of the
# usual 1-2200 range, probably a separate table or a figure code inside the cipher. Read as written.
# Catchwords at the foot of k.305r, k.305v and k.306r were not recorded. "^z" = a small z-like mark above the group.
# Transcribed from the scans, 27 Oct 2026.
k.304r.01: 786 696z 890 686 1092 360 2107 1886z? 1886 8 75 1559 1042 620 74 1567
k.304r.02: 5 2153 1054 1020a 2059 510 870 2132 1595a 1343 1678 637 1578 5
k.304r.03: 1860 1872 1786 561 748 1557 430 948 1118? 1092 1605 2152 1618 1922
k.304r.04: 1775 1498 75 1518 1264 675 1559 692 895 708c 466 1560 2109 757
k.304r.05: 130 1681 747b 1874 1785 2087 461 675 1424 10 1092 465 895 1674 2162a
k.304r.06: 360 1775 1621c 397 1092 1325 686 1086 1426 951 142 469 688 2152
k.304r.07: 800 181 1404 937 948 1559 786 366 1357 1448 1601? 1307 1334 117
k.304r.08: 8 644 1786 1657 386 1490 1307 728 1873 1010 1054 278 551 1058
k.304r.09: 1242 128 1775 948 1144b? 78 126 644 2083 1694 675 948 1046 413
k.304r.10: 1678 1404 74 461 1449 1263 356 1786 1657 384 126 948 928 757
k.304r.11: 1559 1046 359 1845 1678 1160 675 1785 1657 948 66 153 461 1449
k.304r.12: 1263 356 1401 356 675 1786 870 786 1874 1679 1473a 948 787 1786
k.304r.13: 640 1559 120a 109 895 1588 1587b 1263 1748a 618 1693 1775 708c 466
k.304r.14: 157 1679 1115 2086 636 384 880 1613 412 987 960 461 1449 1263
k.304r.15: 960 1657 1117 3 656 1786 1681 1092 1657 4 1628 786 2107 1613 109
k.304r.16: 8 1420 1297 1657 1786 559 2107 1438b 109 1357a 2004 642 520
k.304r.17: 1498 786 466 1560 782 1775 948 1922 708c 466 157 895 1663e? 960
k.304r.18: 842 656 1786 1873 358 686 1452 688 1424 1263 356 1539 26 1449 1597
k.304v.01: 360 1786 1681 686 2112 1559 1118 1 1574 2144 637 1578 1786 1657 1248a
k.304v.02: 109 1342a 1924a 1353 1678 708c 466 1562 686 1092 48 1219 1334 153 1248a
k.304v.03: 157 1782 1564 1426 277 1565 1255 1426 277 1445 748 1679 233a 863
k.304v.04: 1448 75 948 688 1424 1263 356 1922 1785 1382b 784 662 782 1489
k.304v.05: 1786 1681 1353 728 1678 786 686 1564 82 782 1679 363 1436a 1775 1582b
k.304v.06: 1678 1256 782 2030a 686 1448 904 1786 1657 235 675 1678 786 686 1499
k.304v.07: 1559 1459 360 20 21a 2152 784 1657 1786 640 1678 1092 1588b 1265a
k.304v.08: 2117a 1559 783? 1524 1775 1564 78 126 1786 1681 2112 951 109 747 1544
k.304v.09: 2083 1433 766 1874 948 1489 1922 1786 1657 1681 1681 1679 1137 109
k.304v.10: 2005a 1678 1498z 1489 1567 420c 85 1876 1786 1681 551 1242 1427 693
k.304v.11: 1575 812a 1752 130 1922 1678 912a 356 1785 1926 1681 1432 1588a? 1873
k.304v.12: 1299 1559 2129 1876 870 1559 1600? 1216 1922 1786 384 1307 2112
k.304v.13: 1786 1919 2168 1922 951 1092 1255 709 1785 1681 1092 465 1307 1559
k.304v.14: 1600? 360 900? 1679 1137 109 1678 786 1874 1466 895 1681 2111 109 1786 630
k.304v.15: 1092 1679 1588a? 2133 1178 2004 693 243b 1117 1385 1874 1091 2076 8 1449
k.304v.16: 1466 1786 559 695 1752 109 645 1678 551 1242 1775 1433 686 1324 1354c
k.304v.17: 1092 6451? 766 1886 1786 1681 1424 1117 873b 130 1567 2117a 96b? 662 1490?
k.304v.18: 782 1055 1326 1385 109 688 523 561 213^bar 1105 2083 1575 688 2078? 1255
k.304v.19: 1426 784 1657 1559 1293 1834a? 1797 1775 2002 1887 1097 162 461 2152
k.304v.20: 403 1001 675 1488 1788? 1594a 1877 1786 1681 1432 1559 1887 1 895 1559 214?
k.304v.21: 1385 411 1781 1681 2083 1317 782 555 1444 1055 213 1449 476b 3 662
k.304v.22: 1353 1165 743 688 2078 1255 1426 784 1657 1775 1564 1426 277 1565
k.304v.23: 1255 1226? 277 1445 1453 1432 1324 1354c 1117 1092 747a 1886 1775
k.304v.24: 1873 358 782 565 1786 948 558 961 8 1094 1434 1575 1353 1678 880
k.304v.25: 1592 1874 2134 1039 1786 384 1433 766 1874 948 1489 1922 1776
k.304v.26: 1001 675 1778 1681 895 1588b 686 1786 1488 1678 786 465 686 948 1489
k.304v.27: 895 235 675 1775 1559 1593 2030a 686 1448 1160 675 117 1775 961 2002
k.304v.28: 948 1144 1657 1679 233a 863 1094 1427 348 1353 2083 1329 2107 1878?
k.305r.01: 936 117 1776 1001 675 1778 964 1578 1594 951 1420 1786 561 213 551
k.305r.02: 1557 365 602a 856 948 541 624 2107 109 1323 904 1775 26 1679 1983
k.305r.03: 637 644 2080 892 1537a 895 1786 1569 26 126 1559 948 1194 85
k.305r.04: 130 1452 1741z? 1472a 336 1786 557 1353 1498 870 1559 1405 657 948
k.305r.05: 1559 786 336 1357 109 1681? 1307 1334 117 8 644 786 782 1258 1342a 2132
k.305r.06: 8 1426 516 126 1330 1559 561 539 661 637 551 1242 117 1559 688 1429 1263
k.305r.07: 356 1922 1786 1657 1716 782 1404 724 1559 1319 90b? 675 1117 2090 785 520
k.305r.08: 1498 786 461 2152 1498 2168 1019b 1657 948 1489 1127 1420 1038? 1775 2000
k.305r.09: 692 1778 1681 1420 2004 728 1297 1657 1498 1137 360 892 948 181 1452
k.305r.10: 1546 948 1559 786 356 1357 1448 1681 1786 2087 694 358 1489 2154 693
k.305r.11: 211 1694 895 1679 1115 2090 2076 1657 1681 692 3 360 1424 1689? 2080?
k.305r.12: 895 1786 1681 237 1990 1307 2112 1873 2168 1236 444 1559 6 895
k.305r.13: 1567 2129 1431 1990 1449 1681 1786 561 728 1873 1448 879 1786 1657 1681
k.305r.14: 1679? 1 1020a 1678 1442 895 2168 948 787 1160 1092 1605 2152 1618
k.305r.15: 276 1775 1559 1489 735 1301 126 694 384 1317 948 1578 510 488 1426
k.305r.16: 895 1679 1094 1434 1575 1353 1786 2166 695 895 2004 695 1144a 356
k.305r.17: 1010 1054 276 551 1058 1242 128 1776 1000a 1873 3 675 1576? 895 1105
k.305r.18: 1873 2082 1321 1786 1450 1714 1578 1342 365 693 211 1786 1681 695
k.305r.19: 1144a 356 895 2004 695 1567 420c 85 1875 1618 276 1786 1873 1432
k.305r.20: 801? 26 1449 1786 1681 946 1943c? 1256 695 1353 782 73^c 1307 1334
k.305r.21: 1775 358 1424 1679 1135 360 895 1786 1678 861 213 961 1353 1733 656
k.305r.22: 2060? 542 1786 1448 2168 675 782 20a 2132 637 1578 1786^10? 1559
k.305r.23: 557 686 692 1612 1985 1786 948 1737? 713? 774 117 1559 1452 734 1775
k.305r.24: 1191 1678 1488? 2087 931 951 688 1429 1263 356 1922 1160 615 1559
k.305r.25: 1261 2137 1353 8 920 757 1877 1778 1450 1429 10 1092 1050 951 551
k.305r.26: 1242 117 961 2004 2087 461 656 782 1560 1342 1110 1092 1605 2149
k.305r.27: 109 1775 1001 693 358 2117 893 895 5 2085 9 400? 1786 2052 403
k.305r.28: 1424 1854? 1786 1681 686 694 5 656 8 1678 1294 6? 730 1786 1681 695
k.305v.01: 1353 782 786 2107 2004 695 949 1743c 1256 622 1786 1657 1681 895
k.305v.02: 1306c 2132 695 1678 989a 1498 1115 1050a 948 1188a? 360 413 1218 1775
k.305v.03: 1433 1984 460 803 895 159 384 1429 1330 1560? 1778 812a 951 757 622
k.305v.04: 1317 2132 1922 1775 1160 2124b 1657 2082 675 1424 1330 1560 1428
k.305v.05: 1001 1786 1681 565 407 948 1922 951 1092 1255 789 1786 1657 1681 1559
k.305v.06: 1489 3 656 624 2107 109 1323 786 1342 360 895 1775 1678 1488? 2090
k.305v.07: 1924a 1191 8 1092 1432 2162 2107 1776 960 1786 1848? 1747 1160 615
k.305v.08: 1567 1255 1575 1353 1678 1429 692 1330 1560 692 1778 1567 1429 10 1752
k.305v.09: 2132 1922 1678 551 1242 686 1776 2168? 8 1449 12a 948 1301 126 1786
k.305v.10: 1926 1481 110 1722 1578 895 734 1657 870 1679 633a 948 766 1020a 1785
k.305v.11: 695 1353 1559 1600? 1559 2129 863 895 3 695 1786 1873 1678 1258 1342a
k.305v.12: 1420 1193 1576 1681 707 1657 33 937 1657 1775 961 748 1092 895 497
k.305v.13: 1678 1296 1886 1786 1681 686 2112 1559 904 1559 737 1786 1681 1450 497?
k.305v.14: 1427 359 1353 1348 895 523 1178 1786 1657 1681 407 1889 1887 1258 780
k.305v.15: 2150 1786 1681 1353 1752 1873 1681 695 1453 1445 1588b 695 948 1489
k.305v.16: 1775 1160 615 1778 1926 551 1242 1786 559 782 1564 965 785 1786 2111 109
k.305v.17: 1600? 1679 2086a 1877 1786 1681 2111 109 1560 1317 1559 786 1874 1559 735
k.305v.18: 1216 1092 1560 982? 275 1775 358 1778 895 1296 153 1576 1786 1735
k.305v.19: 1317 695 1444 12a 948 1679 1482 1255 785 622 1785 358 686 1353 1346
k.305v.20: 782 1498 2090 656 1296a 1498 1678 1001 1786 558 692 3 656 1628 278
k.305v.21: 1182 1979 1873 1657 67 688 359 1448 870 1298a? 1785 420 407 565 948
k.305v.22: 1922 360 1432 948 1922 360 951 1092 1255 1621a 1657 782 1489
k.305v.23: 1317 539 1924a 1782 1493 692 1160 615 382 1427 780 19? 2071 1657 67
k.305v.24: 1559 1373 1247 117 1498 1565 666? 895 786 1320 951 529^bar 964 1427 2152
k.305v.25: 8 487? 690 780 1432 1559 1775 1560 460 1681 686 1788? 1301 126 1786 1481
k.305v.26: 372 1578 1786 1681 1444 2004 1775 961 1778 1926 2038 1247 117 2111 109
k.305v.27: 2060 374 1385 1657 208 1460 126 1775 301z? 358 1778 1657 1678 1449 893
k.305v.28: 895 1567 786 460 895 1785 1093 1404e 1874 1363 1657 1100 1681 686 1785
k.306r.01: 908 2071 117 1786 559 1623 360 162 217 1567 1265 85 1873 1786
k.306r.02: 1115 1367 1873 8 1573 895 2111 109 4000 9933 3266 1030? 1414
k.306r.03: 890 3270 2392 1414 996 3272 999 9933 1775 1657 1433 3
k.306r.04: 675 8 1678 1296 109 892 1681 1353 1420 666 8 904 1657 1146
k.306r.05: 2001 1786 384 1432 1578 1364 78 136 1559 693 373 8 895 1354c
k.306r.06: 931 5 1742 1872 948 893 1432 782 1258 1342a 2132 1346
k.306r.07: 356 1564 85 1874 1775 1926 1448 1420 1786 559 688 1564 85 116?
k.306r.08: 1559 2080? 624 1679 2040a 1678 85 730z 365 1498 870 1303
k.306r.09: 1657 734a 1657 1722 8 1449 1778 4000 9933 1308? 741? 212
k.306r.10: 1149 888a? 2026 917 3272 303 1993 2399 2476 1414
k.306r.11: 1775 895 1623 950 1353 1432 1323 360 384 1353 1323 662
k.306r.12: 1137 153 1373 1775 1674 1094 1427 656 1333 1453 1445 1160 615 2083 1432
k.306r.13: 1679 202? 1385 948 1263 1873 1786 557 1353 1434 2087 735a 2086 780
k.306r.14: 1776 1000 675 1778 1681 2071 1559 84 544 2152 1578 1354c 78 1117 520a
k.306r.15: 1498 1887 1256 2107 1091 1388c? 109 1461c 1786 1873 1191 1187 109 692 1317
k.306r.16: 1321 1261 1559 8 735a 2086 780 1786 1400? 1353 2047c 1921 1775 782
k.306r.17: 1429 948 1193 895? 1160 615 1621c 1262 1323 656 1256 692 1028? 692
k.306r.18: 1775 1564 1426 277 1565 1255 1426 277 1613 360 692 1194b 78 2002 690
k.306r.19: 213 878 1679 1094 1427 892 1786 1681 1429 2096c 1874 202 1388
k.306r.20: 1263 1874 735a 2086 786 1334a 1874 1786 558 1191 1188b? 2059 782
k.306r.21: 1105 1564 1876 1786 1559 492 1323 656 1160 1259 462^bar? 1420 1775
k.306r.22: 358 686 1207 1194 1564 1426 277 1565 1255 1427 2051 1559 1452 1025c
k.306r.23: 786 356 1873 782 1657 1138 1926 895 2112 126 2168 948 928 1621c
k.306r.24: 728a 786a 465 1786 1488 1490? 1317 1578 2051 1429 694 895 1588b 1268
k.306r.25: 656 1782 358 2083 692 662 1357 1567 1127 1559 1731 774 117 1681
k.306r.26: 635 1353 1382b 662 1786 1681 1127 693 1343 780 1334 895 1567 1404
k.306r.27: 372 1449 1707 1786 1400? 770 164a 1657 657 1786 1681 870 1848? 1657
k.306v.01: 1684 1873 2004 1559 288 2086 1255 787 755b 1334 686 1775 440 767?
k.306v.02: 895 693 211 1786 384 1444 1786 1681 288 1567 1291 1353 1191 1678 1557 657
k.306v.03: 1404e 1873 1786 509 1236 2084 728 1873 384 1874 1317 535a 1326 5 1256
k.306v.04: 2151 1559 909a? 1901 1307 1782 693 360 937 1628 491 1424 892 1353
k.306v.05: 1433 1432 1342 213 948 1178 1737a 359 1353 1756 360 1678 1586? 1440
k.306v.06: 1127 1564 1426 277 1565 1255 1429 1786 1657 987 409 695 1559 1489
k.306v.07: 1115 1050b 1786 1681 1178 762 873 1207 537 1683? 695 1775 1564 1426 277
k.306v.08: 1565 1255 1426 277 1588b 1444 384 1657 358 1786 1681 1117 2053 1019a 3
k.306v.09: 1657 563 8 2177 1117 1564 948 1694a 1678 1565 616 895 895 2005 1618
k.306v.10: 535a 10 2152 1178 1778 1678 2087 213 1786 1144b 78 692 1564 1426 277
k.306v.11: 1565 1255 1426 277 1786 1320 1433 542a 2082 1775 961 1296 1786 1681
k.306v.12: 1653? 5 870 1314? 1498 559 1092 360 2107 1886 8 206 1014a 2085 1529
k.306v.13: 1348 895 1178 1678 1413 1775 358 686 694 1301 782 1432 1778 1681
k.306v.14: 1591 707 1138 1786 382 1353 1432 466 358 1268 1217 355 1782
k.306v.15: 1325 1886 1097 467 361 1578 948 1092 682 360 1449 637 713 774 128
k.306v.16: 1786 8 561 213 358 92 552a 948 1488? 1146 1681 1353 1258 160
k.306v.17: 1262 361 8 637 690 213 8 1578 1782Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 417, no. 114, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 22 December 1789, k. 339-343
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/417/index.html images 0388 (k.339r), 0389 (k.339v-340r),
# 0390 (k.340v-341r), 0391 (k.341v-342r), 0392 (k.342v), 0393 (k.343r)
# Heading: "St Petersbourg ce 22. Xbre 1789. / reçu le 2. Janvier 1790." "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.343r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.339r
Nimem poiechał do Dworu w Niedzielę, ledwie wy=
deszyfrowanym było kilkanaście wierszy z listu WKMci
de 9. Xbris, ktore mię uwiadomiły o propozycyi względem
Alliansu. U Dworu uyrzałem w minie Markowa
chęć mowienia ze mną; czekałem tedy poki nie zacznie.
Wziął assumpt od exklamacyi nad fałszem tych
nowin o wniściu Woyska Rossyiskiego do Litwy, y iakoby
Rossya miała ofiarować Gdańsk Krolowi Pruskiemu.
Opowiedziałem mu co wiedziałem o ostatniey z tych
dwoch Kathegoryi, y iakem o niey mowił w ostatnią
Srodę z Podkanclerzym; y o drugiey Kathegoryi
twierdziłem, że nas nią zatrwożono, lubo w prawdzie
# k.339v
nie wiele wiary znalazła. Markow zaprzeczał iak nay=
wyraźniey obydwom Kathegoryom, y przydał, że poydą
względem nich wyraźne do Stackelberga rozkazy,
ktorych treść będzie mi kommunikowana. O Alliansie
Markow nie wspomniał, a jam tey materyi unikał dla
tego właśnie, żem chciał wprzod wiedzieć Contenta
listu WKMci, y rozeszlismy się z Markowem po
Dość Przyiacielskiey rozmowie.
Witworth także mię zagadnął u Dworu o
materyi Alliansu; stanęło na tym, że się z Nim
miałem widzieć nazaiutrz. Wczoray zrana byłem
u Niego y gadałem z Nim bardziey w tonie Depeszy
Deputacyiney, lubo z powierzchowną ufnością. Widzia=
łem, że chciał odemnie wiedzieć co tu myślą o tym
Alliansie, y że zapewne będą z tym wyieżdżać, że
Krol Pruski tamował Nam zrobienie Alliansu z
Niemi; ale że to wielka rożnica wciągać Nas w
woynę przez Allians, iak Rossya chciała, albo
# k.340r
czynić Allians odporny; że poki Rossya w woynie
nikt zapewne z Nią Traktatu nie zechce, lecz po
zawarciu pokoiu będzie mogła przystąpić do tego
Traktatu, ktory my zrobiemy z Krolem Pruskim.
Tum sobie pomyslał, że te przystąpienie wychodziłoby
na owe Systemma, koło ktorego pracował Macartney
w Roku 1766. Bez amplifikacyi iednak odpowiedzia=
=łem tylko /: wiedząc że to wpadnie w gust Jego:/ że
coś nakształt takowego układało się podczas Mini=
=sterium Macartney. Witworth także też to sobie
przypomniał. A ja na kwestyą o ktorą On dopyty=
=wał się z naywiększą ciekawością, iak tu myślą o
tym Alliansie?, odpowiedziałem że nie wiem, bo z
nikim o tym niegadałem. W wieczor byłem u
Podkanclerzego, On ci mię pierwszy zagabnął pytaiąc
się co słychać nowego? Odpowiedziałem; musisz
WPan wiedzieć od Stackelberga, ktorego Krol uwiado=
=mić kazał o Konferencyi Luchesiniego. Dla zabała[?]=
# k.340v
=mucenia umyslnie wszedłem w opowiedzenie tey
trwogi ktora się u Nas wszczęła o wniyściu Woyska
Rossyiskiego do Litwy; na reszcie dotknąłem słow
ktore kończyły list Krola Pruskiego w materyi Alliansu
y zaraz natychmiast wsadziłem przyczyny kommunika=
=cyi uczynioney o tym Pnu Stackelbergowi. Odpowiedział
mi: że Stackelberg będzie miał rozkazy upewnienia
o fałszu tey wieści o wniściu Woyska, czemu ja tym
czasem mogę bespiecznie zaprzeczać, y że mi daie[?] te
zlecenie; że gdyby Rossya chciała czynić Polszcze krzywdę
nie wyciągałaby tego Woyska, ktore miała u Nas; y
że żadnych zkąd nieczyniono propozycyi względem
Gdańska. W tym mieyscu rzekłem mu: kiedyś mię
WPan kilkakrotnie zapytywał, czyli my niebędziemy
pierwsi ofiarować Gdańsk Krolowi Pruskiemu?;
odpowiadałem WPanu nie precise, teraz zaś WPana
upewnić mogę, że my pierwsi niebędziemy wyieżdżać
z Gdańskiem, a to naytwardziey[?] dlatego, że obzieramy
się na Dwor Rossyiski. Takie zapewnienie, z ktorego
# k.341r
On się zdał być kontent, uczyniłem na fundamencie
listu WKMci, w ktorym mi wyrażasz o zdaniu Marsz:
Małachowskiego w tey mierze. Po tym zboczeniu
od materyi Alliansu, Podkanclerzy wrocił się do niey
mowiąc: Teraz tedy po oswiadczeniu Krola Pruskiego
On będzie czekał na wasze propozycye. Odpowiedź
moia choć nic niedecyduiąca, była iednak takowa,
żem mu dał do zrozumienia, że my się na nich
będziemy obzierali, y że nie straciemy z oczu przeswiad=
=czenia o potrzebie ich przyiazni. Tu bąknął nie=
=więcey iak te słowa: Nam odmowiliscie Alliansu,
podchwyciłem te słowa tą odpowiedzią, że kwestya
iest o Allians odporny, y że w tym dał Luchesini
upewnienie. Zboczylismy po tym do potocznych
Dyskursow, aż znowu Podkanclerzy wyrwał się z
temi słowami: wy tedy zrobicie Allians z Krolem
Pruskim? iescze do tego daleko, rzekłem, ale
twierdzę zawsze WPanu, nie mniey nas za lekkomysl=
# k.341v
=nych; my się w woynę wciągnąć niedamy, a z resztą
powiadam WPanu, że mamy dobre nowiny. On mnie
poniekąd zrozumiał, żem chciał w Niego wmowić,
że teraz krzątaią się sekretnie koło pokoiu, y że iest
apparencya że się zrobi; a że my też także wiemy
o tym. Podkanclerzy: ale Krol Pruski, ktory na wiosnę
chce woynę zacząć, zechce was w nią wmięszać
przez powab Galicyi. Ja: Nie rozumiey WPan żebyśmy
tak daleko zabrnęli; jam się sam nauczył rozumu
z odpowiedzi, ktorą mi dał względem Galicyi Poseł
Angielski; a y drudzy maią u Nas rozum; jeżeli
iest kwestya o Alliansie, to o Alliansie odpornym,
y na tym skonczylismy.
Powiadał mi Podkanclerzy, iż tandem Bra=
=nicki y drudzy w Sprawie Ponińskiego uwolnieni
są od Komportacyi Dokumentow. Wszakżem[?],
rzekłem, twierdził WPanu, że tak będzie. On:
Ale Brat Ponińskiego chce być Instygatorem;
# k.342r
puszczą rzeczy płazem; nikt Branickiego, ktory
wszystkie figle wyrządza, prześladować niechce,
_quoiqu'il crie avant qu'on l'ecorche_, y tu dałem
Do zrozumienia, że się Stackelberg łączy do niego y
pisze bayki, iak to WKMć widziałeś w moim Donie=
=sieniu de 1. Xbris. Onić to nareszcie sami wiedzą,
Ale ten Stackelberg, ktory ma widzę w celu zabruź=
dzić[?] u nas rzeczy, mierzy zawsze do tego: _droit_
_au solide alloit Bartholomée_. Nie wszystko się to
udaie, iak się udało w pewney Sprawie. Zapytał się
też także Podkanclerzy, co to za historya, ktora się tycze
Mieszczan? odpowiedziałem; że Branicki w dzień
Koronacyi WKMci siedział przy kilku parach Pisto=
=letow, a potym posyłał Emissaryuszow do Miesz=
=czan, aby się buntowali. Na te opowiadanie
Podkanclerzy wzruszył ramionami. Witworth
wyraźnie mi powiedział, bez mego nawet zapytania
że tę całą historyą Mieszczańską, ktorą potym
_trzeba_ było naprawiać, wykroił[?] pod ręką Stackelberg.
# k.342v
Jam przed powieścią Witwortha był w tey opinij
a może y pewności, ale niechciałem o niey czynić
wzmianki; bobyś WKMć był temu niewierzył.
Ja będę Mił: Panie! w zdaniu Małachowskiego
że lepiey się stało, że Pan Moszyński nie wyszczegul=
=nił tego żądania, aby Moskwa oswiadczyła, że nas
faworyzować będzie w handlu Czarno-morskim.
Inaczey myslić nie mogę iak tak, że handel wyro=
=bi się po tym zwłaszcza kiedy Polska będzie miała
iakaś konsyderacyą w oczach Rossyi.
Moie nowiny względem krzątania się Turec=
=kiego o pokoy zgadzaią się zupełnie z wiadomo=
=ściami Witwortha y oba iesteśmy w tym prze=
=świadczeniu, że pokoy może nastąpić przed
końcem zimy. Witworth wie tak iak y Ja, że
przybyły onegday Kuryer do Cobentzla przywiozł
zwolnienie Cesarza względem kondycyi pokoiu:
z czego, powiedział mi Witworth, są tu kontenci.
# k.343r
On rozumie że Xiążę de Nassau, ktory poiechał
do Finlandyi negocyuie sekretnie pokoy z Szwecyą.
Jam mu rzekł na to: że więcey mam pewności, iż
się to koiarzy przez Hiszpanią.
Supplikuię WKMci o pokazanie tego listu
Marszałkowi Małachowskiemu, do ktorego ja
dziś krotko tylko piszę, że się referuię do listu
mego do WKMci.
# signed: Deboli
# Notes: k.339r line 1 "Nimem" is written with a gap ("Nim em"). k.340r last line / k.340v first line
# "zabała= / =mucenia" (= zabałamucenia); the "c" of "=mucenia" is faint. k.340v line 9 "daie[?]" (or "dać");
# line 18 "naytwardziey[?]" written over a correction. k.341v line 16 "Wszakżem[?]" written like "Wzakżem".
# k.342r lines 7-8 "zabruź= / dzić[?]" as written (sense "zabrużdżić"/"zaburzyć"?); last line "wykroił[?]"
# written like "wykuoit". "drudzy" (k.341v lines 11, 15) is written with a looped d, reads like "Dnidy".
# French passages kept in place and underlined as in the manuscript: k.342r "quoiqu'il crie avant qu'on
# l'ecorche", "droit au solide alloit Bartholomée"; "trzeba" (k.342r last line) is underlined.
# Catchwords: k.341r ends "lekkomysl=" with the catchword "nych" below the last line; k.341v begins "=nych;"
# (kept once). k.342v ends with the catchword "On" for k.343r ("On rozumie"), kept once.
# k.343r: the text and signature fill the upper third; the rest of the page is blank. No enclosure in images 0388-0393.Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 417, no. 114, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 22 December 1789, k. 339-343
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/417/index.html images 0388 (k.339r), 0389 (k.339v-340r),
# 0390 (k.340v-341r), 0391 (k.341v-342r), 0392 (k.342v), 0393 (k.343r)
# Heading: "St Petersbourg ce 22. Xbre 1789. / reçu le 2. Janvier 1790." "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.343r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.339r
Nimem poiechał do Dworu w Niedzielę, ledwie wy=
deszyfrowanym było kilkanaście wierszy z listu WKMci
de 9. Xbris, ktore mię uwiadomiły o propozycyi względem
Alliansu. U Dworu uyrzałem w minie Markowa
chęć mowienia ze mną; czekałem tedy poki nie zacznie.
Wziął assumpt od exklamacyi nad fałszem tych
nowin o wniściu Woyska Rossyiskiego do Litwy, y iakoby
Rossya miała ofiarować Gdańsk Krolowi Pruskiemu.
Opowiedziałem mu co wiedziałem o ostatniey z tych
dwoch Kathegoryi, y iakem o niey mowił w ostatnią
Srodę z Podkanclerzym; y o drugiey Kathegoryi
twierdziłem, że nas nią zatrwożono, lubo w prawdzie
# k.339v
nie wiele wiary znalazła. Markow zaprzeczał iak nay=
wyraźniey obydwom Kathegoryom, y przydał, że poydą
względem nich wyraźne do Stackelberga rozkazy,
ktorych treść będzie mi kommunikowana. O Alliansie
Markow nie wspomniał, a jam tey materyi unikał dla
tego właśnie, żem chciał wprzod wiedzieć Contenta
listu WKMci, y rozeszlismy się z Markowem po
Dość Przyiacielskiey rozmowie.
Witworth także mię zagadnął u Dworu o
materyi Alliansu; stanęło na tym, że się z Nim
miałem widzieć nazaiutrz. Wczoray zrana byłem
u Niego y gadałem z Nim bardziey w tonie Depeszy
Deputacyiney, lubo z powierzchowną ufnością. Widzia=
łem, że chciał odemnie wiedzieć co tu myślą o tym
Alliansie, y że zapewne będą z tym wyieżdżać, że
Krol Pruski tamował Nam zrobienie Alliansu z
Niemi; ale że to wielka rożnica wciągać Nas w
woynę przez Allians, iak Rossya chciała, albo
# k.340r
czynić Allians odporny; że poki Rossya w woynie
nikt zapewne z Nią Traktatu nie zechce, lecz po
zawarciu pokoiu będzie mogła przystąpić do tego
Traktatu, ktory my zrobiemy z Krolem Pruskim.
Tum sobie pomyslał, że te przystąpienie wychodziłoby
na owe Systemma, koło ktorego pracował Macartney
w Roku 1766. Bez amplifikacyi iednak odpowiedzia=
=łem tylko /: wiedząc że to wpadnie w gust Jego:/ że
coś nakształt takowego układało się podczas Mini=
=sterium Macartney. Witworth także też to sobie
przypomniał. A ja na kwestyą o ktorą On dopyty=
=wał się z naywiększą ciekawością, iak tu myślą o
tym Alliansie?, odpowiedziałem że nie wiem, bo z
nikim o tym niegadałem. W wieczor byłem u
Podkanclerzego, On ci mię pierwszy zagabnął pytaiąc
się co słychać nowego? Odpowiedziałem; musisz
WPan wiedzieć od Stackelberga, ktorego Krol uwiado=
=mić kazał o Konferencyi Luchesiniego. Dla zabała[?]=
# k.340v
=mucenia umyslnie wszedłem w opowiedzenie tey
trwogi ktora się u Nas wszczęła o wniyściu Woyska
Rossyiskiego do Litwy; na reszcie dotknąłem słow
ktore kończyły list Krola Pruskiego w materyi Alliansu
y zaraz natychmiast wsadziłem przyczyny kommunika=
=cyi uczynioney o tym Pnu Stackelbergowi. Odpowiedział
mi: że Stackelberg będzie miał rozkazy upewnienia
o fałszu tey wieści o wniściu Woyska, czemu ja tym
czasem mogę bespiecznie zaprzeczać, y że mi daie[?] te
zlecenie; że gdyby Rossya chciała czynić Polszcze krzywdę
nie wyciągałaby tego Woyska, ktore miała u Nas; y
że żadnych zkąd nieczyniono propozycyi względem
Gdańska. W tym mieyscu rzekłem mu: kiedyś mię
WPan kilkakrotnie zapytywał, czyli my niebędziemy
pierwsi ofiarować Gdańsk Krolowi Pruskiemu?;
odpowiadałem WPanu nie precise, teraz zaś WPana
upewnić mogę, że my pierwsi niebędziemy wyieżdżać
z Gdańskiem, a to naytwardziey[?] dlatego, że obzieramy
się na Dwor Rossyiski. Takie zapewnienie, z ktorego
# k.341r
On się zdał być kontent, uczyniłem na fundamencie
listu WKMci, w ktorym mi wyrażasz o zdaniu Marsz:
Małachowskiego w tey mierze. Po tym zboczeniu
od materyi Alliansu, Podkanclerzy wrocił się do niey
mowiąc: Teraz tedy po oswiadczeniu Krola Pruskiego
On będzie czekał na wasze propozycye. Odpowiedź
moia choć nic niedecyduiąca, była iednak takowa,
żem mu dał do zrozumienia, że my się na nich
będziemy obzierali, y że nie straciemy z oczu przeswiad=
=czenia o potrzebie ich przyiazni. Tu bąknął nie=
=więcey iak te słowa: Nam odmowiliscie Alliansu,
podchwyciłem te słowa tą odpowiedzią, że kwestya
iest o Allians odporny, y że w tym dał Luchesini
upewnienie. Zboczylismy po tym do potocznych
Dyskursow, aż znowu Podkanclerzy wyrwał się z
temi słowami: wy tedy zrobicie Allians z Krolem
Pruskim? iescze do tego daleko, rzekłem, ale
twierdzę zawsze WPanu, nie mniey nas za lekkomysl=
# k.341v
=nych; my się w woynę wciągnąć niedamy, a z resztą
powiadam WPanu, że mamy dobre nowiny. On mnie
poniekąd zrozumiał, żem chciał w Niego wmowić,
że teraz krzątaią się sekretnie koło pokoiu, y że iest
apparencya że się zrobi; a że my też także wiemy
o tym. Podkanclerzy: ale Krol Pruski, ktory na wiosnę
chce woynę zacząć, zechce was w nią wmięszać
przez powab Galicyi. Ja: Nie rozumiey WPan żebyśmy
tak daleko zabrnęli; jam się sam nauczył rozumu
z odpowiedzi, ktorą mi dał względem Galicyi Poseł
Angielski; a y drudzy maią u Nas rozum; jeżeli
iest kwestya o Alliansie, to o Alliansie odpornym,
y na tym skonczylismy.
Powiadał mi Podkanclerzy, iż tandem Bra=
=nicki y drudzy w Sprawie Ponińskiego uwolnieni
są od Komportacyi Dokumentow. Wszakżem[?],
rzekłem, twierdził WPanu, że tak będzie. On:
Ale Brat Ponińskiego chce być Instygatorem;
# k.342r
puszczą rzeczy płazem; nikt Branickiego, ktory
wszystkie figle wyrządza, prześladować niechce,
_quoiqu'il crie avant qu'on l'ecorche_, y tu dałem
Do zrozumienia, że się Stackelberg łączy do niego y
pisze bayki, iak to WKMć widziałeś w moim Donie=
=sieniu de 1. Xbris. Onić to nareszcie sami wiedzą,
Ale ten Stackelberg, ktory ma widzę w celu zabruź=
dzić[?] u nas rzeczy, mierzy zawsze do tego: _droit_
_au solide alloit Bartholomée_. Nie wszystko się to
udaie, iak się udało w pewney Sprawie. Zapytał się
też także Podkanclerzy, co to za historya, ktora się tycze
Mieszczan? odpowiedziałem; że Branicki w dzień
Koronacyi WKMci siedział przy kilku parach Pisto=
=letow, a potym posyłał Emissaryuszow do Miesz=
=czan, aby się buntowali. Na te opowiadanie
Podkanclerzy wzruszył ramionami. Witworth
wyraźnie mi powiedział, bez mego nawet zapytania
że tę całą historyą Mieszczańską, ktorą potym
_trzeba_ było naprawiać, wykroił[?] pod ręką Stackelberg.
# k.342v
Jam przed powieścią Witwortha był w tey opinij
a może y pewności, ale niechciałem o niey czynić
wzmianki; bobyś WKMć był temu niewierzył.
Ja będę Mił: Panie! w zdaniu Małachowskiego
że lepiey się stało, że Pan Moszyński nie wyszczegul=
=nił tego żądania, aby Moskwa oswiadczyła, że nas
faworyzować będzie w handlu Czarno-morskim.
Inaczey myslić nie mogę iak tak, że handel wyro=
=bi się po tym zwłaszcza kiedy Polska będzie miała
iakaś konsyderacyą w oczach Rossyi.
Moie nowiny względem krzątania się Turec=
=kiego o pokoy zgadzaią się zupełnie z wiadomo=
=ściami Witwortha y oba iesteśmy w tym prze=
=świadczeniu, że pokoy może nastąpić przed
końcem zimy. Witworth wie tak iak y Ja, że
przybyły onegday Kuryer do Cobentzla przywiozł
zwolnienie Cesarza względem kondycyi pokoiu:
z czego, powiedział mi Witworth, są tu kontenci.
# k.343r
On rozumie że Xiążę de Nassau, ktory poiechał
do Finlandyi negocyuie sekretnie pokoy z Szwecyą.
Jam mu rzekł na to: że więcey mam pewności, iż
się to koiarzy przez Hiszpanią.
Supplikuię WKMci o pokazanie tego listu
Marszałkowi Małachowskiemu, do ktorego ja
dziś krotko tylko piszę, że się referuię do listu
mego do WKMci.
# signed: Deboli
# Notes: k.339r line 1 "Nimem" is written with a gap ("Nim em"). k.340r last line / k.340v first line
# "zabała= / =mucenia" (= zabałamucenia); the "c" of "=mucenia" is faint. k.340v line 9 "daie[?]" (or "dać");
# line 18 "naytwardziey[?]" written over a correction. k.341v line 16 "Wszakżem[?]" written like "Wzakżem".
# k.342r lines 7-8 "zabruź= / dzić[?]" as written (sense "zabrużdżić"/"zaburzyć"?); last line "wykroił[?]"
# written like "wykuoit". "drudzy" (k.341v lines 11, 15) is written with a looped d, reads like "Dnidy".
# French passages kept in place and underlined as in the manuscript: k.342r "quoiqu'il crie avant qu'on
# l'ecorche", "droit au solide alloit Bartholomée"; "trzeba" (k.342r last line) is underlined.
# Catchwords: k.341r ends "lekkomysl=" with the catchword "nych" below the last line; k.341v begins "=nych;"
# (kept once). k.342v ends with the catchword "On" for k.343r ("On rozumie"), kept once.
# k.343r: the text and signature fill the upper third; the rest of the page is blank. No enclosure in images 0388-0393.c108_1789-12-25 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 108, k. 307-308v, 1789-12-25) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription
# AGAD Zbiór Popielów 17, no. 108, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 25 December 1789, k. 307-308v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/17/index.html images 0395 (k.307r), 0396 (k.307v-308r), 0397 (k.308v)
# One token per number group. A letter written under a group is appended (355a). ? = unsure reading.
# Hand: 5 is written like "s", 6 like "b", 8 like a crossed 0 ("θ"), 9 like "q"; 0 and 8 are often hard to tell apart.
# k.307r top, clear: "ce 25. Xbre 1789." / "reçue le 6. Janvier 1790."; old folio number 345 struck, 307; heading "Sire!".
# Close on k.308v, clear: "Je suis avec le plus profond Respect / Sire / De Votre Majesté / le très humble, très obéis-
# sant fidel sujet et servi-teur. Deboli" / "St Petersbourg ce 25. Xbre 1789".
# Catchwords (not tokens): 558 at the foot of k.307r; 1093 at the foot of k.307v; 1589 at the foot of k.308r.
# Transcribed from the scans, 27 Oct 2026.
k.307r.01: 1559 1087 29 126 1786 384 1564 85 110 1786 1559 766 1578 1786 509 757 1877 1678 1160 615
k.307r.02: 948 1466 1678 75 2067 1334 686 1786 800 1291 675 1489 1346 1678 1098? 214
k.307r.03: 690 780 1429 686 561 213 1578 1092 1382b 937a 676 1558 2076 1618 1420 1432
k.307r.04: 407 1778 382 1466 948 559 2117a 90b? 407 951 1092 1255 789 1786 1873 895
k.307r.05: 1559 2129 1915 1657 870 373 690 7 1873 1429 1559 1600 1786 384 2051 1466
k.307r.06: 559 1317 695 734c 622 1679 1559 1266 2076 1215 117 1293 1678 1307 1786 1873
k.307r.07: 1559 559 686 1432 2059 1990 731 441 127 2107 1873 895 1982 1021a 26 870
k.307r.08: 1786 1681 75 1307 1334 728 812a 1259 2090 2076 1699 129 1389 948 951 1489
k.307r.09: 1795 2039b 1657 288 1 507 561 728 1657 2080 193 1054 784 1775 1432 1990 1429
k.307r.10: 10 1476 2059 420c 90b? 2076 8 1233 1679 461 1678 4 1489 1255 4 561 1657 1490
k.307r.11: 1353 8 1093 1357 636 385 1678 1053 2107 1795 2039b 1657 288 1 1786 1461
k.307r.12: 1685 1342a 384 1990 1317 695 895 1498 734c 622 1944 693 218 1555 1876 503a?
k.307r.13: 787 1357 1559 874 1678 1681 1775 427 1429 10 1276 2004 756 948 1466 1678
k.307r.14: 75 2067 1334 686 1786 358 1678 693 5 1256 2151 1926 404 360 1481 365 2083?
k.307r.15: 1681 1432 407 1466 951 1092 1255 789 1786 1657 1555a 1873 895 1353 693
k.307r.16: 360 1559 1681 358 2107 150 1903 558 3 656 1559 1452 734 713 1243 895
k.307r.17: 2004 786 1404e 1657 662 1117 1145a 1657 1560 1019a 98a? 361 1426 784 1657
k.307r.18: 1398 1354c 1256 85 509b 213 757 109 1788 420 2052 1444 1873 1781 2100?
k.307r.19: 1498 1785 1988? 8 951 1092 1255 1019a 1922 1307 2004 693 243b 1117
k.307r.20: 873b 509 1449 1681 2107 2080? 1775 895 1108 1 466 1679 1437 1353 1559
k.307r.21: 1321 1255 2084 693 373 26 713 1243 117 1559 83a 2162a 1887 1679 24? 1663?
k.307v.01: 558 728 757 109 892 1559 1452 688 1429 1263 356 1775 2037 1444 1055
k.307v.02: 1657 24 1903 1559 615 774 373 561 213 1473a 622 1567 1898? 801? 2108?
k.307v.03: 407 642 1748a 362 695 1786 895 948 1405 90b? 694 882 1151 109 892
k.307v.04: 1559 275 74 153 158 1317 1326 356 1785 1488? 1481? 1678 3 1303 356 82a
k.307v.05: 782 1396 2132 1394 359 65 1786 1873 237 895 2004 1466 1786 1216
k.307v.06: 559 1990 1353 1236 1699 1657 657 1786 1432 615 774 1657 67 360
k.307v.07: 694 1173 356 142 1092 787 1573 1353 693 209 782 1151 109 895 1678
k.307v.08: 2154 158 1317 1326 356 1559 1236 1775 1748a 657 384 1430 688
k.307v.09: 1429 1263 1874 1466 1564 85 110 1215 1874 1559 1091 1317 734c 1786
k.307v.10: 561 692 21a 2150 1117 1327 657 1786 895 154a 1529 893 1694 213 1785
k.307v.11: 948 1569 686 1562 1757 360 1978? 1786 407 1444 341? 1317 532b 1987 787
k.307v.12: 1560 784 1786 384 895 763 635 1775 1873 2166 1678 762 1420 2168
k.307v.13: 1578 1679 1094 1427 895 1786 2166 2004 1342a 8 1092 688 288 636
k.307v.14: 8 1552 109 2162a 360 892 1922 1242 117 1776 1568? 460 1567 1293
k.307v.15: 1352 1786 559 1559 2117a 90b? 2076 1092 1564 895 780 1679 1567 1293
k.307v.16: 782 1261 9 1786 1679 678 8 1449 202 1786 559 1559 1678 1262 1341
k.307v.17: 2076 1873 782 786 686 895 2107 2132 2076 2045 1876 1786 2059
k.307v.18: 1990 1432 1498 1375 358 2076 2083 1127 1887? 786 780 728 1674 688
k.307v.19: 1651 691 1432 407 1778 1253 618 1236b 954 784 781 1873 1092 374
k.307v.20: 1426 5 2078 1887? 2002 1424 109? 1092 622 1431 1253 1775 951 1092 1255?
k.307v.21: 1019a 1922 912 1353 2087 213 1307 1992b? 1785 1873 420 1678 964
k.307v.22: 895 542 1873 1786 1432 26 1449 1786 1681 895 2112 1990 1567 1093
k.307v.23: 1357 2076 1236 1678 1394 412 1525a 1874 1690 1562 1657 1825? 1775
k.307v.24: 1049a 1665 126 1582b 1182 1058 1242 128 2083 713 466 1588b 541e? 5 1256
k.307v.25: 2152 1061 420 21a 2152 948 5 2085 1685? 356 1381b? 936 1559 688 1429 1263
k.307v.26: 356 1466 1678 75 2067 1334 686 1775 1600? 692 782 1432 1998 267 360
k.307v.27: 1786 1681 764 109 695 1450 2060 1115 1050b 948 33 1669 2447? 780 2150
k.307v.28: 2107 551 1242 117 26 870 1786 1657 1681 1115 1432 874 109 75 1092 1564
k.307v.29: 786 789 1450 1679 1114? 2076 1353 1699 1873 895 686 1324 1354c 1628 1669
k.308r.01: 1092 1685 1426 466 1559 1775 1092 895 559 2107 1786 640 895 1623 373
k.308r.02: 1786 393b 1669 532b 1987 782 2150 2107 1786 787 1117 2090? 785 749 1786
k.308r.03: 1681 2177 1786 237 1433 782 5 1337 937 948 541 624 2107 109 1323 904 1678
k.308r.04: 874 1874 21a 2151 1657 948 1489 2083 1678 1449 1367 786 519a 110 662
k.308r.05: 1786 1296 1886 1786 1681 1432 1433 1375c 1695 284 693 1255 1785 1926
k.308r.06: 1681 1564 85 1877 374 97 1659 1786 557 1092 895 2447? 407 1201 1786 718?
k.308r.07: 213 1432 895 1092 688 663 1775 1748 2177 1371 1353 1786 1681 1432
k.308r.08: 1489 1999 1559 1678 752 356 1922 75 411 1678 1307 1775 1160 1489 1564
k.308r.09: 8 509b 686 1786 2107 1657 1982 1021a 762 384 1623 782 1396 2132
k.308r.10: 1786 75 1628 1334 407 1173 948 98a? 361 1426 1021a 782 874 1466
k.308r.11: 1678 551 1242 686 1782 1432 1747 936 109 1426 94 1876 1482 1567 688
k.308r.12: 1507b? 2076 1578 386? 1567 1317 637 8 352 1873 1786 559 352 728 1433
k.308r.13: 1117 1327 2076 1786 1873 1191 1679 221 85 1876 1786 1400? 1353 1578 895 1547
k.308r.14: 1092? 1657 1117 1748a 1573 1353 1786 1681 1432 961 1048 246 1488? 948 2086
k.308r.15: 1255 784 1657 181 1657 1565 1357 352 1873 1775 466 2082 959 288
k.308r.16: 1255 466 1364 1117 288? 892 1873 987? 1317 693 694 1775 453 2107
k.308r.17: 1657 1983 26 1449 1786 1735 895 359 1439 2076 1420 1786 763 694 1093
k.308r.18: 1404e 1876 1100 1681 686 411 181 109 1786 1444 1055 386 1567 686 2059
k.308r.19: 1679 620 2080 895 693 1323 780 1334 128 1678 694 1321 686 1786
k.308r.20: 900? 1432 1578 1194b 78 1498 2168 1019b 1775 3 622 2025 1944 1353
k.308r.21: 1433 1317 895 662 1145 1786 1681 75 1307 1334 2004 542 1786 509 693 1343 780 1334
k.308r.22: 1604 1382b 895 1176 1775 2114 1449 256a 129 1786 75 403 1433 1452 1343 895 3 360
k.308r.23: 142 475 1685? 356 1647 1559 1334 128 1782 2154 1490 1453 1317 539 1373 1950
k.308r.24: 688 780 65b? 1657 1434 1331 2090? 509b? 213 1657 1614 1567 1093 1357 2076 1775 1160 615
k.308r.25: 1094 1427 656 748 1353 1559 1043 2083 1588b? 686 948 1489 1776 1000 675
k.308r.26: 1778 1681 1678 1283 713 774 117 1786 1145 676 1578 8 747 1786 382 1559 1053 686
k.308r.27: 1430b? 688 780 65b? 1657 2132 895 2059 1564 789 1775 728a 1611z? 1263 1559 1786
k.308r.28: 2090? 686 1115 2012b 1876 921 1657 1559 1489 810 1092 602a 2076 1092 1565
k.308r.29: 616 787 1357a 1307 1782 912 686 893 8 8 895 1354c 892 1944 948 1237
k.308r.30: 1944 1413 1785 1926 1678 3 1559 1020a 937 1481 365 693 211 1786 382 407
k.308v.01: 1589a 1873 798 1786 1681 1178 1382b 895 1452 1683? 695 1782 637 760? 8 21a 2152
k.308v.02: 5 2015 2071? 1679 1588b 1256 636 1559 1324 1354c 1250 167 1651 109 800 1373
k.308v.03: 1247 117 1775 895 1488? 1681 692 782 904 895 951^bar 1145 622 1785 1426 1597 360
k.308v.04: 1428 1159 1786 509 1117 1887 3 662 2061 360 895 948 993 931 1449 637 782
k.308v.05: 1147 948 8 747 1786 1681 895 2059 951 109 747 1256 1237 1498 1775 1144
k.308v.06: 1990 1432 2051 637 1786 559 1738 1775 1957 948 1247 2051^a 1147 2002 2085
k.308v.07: 160 1255 1775 1679 1462a 109 892 637 1092 1564 780 786 1990 1429 10 8 1087
k.308v.08: 1439 2076 1216 788 690 1256 1786 1926 762 1449 895 1448 1560 1679
k.308v.09: 359 1782 83 1529 1578 1679 672 1612 1657 1498 734c 1404e 1019b 1559
k.308v.10: 537 1498 637? 5 1803? 1872 1775 1317 734c 686 1542 365 1578 1786 1681
k.308v.11: 688 694 61 1595 360 1331 1685? 636 1786 1657 1681 2408? 895 951 1385 110
k.308v.12: 1086 789 951 693 413 1105 1564 5 656 1782 1074? 1256 2163 1578
k.308v.13: 1092 461 1679 2076 637 693 1657 713 948 1564^b? 774
k.308v.14: 1402? 420 1324 2011 1578 1763 1345 1317 1178 784
k.308v.15: 213 1127 948 1560^b 892 1382 1657^a 1353 1900 1448
k.308v.16: 1922 1388? 783? 656 1782 757 1432 26 1560 1756? 2107
k.308v.17: 1117 2098^c? 780 1782 26 [struck] 413 1681 782 1146
k.308v.18: 1221 1874 1159 948 1137 153 1873 784 460
k.308v.19: 8 2132Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 417, no. 115, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 25 December 1789, k. 344-346v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/417/index.html images 0394 (k.344r), 0395 (k.344v-345r),
# 0396 (k.345v), 0397 (k.346r), 0398 (k.346v)
# Heading: "St Petersbourg ce 25. Xbre 1789. / reçue le 6. Janvier 1790 / rep:" "Sire." Signed: "Deboli" (with a flourish), k.346v.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.344r
Wpadłem iak widzę w myśl WKMci, kiedy mowiąc z
Podkanclerzym o Traktacie z Dworem Berlinskim, nadrabi=
=łem tym samym argumentem, ktorego WKMć postanowiłeś
użyć względem Stackelberga, to iest iż Traktat o ktory
chodzi iest odporny, a nie wciągaiący nas immediate w woynę
iaki był Traktat ktorysmy mieli zawrzeć przeszłego Roku
z Rossyą, a w ktorym to byłoby między innemi haniebne=
go dla nas, że Dwor Rossyiski miał Nam ręczyć
za bespieczeństwo od tych czterech Brygad Kawaleryi
ktore miały być formowane. Toby tedy trzeba było
ieździć do Petersbourga za każdą burdą ktoreyby się dopu=
=ścił iaki z owych czterech Brygad Towarzysz, iakbyśmy
nie umieli ani mogli utrzymać karności w naszym Woysku
# k.344v
Ile tedy razy będzie mowa o Traktacie z Dworem Ber=
=linskim, ja z moderacyą ale nieustaynie twierdzić będę
że to iest Traktat odporny, y trzymanie się może w odpowie=
dziach explikacyi, ktorą dał w tey mierze Marszałek
Potocki, niebędzie niszczyło przypisywanego obojętney
Wdy Sieradzkiego mowie /: ieżeli taka była:/ celu; bo do
odpornego Alliansu Rossya będzie mogła przystąpić
kiedy tego zechce. Nie prędko zatrze się w sercu moim
dla Marsz: Potockiego wdzięczność za determinacyą, ktorą
miał mowienia w tey materyi. Brak takowey deter=
=minacyi w Kanclerzu Małachowskim, ktorego trwożliwy
aż nad to charakter iest mi znajomy. Nie oszczędzi mu
nayprzod płacenia w Galicyi dwoiakiey Fassyi; bo
każda rzecz na Swiecie idzie swoią drogą, a gdy niebędzie
Traktatu, przez ktoryby się Polska zabespieczyła, to
Kanclerz Małachowski y drudzy Jemu podobni exponować
się mogą na płacenie z czasem Fassyi w Polszcze.
Zgoła iak tę materyą widzę przeszłą w piśmie ktore
mi Deputacya przysłała, nieupatruię nic złego, owszem
# k.345r
wezwanie Anglij iest tak dobrze skombinowane, iak
nie można lepiey. A czyliż może Stackelberg czynić
WKMci zapytanie, czyli będziesz WKMć pomagał
do uskutecznienia Alliansu Pruskiego? wszak wyrok
Seymu, ktory uchodzić powinien za wyrok Narodu,
założył do tego fundament, ktory wzruszać a
na nim niechcieć budować, byłoby to usprawiedliwiać
co Pan Panin miał za maxymę; to iest: _que la_
_Pologne n'a point de capacité politique_. Odpor=
=nego Alliansu nie ma się czego Rossya bać; a ieżeli
z niego nie kontenta, to dla tego, że niechciałaby
wypuścić Polski z swoiey uciąźliwey opieki. Oswiad=
=czyłem wczoray Posłowi Pruskiemu, co Marszałkowie
Konfederacyi, oznaymili Deputacyi o decyzyi Sta=
=now w materyi Traktatu z Dworem Berlinskim.
Odpowiedział mi na to bardzo grzecznie, że musiemy
teraz być przeswiadczeni o dobrych intencyach Krola
Pruskiego dla Nas, y że przeto nasze Dwory powinny
teraz zaprzątnąć[?] się zabespieczaniem sobie wzaiemnych
# k.345v
pożytkow. Po niektorych, lubo nie wszystkich iasnych
kombinacyach mam przyczynę mniemać, że Cobentzel gdy tu
nadeszła nowina o konferencyi Luchesiniego z naszą
Deputacyą, y o tym co z tego wyniknęło, rozumiał
że to tu sprawi zły humor, ale że widział indifferencyą
ktora poniekąd iest prawdziwa, martwi Go to nie po=
=mału. Znać Cobentzel spodziewał się, że to tym
bardziey wzmocni Allians Dworu Jego z Rossyą.
Pod tym widokiem chybnym może iak wszystko na
Swiecie, Dwor Wiedenski iest podobno obojętny na
nasz Traktat z Krolem Pruskim.
To znowu nowe Stackelberga dziwactwo, wy=
=mawiać WKMci iakowyś list do Hertzberga, ktory
Hertzberg miał tu przysłać, a potym zagradzać[?] abyś
się WKMć nie uraził, y przyznawać się, że to on
ostrzegł tylko o czarney fałszywości Hertzberga. Kocioł
Garkowi przygania, a oba smolą. Już chyba dla
tego żeby nie iątrzyć Stackelberga, można mu puszczać
płazem iego fałsze, takowe iakim było zalecenie
# k.346r
Moszyńskiemu z _musem_ aby te WKMci powie=
dział uczynione. Dalibog ani się tu sniło pisać, że
Dwor Rossyiski będzie kontent, kiedy Moszyński
zostanie Podskarbim. Chociaż tego godzien, Dwor
iednak tuteyszy niedaie Exkluzyi Ostrowskiemu.
Czasby też skonczyć Sprawę Archimandryty
Słuckiego y Onego wypuścić. Podkanclerzy pytał
mię się w Poniedziałek co wiem o tym? Odpowie=
=działem, że z relacyi Marsz: Małachowskiego pisa=
=łeś WKMć do mnie, iż w owym Archimandrycie
nie było winy. Miary w niczym przebierać nie po=
=trzeba, y w tym należy pokazać powolność Rossyi.
Nie mam nic do doniesienia ani o Porcie, ani
o Szwecyi, ale z dawnych nowin twierdzić mogę
iż iest wielka nadzieia że pokoy stanie tey zimy.
List moy do Deputacyi de 24. 9bris zawie=
=rał w sobie reflexye nad Sprawą Ponińskiego.
Nie tylko że mi na Niego nieodpisali, ale właśnie
tą Pocztą, kiedy przypadało oznaymienie o odebraniu
# k.346v
tego listu, napisano do mnie, że niebyło odemnie
rapportu. Pierwszy było był list ktory zginął.
Artykuł o Ponińskim był pisany bez Cyfer. Za=
=tracenia listu powinniby tedy dopatrzyć przez Numera
ale może tego nieuważaią.
Dziękuię WKMci za łaskawe wyrazy umie=
szczone w końcu listu de 12. Xbris. Smiem upewnić
WKMć żem Mu dotąd wiernie służył, y że
iestem nieodstępny od moich prawideł.
Raczy WKMć pokazać list moy Marszałkowi
Małachowskiemu.
Jeżeli sobie WKMć życzysz spokoynego pano=
=wania, staray się aby ten Allians stanął.
Mowię to dla ważnych przyczyn. Dla takich=
=że napiszę przyszłą Pocztą o pewney anekdocie.
# signed: Deboli
# Notes: k.345v line 2: "mam" is written above the line between "kombinacyach" and "przyczynę", placed there.
# k.345r last line "zaprzątnąć[?]": written "zaprzęt" with "nąć" interlined above. k.345v line 14
# "zagradzać[?]" as written (perhaps "zagadzać"). k.346v line 2 "Pierwszy było był list" as written.
# k.344r line 5 "immediate" carries an accent ("immediaté"). k.346r line 1 "musem" underlined.
# French passage kept in place and underlined: k.345r "que la Pologne n'a point de capacité politique".
# Other marks: k.344r has later pencil lines (two vertical strokes and a horizontal one, roughly boxing
# "zawrzeć przeszłego Roku ... w naszym Woysku"), and k.345r a pencil "W"-like mark in the left margin
# by line 1; not the writer's. No catchwords; no enclosure in images 0394-0398. k.346v: text and signature
# end two thirds down the page.Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 417, no. 115, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 25 December 1789, k. 344-346v
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/417/index.html images 0394 (k.344r), 0395 (k.344v-345r),
# 0396 (k.345v), 0397 (k.346r), 0398 (k.346v)
# Heading: "St Petersbourg ce 25. Xbre 1789. / reçue le 6. Janvier 1790 / rep:" "Sire." Signed: "Deboli" (with a flourish), k.346v.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.344r
Wpadłem iak widzę w myśl WKMci, kiedy mowiąc z
Podkanclerzym o Traktacie z Dworem Berlinskim, nadrabi=
=łem tym samym argumentem, ktorego WKMć postanowiłeś
użyć względem Stackelberga, to iest iż Traktat o ktory
chodzi iest odporny, a nie wciągaiący nas immediate w woynę
iaki był Traktat ktorysmy mieli zawrzeć przeszłego Roku
z Rossyą, a w ktorym to byłoby między innemi haniebne=
go dla nas, że Dwor Rossyiski miał Nam ręczyć
za bespieczeństwo od tych czterech Brygad Kawaleryi
ktore miały być formowane. Toby tedy trzeba było
ieździć do Petersbourga za każdą burdą ktoreyby się dopu=
=ścił iaki z owych czterech Brygad Towarzysz, iakbyśmy
nie umieli ani mogli utrzymać karności w naszym Woysku
# k.344v
Ile tedy razy będzie mowa o Traktacie z Dworem Ber=
=linskim, ja z moderacyą ale nieustaynie twierdzić będę
że to iest Traktat odporny, y trzymanie się może w odpowie=
dziach explikacyi, ktorą dał w tey mierze Marszałek
Potocki, niebędzie niszczyło przypisywanego obojętney
Wdy Sieradzkiego mowie /: ieżeli taka była:/ celu; bo do
odpornego Alliansu Rossya będzie mogła przystąpić
kiedy tego zechce. Nie prędko zatrze się w sercu moim
dla Marsz: Potockiego wdzięczność za determinacyą, ktorą
miał mowienia w tey materyi. Brak takowey deter=
=minacyi w Kanclerzu Małachowskim, ktorego trwożliwy
aż nad to charakter iest mi znajomy. Nie oszczędzi mu
nayprzod płacenia w Galicyi dwoiakiey Fassyi; bo
każda rzecz na Swiecie idzie swoią drogą, a gdy niebędzie
Traktatu, przez ktoryby się Polska zabespieczyła, to
Kanclerz Małachowski y drudzy Jemu podobni exponować
się mogą na płacenie z czasem Fassyi w Polszcze.
Zgoła iak tę materyą widzę przeszłą w piśmie ktore
mi Deputacya przysłała, nieupatruię nic złego, owszem
# k.345r
wezwanie Anglij iest tak dobrze skombinowane, iak
nie można lepiey. A czyliż może Stackelberg czynić
WKMci zapytanie, czyli będziesz WKMć pomagał
do uskutecznienia Alliansu Pruskiego? wszak wyrok
Seymu, ktory uchodzić powinien za wyrok Narodu,
założył do tego fundament, ktory wzruszać a
na nim niechcieć budować, byłoby to usprawiedliwiać
co Pan Panin miał za maxymę; to iest: _que la_
_Pologne n'a point de capacité politique_. Odpor=
=nego Alliansu nie ma się czego Rossya bać; a ieżeli
z niego nie kontenta, to dla tego, że niechciałaby
wypuścić Polski z swoiey uciąźliwey opieki. Oswiad=
=czyłem wczoray Posłowi Pruskiemu, co Marszałkowie
Konfederacyi, oznaymili Deputacyi o decyzyi Sta=
=now w materyi Traktatu z Dworem Berlinskim.
Odpowiedział mi na to bardzo grzecznie, że musiemy
teraz być przeswiadczeni o dobrych intencyach Krola
Pruskiego dla Nas, y że przeto nasze Dwory powinny
teraz zaprzątnąć[?] się zabespieczaniem sobie wzaiemnych
# k.345v
pożytkow. Po niektorych, lubo nie wszystkich iasnych
kombinacyach mam przyczynę mniemać, że Cobentzel gdy tu
nadeszła nowina o konferencyi Luchesiniego z naszą
Deputacyą, y o tym co z tego wyniknęło, rozumiał
że to tu sprawi zły humor, ale że widział indifferencyą
ktora poniekąd iest prawdziwa, martwi Go to nie po=
=mału. Znać Cobentzel spodziewał się, że to tym
bardziey wzmocni Allians Dworu Jego z Rossyą.
Pod tym widokiem chybnym może iak wszystko na
Swiecie, Dwor Wiedenski iest podobno obojętny na
nasz Traktat z Krolem Pruskim.
To znowu nowe Stackelberga dziwactwo, wy=
=mawiać WKMci iakowyś list do Hertzberga, ktory
Hertzberg miał tu przysłać, a potym zagradzać[?] abyś
się WKMć nie uraził, y przyznawać się, że to on
ostrzegł tylko o czarney fałszywości Hertzberga. Kocioł
Garkowi przygania, a oba smolą. Już chyba dla
tego żeby nie iątrzyć Stackelberga, można mu puszczać
płazem iego fałsze, takowe iakim było zalecenie
# k.346r
Moszyńskiemu z _musem_ aby te WKMci powie=
dział uczynione. Dalibog ani się tu sniło pisać, że
Dwor Rossyiski będzie kontent, kiedy Moszyński
zostanie Podskarbim. Chociaż tego godzien, Dwor
iednak tuteyszy niedaie Exkluzyi Ostrowskiemu.
Czasby też skonczyć Sprawę Archimandryty
Słuckiego y Onego wypuścić. Podkanclerzy pytał
mię się w Poniedziałek co wiem o tym? Odpowie=
=działem, że z relacyi Marsz: Małachowskiego pisa=
=łeś WKMć do mnie, iż w owym Archimandrycie
nie było winy. Miary w niczym przebierać nie po=
=trzeba, y w tym należy pokazać powolność Rossyi.
Nie mam nic do doniesienia ani o Porcie, ani
o Szwecyi, ale z dawnych nowin twierdzić mogę
iż iest wielka nadzieia że pokoy stanie tey zimy.
List moy do Deputacyi de 24. 9bris zawie=
=rał w sobie reflexye nad Sprawą Ponińskiego.
Nie tylko że mi na Niego nieodpisali, ale właśnie
tą Pocztą, kiedy przypadało oznaymienie o odebraniu
# k.346v
tego listu, napisano do mnie, że niebyło odemnie
rapportu. Pierwszy było był list ktory zginął.
Artykuł o Ponińskim był pisany bez Cyfer. Za=
=tracenia listu powinniby tedy dopatrzyć przez Numera
ale może tego nieuważaią.
Dziękuię WKMci za łaskawe wyrazy umie=
szczone w końcu listu de 12. Xbris. Smiem upewnić
WKMć żem Mu dotąd wiernie służył, y że
iestem nieodstępny od moich prawideł.
Raczy WKMć pokazać list moy Marszałkowi
Małachowskiemu.
Jeżeli sobie WKMć życzysz spokoynego pano=
=wania, staray się aby ten Allians stanął.
Mowię to dla ważnych przyczyn. Dla takich=
=że napiszę przyszłą Pocztą o pewney anekdocie.
# signed: Deboli
# Notes: k.345v line 2: "mam" is written above the line between "kombinacyach" and "przyczynę", placed there.
# k.345r last line "zaprzątnąć[?]": written "zaprzęt" with "nąć" interlined above. k.345v line 14
# "zagradzać[?]" as written (perhaps "zagadzać"). k.346v line 2 "Pierwszy było był list" as written.
# k.344r line 5 "immediate" carries an accent ("immediaté"). k.346r line 1 "musem" underlined.
# French passage kept in place and underlined: k.345r "que la Pologne n'a point de capacité politique".
# Other marks: k.344r has later pencil lines (two vertical strokes and a horizontal one, roughly boxing
# "zawrzeć przeszłego Roku ... w naszym Woysku"), and k.345r a pencil "W"-like mark in the left margin
# by line 1; not the writer's. No catchwords; no enclosure in images 0394-0398. k.346v: text and signature
# end two thirds down the page.c109_1789-12-29 (AGAD, Zbiór Popielów 17, no. 109, k. 309-312, 1789-12-29) decoded, not read
A mechanical decode with holes in most sentences: shown so that the transcription and the key can be checked and improved, not as a reading.
Transcription: c109_1789-12-29.txt
Decipherment of the time
# AGAD Zbiór Popielów 417, no. 116, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 29 December 1789, k. 347-352
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/417/index.html images 0399 (k.347r), 0400 (k.347v-348r),
# 0401 (k.348v-349r), 0402 (k.349v-350r), 0403 (k.350v-351r), 0404 (k.351v-352r)
# Heading: "St Petersbourg ce 29. Xbre 1789. / reçu ce — 9. Janvier 1790." "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.352r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.347r
Maiąc wielką baczność y nadstawiaiąc uszu na to wszystko
co kto mowi o naszym Alliansie z Berlinem, donieść
powinienem sequentia: Tuteyszy Dwor lubo uważa w
samey rzeczy ten Allians iako rzecz ktora go nayskuteczniey
oddala od ulubionego zamiaru lub wywrocenia, lub
osłabienia z czasem tego co się teraz u nas robi; rezol=
=wowany iest iednak nieczynić oczywistego przeciwko temu
Alliansowi przeciwieństwa, zostawiaiąc sobie tylko /: co
się samo z siebie rozumie:/ użycia wszelkich taiemnych
y chytrych sposobow dla mamienia nas, y probowania
czyli się przez te srodki nieuda wywieść nas w pole.
# k.347v
Są przy tym tacy tutay, ktorzy mi pod reką powiadaią:
życzemy wam abyście nie chybiali tey okazyi. Kto z Nas
tak wam po przyiacielsku doradza, nie przeniewierza się
nawet swoiey Oyczyznie. Prawda że Allians wasz nie=
będzie Nam na rękę, ale kiedy z drugiey strony zastanowie=
=my się nad tym, że bez tego Alliansu odzywać się będzie
w nas gorączka reformowania u Was rzeczy; gdy nie=
=chybnym iest że dla swoich celow Xże Potemkin nie
przestanie wzbudzać tey gorączki; kiedy mowię, to wszystko
roztrząsamy, przewidziemy, że was zrobiemy nieszczęśli=
=wemi tez y sami na tym niewygramy, iak się to
Nam dotąd zdarza; a przeto rostropny patryotyzm
każe nam życzyć w duchu żebyście zrobili ten Allians.
Nam przez to straszni niebędziecie, a tylko zostawiemy
was w pokoiu y sami się niebędziemy zapędzać w
labiryntky.
Poseł Hiszpański tak iest partyzantem nasze=
=go Traktatu Obronnego, tak czuie użyteczności onego
# k.348r
dla spokoyności Europy, że podług danego mi przy=
=rzeczenia w nim może, odmienia opaczne w tey mierze
mniemania. I tak gdy Rosenkrantz rozumieiąc że się
to sprawdzi, to iest: Deklaracya ktorą Stackelberg zapo=
=wiedział, gdybysmy się zabierali do Alliansu, gdy, mowię,
Rosenkrantz gadaiąc o tym z Galvezem, nazwał tę
propozycyą Krola Pruskiego krokiem nieprzyiacielskim,
Galvez tak iasnie o tym argumentował, że Rosenkrantz
inaczey został przeswiadczony, y do tego sam mi się
przyznał, przydaiąc, że ten Allians iest iedyny sposob
ktory Nas uszczęśliwić y zabespieczyć może.
Ja nie więcey w tey materyi mowię, iak mi
potrzeba, ale sucho wszystkim odpowiadam, że to iest
Allians odporny. Do iaśnieyszego mowienia czekam
na informacye, iak się ta rzecz wdroży[?] po doyściu do
Berlina naszego oswiadczenia.
Wczoray wieczor poiechałem do Podkanclerzego,
Zaczepił mię, iak zwyczaynie bywa, co słychać nowego?
# k.348v
W odpowiedzi moiey, położywszy nayprzod pro basi sup=
=pozycyą, że on musi być informowany od Stackelberga,
dałem mu za nowinę iedną rzecz, ktorą, rzekłem, przysz=
=ła mi Deputacya, to iest: Rezolucyą ktora wypadła
na Seymie względem Alliansu. Na tym ucichłem[?].
Com tylko skonczył, aż On mi rzekł w tonie przyia=
=cielskim: _insinuez à Sa Majesté le Roi qu'il prenne_
_confiance dans l'Abassadeur relativement à cette_
_affaire d'Alliance_. Wytrzymałem umyslnie, czyli czego
więcey niepowie, widząc że nie, odpowiedziałem mu na
to: upewniam WPana, że Krol daie zawsze preferencyą
w swoiey ufności, y Ambassador skarżyć się o to nie=
=może. On: Ja nie mowię o skargę, a zaufanie ktore
WPanu daie nieodnosi się do Ministra Seymowey Depu=
=tacyi, ale do Ministra, ktorego znałem być przywią=
=zanym do Krola. Inaczey bym z WPanem o tym
nie gadał. _Przyiaźń, kontynuował On, Krola Jmci_
_Pruskiego iest nowa, skonczyć się może z okolicznosciami_
# k.349r
_a co do przyiaźni Imperatorowey dla Krola Jmci, przyznasz=_
_WPan, że mu iey dawała ciągłe dowody._ Niesądziłem, Miłościwy
Panie, żeby w tym mieyscu potrzeba było, ani wchodzić w
argumentacye, ani odkrywać sposob mego myslenia.
Odpowiedziałem więc tylko, że WKMć zachowuiesz zawsze
wdzięczność dla Imperatorowey. O Krolu Pruskim nie
wspomniałem. Potym wystrzeliłem te słowa: Materya
Aliansu przeszła bez kontradykcyi. Krol Jmć przeciwić
się temu niemogł. Podkanclerzy: Stackelberg także
niemogł iść contre le torrent. Wszak WPan widzisz
żesmy wzięli za maxymę, nieprzeciwić się wam otwarcie
w waszych czynnosciach, ale niech się Krol Jmć porozumi
w tey mierze z Stackelbergiem. Pomyslałem sobie, że tego
od WKMci wyciągać, y wprowadzać WKMć w te zdanie,
na ktore Stackelberg naprowadza, aby między innemi
formę rządu y alians odesłać na Seymiki, iest to iedno,
iak chcieć, abyś WKMć był nieprzyiacielem siebie samego
y Oyczyzny; ale odpowiedź moia połgębkiem tylko wyrażona
była ta: Zobaczemy ieżeli się znaydą sposoby zwłoczenia
tego Traktatu. On na to nic nierzekł; a ia chcąc tylko rzecz[?]
zagadać, kontynuowałem mowiąc: Pan Stackelberg przez
# k.349v
przez Brata WKMci radził się go, iak ma sobie postąpić
w oswiadczeniu dobrych chęci Imperatorowey, ktoreby u Nas
umysły zaspokoiło. Znać, przydałem, chciał JP. Stackelberg
zaprzeczyć tey nowinie, ktora nas zatrwożyła, o wniyściu
Woyska do Litwy. Podkanclerzy: Jam o to do niego pisał,
ale list moy niemogł iescze w tym czasie do niego doyść.
Może on się tego domyslił wiedząc w powszechności intencye
Imperatorowey. Ja: niewyszczegulnił Jmć Pan Stackelberg iakie
to miały być oswiadczenia, ale /: tum niedomawiał że
Deputacya z Pruskim y Angielskim tylko konferowac może:/
że WKMć zleciłeś powiedzieć Stackelbergowi aby podał Notę.
Podkanclerzy: Jak podawać notę kiedyście się wy niezapytywali
na pismie; lecz może pokazać moy list. Ja: finalnie nie=
=wiem na czym stanęło, ale powiadam WPanu co się układało.
Może Miłościwy Pan wnosić sobie z tego, że Stackelberg
Notę poda. Wnosić sobie także, że to co Podkanclerzy
mowił a osobliwie słowa podkryslone w Polskim ięzyku,
były natchnięte przez Stackelberga, ktory, ieżeli iak mnie=
=mać należy, będzie ostrzeżony, że mnie tu mowiono,
# k.350r
zechce się zapewne z tym przed WKMcią popisywać y
wmawiać, że to WKMć wiązać powinno. Mnie to Miło=
=ściwy Panie nie wiąże, a krępuie mnie miłość Oyczyzny.
Pamiętam coś mi WKMć napisał, podobno w Julio, że
w materyi Alliansu tak narabiać będziesz, że odeymuiąc
Moskwie pretext mowienia, żeś się WKMć z tym spieszył,
poydziesz zresztą za natchnieniem Narodu. Utkwiły we
mnie te słowa; widzę patryotyczną szczerność WKMci.
Obzieram się na wszystkie polityki zawiłości; trzymam
rzeczy in filo poki niebędę widział lepszego onych wyklaro=
=wania po responsie, ktory z Berlina odbierzemy, a in=
quantum ten respons będzie do Alliansu skłonny, konklu=
=duię z zdań wszystkich Nam dobrze życzących; z oswiecze=
=nia ktore mi tu sami daią pod ręką iak wyrażam,
y ktoremu wierzę iak Artykułowi wiary; z przeswiadcze=
=nia mego iż od tego zawisła szczęśliwość y spokoyność
Panowania WKMci, dla ktorego, będź WKMć pewnym że
Rossya nic niezrobi, co będzie przeciwko polityce; z tego
# k.350v
mowię, wszystkiego konkluduię, że bądź co bądź, trzeba WKMci
żądać Alliansu z Krolem Pruskim. Ociągnąć do Niego,
ieżeli z strony Pruskiey będzie Dyspozycya; chcieć się
cofnąć od wypadłey w tey mierze Stanow rezolucyi,
będzie upodlić Nasz Narod, rozjątrzyć na zawsze Krola
Pruskiego. Tegoby się może chciało polityce Rossyiskiey
alebyśmy tego wiekiem nieodżałowali.
Piszę ja do JmciPana Marsz: Małachowskiego, iakie
odebrałem zlecenie z tąd, y referuię się do listu mego
do WKMci. Nie mnie to można dawać kommissye
aby one spełniał podług życzenia, kiedy widzę że
są szkodliwe moiey Oyczyznie.
Anekdota o ktorey odłożyłem wspomnienie do
dzisieyszey Poczty iest następuiąca: Życzyłbym
mocno abyś WKMć dołożył ile możności starania do
zapobieżenia temu, aby się niewydawała zazdrość pomiędzy
Braćią Małachowskiemi. Ja o tym więcey wiem niż
mi WKMć w tey materyi wyraziłeś. Słowem mowiąc:
# k.351r
Kanclerz Małachowski słaby daie się wodzić Kasztelanowi
Ożarowskiemu /: musi to być człowiek ktory niema ani
czci ani wiary:/ a to szkodzi interessom publicznym.
Ustnie iabym to powiedział Marszałkowi, a możebym
to y napisał, gdyby On sam tylko moie listy czytał.
Ktory z Braci rozumnieyszy, niech drugiego przeswiadczy,
iak przez to cierpią interessa, kiedy wezmą iednego za łeb
to się y drugiemu dostanie, y tak się praktykuie w polity=
=ce. Już czas poznać się na tak chytrey, iakiey Stackelberg
używa we wszystkim dla omamienia WKMci y
kogo tylko może. Używszy Ożarowskiego za Emissaira
do Kanclerza przed przyięciem materyi Traktatu z
Berlinem, Stackelberg z odpowiedzi Kanclerza daney
przez ten kanał był kontent, a przynaymniey zdało=
=mu się że miał do tego przyczynę; ale też nieoszczędził
przy tym Kanclerzowi panegiryku, że to iest _Szczygla_
_głowa_. Otoż to rekompensa. Jeżeli WKMć będziesz
# k.351v
będziesz sądził że to można powiedzieć Marszałkowi
Małachowskiemu, to ia Go w liscie moim do Niego
nieznacznie preparuię do tego, pisząc Mu że co do
Niego niedopisuię, dowie się od WKMci pokazuiąc
także WKMci list moy do Siebie.
Nie prawda, lubo tu o tym gadaią, żeby miał
być bunt w Moskwie z okazyi rekrutow. Jabym
tego nieprzemilczał, gdyby to było w samey istocie.
Co się zaś tycze wpadnienia Kirgissow do Prowincyi
Uffinskiey, być to może że się tam gdzie wrwali[?];
iak się to często zdarza, ale się kończy na zachwyceniu
iakiey trzody koni lub bydła, y po tym z tuteyszey
strony wet za wet oddaią. To zaś prawda, że w
tych dniach Minister Pruski skarżył się przed Gal=
=vezem, że Stackelberg chciał wzburzyć u Nas
Mieszczan. Dał mu Pan Bog do takich kawałkow spo=
=sobność.
Z czasem y to z mody wyprowadzić potrzeba
# k.352r
żeby Stackelberg nie miał tey konfidencyi odprowadzać
WKMć na stronę. Zwyczay powszechny iest, że Mini=
=strowie Cudzoziemscy czekać powinni, poki Krol do
nich nieprzemowi. Radbym widzieć żeby ten ktory
z Nas, choćby y Ambassador Cesarski, osmielił się od=
=prowadzić na stronę Imperatorowę lub wielkiego Xięcia.
Ja wierny Sługa WKMci smiem pokornie dziękować
żeś WKMć pompose pochwalił Kanclerzow, ut
eveniat bonum. Coż robić kiedy taey Chimeryey.
# signed: Deboli
# Notes: k.348r line 2 "opaczne" (written "opaczne"/"oparcie"?) as read; the sense of "w nim może, odmienia
# opaczne w tey mierze mniemania" is clear enough. k.348r line 15 "wdroży[?]" (written "wdroży"; = "wezmie"?),
# "po doyściu" written "po daysiu". k.348v line 5 "ucichłem[?]" written like "uciąłem". k.349r line 18
# "połgębkiem" as written. k.349r line 20 "rzecz" written "rzecz"/"rzeu" (abbreviated?). k.351v line 10
# "wrwali[?]" as written (= "wdarli"?); line 11 "kończy" written with a dotted "i"-like stroke; "zachwyceniu" as
# written (sense "seizing"). k.352r line 9 "taey Chimeryey" as written (= "takiey
# Chimeryi"?). k.351r line 7 "za łeb" written "za teb".
# Underlined in the manuscript (marked _..._): the French passage k.348v "insinuez à Sa Majesté le Roi qu'il
# prenne confiance dans l'Abassadeur relativement à cette affaire d'Alliance" (the writer's "Abassadeur");
# the Podkanclerzy's words k.348v last two lines and k.349r first two lines ("Przyiaźń ... dowody"; the
# letter itself calls them "słowa podkryslone w Polskim ięzyku", k.349v); "Szczygla głowa" k.351r.
# Not underlined: "contre le torrent" (k.349r), "pro basi", "in filo", "inquantum", "pompose", "ut eveniat bonum".
# k.347r: heading in the upper quarter, then a gap of about a third of the page before the text (left blank).
# k.352r: text and signature fill the upper half; the rest of the page is blank. No catchwords, no enclosure
# or other hand in images 0399-0404 (pencil folio numbers 347-352 only).Decryption
# AGAD Zbiór Popielów 417, no. 116, Deboli to Stanisław August, St Petersburg 29 December 1789, k. 347-352
# Scans: http://agadd2.home.net.pl/metrykalia/12/album/417/index.html images 0399 (k.347r), 0400 (k.347v-348r),
# 0401 (k.348v-349r), 0402 (k.349v-350r), 0403 (k.350v-351r), 0404 (k.351v-352r)
# Heading: "St Petersbourg ce 29. Xbre 1789. / reçu ce — 9. Janvier 1790." "Sire!" Signed: "Deboli" (with a flourish), k.352r.
# Line breaks of the manuscript kept; "=" / "-" at line ends are the writer's hyphens. Underlining marked _like this_.
# [?] = unsure word. Transcribed from the scans 27 Oct 2026.
# k.347r
Maiąc wielką baczność y nadstawiaiąc uszu na to wszystko
co kto mowi o naszym Alliansie z Berlinem, donieść
powinienem sequentia: Tuteyszy Dwor lubo uważa w
samey rzeczy ten Allians iako rzecz ktora go nayskuteczniey
oddala od ulubionego zamiaru lub wywrocenia, lub
osłabienia z czasem tego co się teraz u nas robi; rezol=
=wowany iest iednak nieczynić oczywistego przeciwko temu
Alliansowi przeciwieństwa, zostawiaiąc sobie tylko /: co
się samo z siebie rozumie:/ użycia wszelkich taiemnych
y chytrych sposobow dla mamienia nas, y probowania
czyli się przez te srodki nieuda wywieść nas w pole.
# k.347v
Są przy tym tacy tutay, ktorzy mi pod reką powiadaią:
życzemy wam abyście nie chybiali tey okazyi. Kto z Nas
tak wam po przyiacielsku doradza, nie przeniewierza się
nawet swoiey Oyczyznie. Prawda że Allians wasz nie=
będzie Nam na rękę, ale kiedy z drugiey strony zastanowie=
=my się nad tym, że bez tego Alliansu odzywać się będzie
w nas gorączka reformowania u Was rzeczy; gdy nie=
=chybnym iest że dla swoich celow Xże Potemkin nie
przestanie wzbudzać tey gorączki; kiedy mowię, to wszystko
roztrząsamy, przewidziemy, że was zrobiemy nieszczęśli=
=wemi tez y sami na tym niewygramy, iak się to
Nam dotąd zdarza; a przeto rostropny patryotyzm
każe nam życzyć w duchu żebyście zrobili ten Allians.
Nam przez to straszni niebędziecie, a tylko zostawiemy
was w pokoiu y sami się niebędziemy zapędzać w
labiryntky.
Poseł Hiszpański tak iest partyzantem nasze=
=go Traktatu Obronnego, tak czuie użyteczności onego
# k.348r
dla spokoyności Europy, że podług danego mi przy=
=rzeczenia w nim może, odmienia opaczne w tey mierze
mniemania. I tak gdy Rosenkrantz rozumieiąc że się
to sprawdzi, to iest: Deklaracya ktorą Stackelberg zapo=
=wiedział, gdybysmy się zabierali do Alliansu, gdy, mowię,
Rosenkrantz gadaiąc o tym z Galvezem, nazwał tę
propozycyą Krola Pruskiego krokiem nieprzyiacielskim,
Galvez tak iasnie o tym argumentował, że Rosenkrantz
inaczey został przeswiadczony, y do tego sam mi się
przyznał, przydaiąc, że ten Allians iest iedyny sposob
ktory Nas uszczęśliwić y zabespieczyć może.
Ja nie więcey w tey materyi mowię, iak mi
potrzeba, ale sucho wszystkim odpowiadam, że to iest
Allians odporny. Do iaśnieyszego mowienia czekam
na informacye, iak się ta rzecz wdroży[?] po doyściu do
Berlina naszego oswiadczenia.
Wczoray wieczor poiechałem do Podkanclerzego,
Zaczepił mię, iak zwyczaynie bywa, co słychać nowego?
# k.348v
W odpowiedzi moiey, położywszy nayprzod pro basi sup=
=pozycyą, że on musi być informowany od Stackelberga,
dałem mu za nowinę iedną rzecz, ktorą, rzekłem, przysz=
=ła mi Deputacya, to iest: Rezolucyą ktora wypadła
na Seymie względem Alliansu. Na tym ucichłem[?].
Com tylko skonczył, aż On mi rzekł w tonie przyia=
=cielskim: _insinuez à Sa Majesté le Roi qu'il prenne_
_confiance dans l'Abassadeur relativement à cette_
_affaire d'Alliance_. Wytrzymałem umyslnie, czyli czego
więcey niepowie, widząc że nie, odpowiedziałem mu na
to: upewniam WPana, że Krol daie zawsze preferencyą
w swoiey ufności, y Ambassador skarżyć się o to nie=
=może. On: Ja nie mowię o skargę, a zaufanie ktore
WPanu daie nieodnosi się do Ministra Seymowey Depu=
=tacyi, ale do Ministra, ktorego znałem być przywią=
=zanym do Krola. Inaczey bym z WPanem o tym
nie gadał. _Przyiaźń, kontynuował On, Krola Jmci_
_Pruskiego iest nowa, skonczyć się może z okolicznosciami_
# k.349r
_a co do przyiaźni Imperatorowey dla Krola Jmci, przyznasz=_
_WPan, że mu iey dawała ciągłe dowody._ Niesądziłem, Miłościwy
Panie, żeby w tym mieyscu potrzeba było, ani wchodzić w
argumentacye, ani odkrywać sposob mego myslenia.
Odpowiedziałem więc tylko, że WKMć zachowuiesz zawsze
wdzięczność dla Imperatorowey. O Krolu Pruskim nie
wspomniałem. Potym wystrzeliłem te słowa: Materya
Aliansu przeszła bez kontradykcyi. Krol Jmć przeciwić
się temu niemogł. Podkanclerzy: Stackelberg także
niemogł iść contre le torrent. Wszak WPan widzisz
żesmy wzięli za maxymę, nieprzeciwić się wam otwarcie
w waszych czynnosciach, ale niech się Krol Jmć porozumi
w tey mierze z Stackelbergiem. Pomyslałem sobie, że tego
od WKMci wyciągać, y wprowadzać WKMć w te zdanie,
na ktore Stackelberg naprowadza, aby między innemi
formę rządu y alians odesłać na Seymiki, iest to iedno,
iak chcieć, abyś WKMć był nieprzyiacielem siebie samego
y Oyczyzny; ale odpowiedź moia połgębkiem tylko wyrażona
była ta: Zobaczemy ieżeli się znaydą sposoby zwłoczenia
tego Traktatu. On na to nic nierzekł; a ia chcąc tylko rzecz[?]
zagadać, kontynuowałem mowiąc: Pan Stackelberg przez
# k.349v
przez Brata WKMci radził się go, iak ma sobie postąpić
w oswiadczeniu dobrych chęci Imperatorowey, ktoreby u Nas
umysły zaspokoiło. Znać, przydałem, chciał JP. Stackelberg
zaprzeczyć tey nowinie, ktora nas zatrwożyła, o wniyściu
Woyska do Litwy. Podkanclerzy: Jam o to do niego pisał,
ale list moy niemogł iescze w tym czasie do niego doyść.
Może on się tego domyslił wiedząc w powszechności intencye
Imperatorowey. Ja: niewyszczegulnił Jmć Pan Stackelberg iakie
to miały być oswiadczenia, ale /: tum niedomawiał że
Deputacya z Pruskim y Angielskim tylko konferowac może:/
że WKMć zleciłeś powiedzieć Stackelbergowi aby podał Notę.
Podkanclerzy: Jak podawać notę kiedyście się wy niezapytywali
na pismie; lecz może pokazać moy list. Ja: finalnie nie=
=wiem na czym stanęło, ale powiadam WPanu co się układało.
Może Miłościwy Pan wnosić sobie z tego, że Stackelberg
Notę poda. Wnosić sobie także, że to co Podkanclerzy
mowił a osobliwie słowa podkryslone w Polskim ięzyku,
były natchnięte przez Stackelberga, ktory, ieżeli iak mnie=
=mać należy, będzie ostrzeżony, że mnie tu mowiono,
# k.350r
zechce się zapewne z tym przed WKMcią popisywać y
wmawiać, że to WKMć wiązać powinno. Mnie to Miło=
=ściwy Panie nie wiąże, a krępuie mnie miłość Oyczyzny.
Pamiętam coś mi WKMć napisał, podobno w Julio, że
w materyi Alliansu tak narabiać będziesz, że odeymuiąc
Moskwie pretext mowienia, żeś się WKMć z tym spieszył,
poydziesz zresztą za natchnieniem Narodu. Utkwiły we
mnie te słowa; widzę patryotyczną szczerność WKMci.
Obzieram się na wszystkie polityki zawiłości; trzymam
rzeczy in filo poki niebędę widział lepszego onych wyklaro=
=wania po responsie, ktory z Berlina odbierzemy, a in=
quantum ten respons będzie do Alliansu skłonny, konklu=
=duię z zdań wszystkich Nam dobrze życzących; z oswiecze=
=nia ktore mi tu sami daią pod ręką iak wyrażam,
y ktoremu wierzę iak Artykułowi wiary; z przeswiadcze=
=nia mego iż od tego zawisła szczęśliwość y spokoyność
Panowania WKMci, dla ktorego, będź WKMć pewnym że
Rossya nic niezrobi, co będzie przeciwko polityce; z tego
# k.350v
mowię, wszystkiego konkluduię, że bądź co bądź, trzeba WKMci
żądać Alliansu z Krolem Pruskim. Ociągnąć do Niego,
ieżeli z strony Pruskiey będzie Dyspozycya; chcieć się
cofnąć od wypadłey w tey mierze Stanow rezolucyi,
będzie upodlić Nasz Narod, rozjątrzyć na zawsze Krola
Pruskiego. Tegoby się może chciało polityce Rossyiskiey
alebyśmy tego wiekiem nieodżałowali.
Piszę ja do JmciPana Marsz: Małachowskiego, iakie
odebrałem zlecenie z tąd, y referuię się do listu mego
do WKMci. Nie mnie to można dawać kommissye
aby one spełniał podług życzenia, kiedy widzę że
są szkodliwe moiey Oyczyznie.
Anekdota o ktorey odłożyłem wspomnienie do
dzisieyszey Poczty iest następuiąca: Życzyłbym
mocno abyś WKMć dołożył ile możności starania do
zapobieżenia temu, aby się niewydawała zazdrość pomiędzy
Braćią Małachowskiemi. Ja o tym więcey wiem niż
mi WKMć w tey materyi wyraziłeś. Słowem mowiąc:
# k.351r
Kanclerz Małachowski słaby daie się wodzić Kasztelanowi
Ożarowskiemu /: musi to być człowiek ktory niema ani
czci ani wiary:/ a to szkodzi interessom publicznym.
Ustnie iabym to powiedział Marszałkowi, a możebym
to y napisał, gdyby On sam tylko moie listy czytał.
Ktory z Braci rozumnieyszy, niech drugiego przeswiadczy,
iak przez to cierpią interessa, kiedy wezmą iednego za łeb
to się y drugiemu dostanie, y tak się praktykuie w polity=
=ce. Już czas poznać się na tak chytrey, iakiey Stackelberg
używa we wszystkim dla omamienia WKMci y
kogo tylko może. Używszy Ożarowskiego za Emissaira
do Kanclerza przed przyięciem materyi Traktatu z
Berlinem, Stackelberg z odpowiedzi Kanclerza daney
przez ten kanał był kontent, a przynaymniey zdało=
=mu się że miał do tego przyczynę; ale też nieoszczędził
przy tym Kanclerzowi panegiryku, że to iest _Szczygla_
_głowa_. Otoż to rekompensa. Jeżeli WKMć będziesz
# k.351v
będziesz sądził że to można powiedzieć Marszałkowi
Małachowskiemu, to ia Go w liscie moim do Niego
nieznacznie preparuię do tego, pisząc Mu że co do
Niego niedopisuię, dowie się od WKMci pokazuiąc
także WKMci list moy do Siebie.
Nie prawda, lubo tu o tym gadaią, żeby miał
być bunt w Moskwie z okazyi rekrutow. Jabym
tego nieprzemilczał, gdyby to było w samey istocie.
Co się zaś tycze wpadnienia Kirgissow do Prowincyi
Uffinskiey, być to może że się tam gdzie wrwali[?];
iak się to często zdarza, ale się kończy na zachwyceniu
iakiey trzody koni lub bydła, y po tym z tuteyszey
strony wet za wet oddaią. To zaś prawda, że w
tych dniach Minister Pruski skarżył się przed Gal=
=vezem, że Stackelberg chciał wzburzyć u Nas
Mieszczan. Dał mu Pan Bog do takich kawałkow spo=
=sobność.
Z czasem y to z mody wyprowadzić potrzeba
# k.352r
żeby Stackelberg nie miał tey konfidencyi odprowadzać
WKMć na stronę. Zwyczay powszechny iest, że Mini=
=strowie Cudzoziemscy czekać powinni, poki Krol do
nich nieprzemowi. Radbym widzieć żeby ten ktory
z Nas, choćby y Ambassador Cesarski, osmielił się od=
=prowadzić na stronę Imperatorowę lub wielkiego Xięcia.
Ja wierny Sługa WKMci smiem pokornie dziękować
żeś WKMć pompose pochwalił Kanclerzow, ut
eveniat bonum. Coż robić kiedy taey Chimeryey.
# signed: Deboli
# Notes: k.348r line 2 "opaczne" (written "opaczne"/"oparcie"?) as read; the sense of "w nim może, odmienia
# opaczne w tey mierze mniemania" is clear enough. k.348r line 15 "wdroży[?]" (written "wdroży"; = "wezmie"?),
# "po doyściu" written "po daysiu". k.348v line 5 "ucichłem[?]" written like "uciąłem". k.349r line 18
# "połgębkiem" as written. k.349r line 20 "rzecz" written "rzecz"/"rzeu" (abbreviated?). k.351v line 10
# "wrwali[?]" as written (= "wdarli"?); line 11 "kończy" written with a dotted "i"-like stroke; "zachwyceniu" as
# written (sense "seizing"). k.352r line 9 "taey Chimeryey" as written (= "takiey
# Chimeryi"?). k.351r line 7 "za łeb" written "za teb".
# Underlined in the manuscript (marked _..._): the French passage k.348v "insinuez à Sa Majesté le Roi qu'il
# prenne confiance dans l'Abassadeur relativement à cette affaire d'Alliance" (the writer's "Abassadeur");
# the Podkanclerzy's words k.348v last two lines and k.349r first two lines ("Przyiaźń ... dowody"; the
# letter itself calls them "słowa podkryslone w Polskim ięzyku", k.349v); "Szczygla głowa" k.351r.
# Not underlined: "contre le torrent" (k.349r), "pro basi", "in filo", "inquantum", "pompose", "ut eveniat bonum".
# k.347r: heading in the upper quarter, then a gap of about a third of the page before the text (left blank).
# k.352r: text and signature fill the upper half; the rest of the page is blank. No catchwords, no enclosure
# or other hand in images 0399-0404 (pencil folio numbers 347-352 only).Key: key_pass.tsv
06 Sources
- AGAD Warsaw, Zbiór Popielów 17 (cipher, 1789): letter list, scans.
- AGAD Warsaw, Zbiór Popielów 419 (clear texts, 1789): letter list, scans; Zbiór Popielów 417 nos. 114–116 (22–29 Dec 1789): letter list.
- E. Zielińska, A. Danilczyk (eds), Korespondencja polityczna Stanisława Augusta: Augustyn Deboli 1782 (IH PAN, 2017), introduction, RCIN.
- D. Rolnik, article on Deboli’s counsel during the Four-Year Sejm, Rocznik Filozoficzny Ignatianum 31/3 (2025), PDF, which cites J. Łojek’s monograph on Deboli’s mission (1962).
- The same series in other years: Deboli 1791.
The transcriptions, the eleven aligned pairs, the key, the aligner and the reading files are in targets/deboli1789.